Kurtubalı hekim ve filozof Musa ben Maymun'un (1135-1204), Yahudi geleneğinde Rambam olarak da anılan, "Şaşırmışlar İçin Rehber"i (Moreh Nevukhim), Aristotelesçi felsefeyle Tevrat vahyini uzlaştırmaya çalışan, Yahudi düşüncesinin en etkili eseridir. Bu bölüm, M. Friedländer'in 1904 çevirisinden, eserin I. Kısmı'nın LVIII. Bölümü'nden -- Tanrı hakkında yalnızca olumsuz (negatif) sıfatların doğru olabileceğini savunan ünlü "via negativa" öğretisinden alınmıştır.
Şaşırmışlar İçin Rehber, I. Kısım, LVIII. Bölüm
Bu bölüm, öncekinden bile daha derin ve örtüktür. Bilin ki, Tanrı'nın olumsuz sıfatları O'nun gerçek sıfatlarıdır: bunlar Tanrı hakkında hiçbir yanlış kanı ya da hiçbir eksiklik içermezler, oysa olumlu sıfatlar çoktanrıcılığı ima eder ve -- daha önce gösterdiğimiz gibi -- yetersizdirler. Şimdi, olumsuz ifadelerin belirli bir anlamda nasıl sıfat olarak kullanılabileceğini ve olumlu sıfatlardan nasıl ayrıldığını açıklamak gerekiyor. Ardından, Yaratıcı'yı olumsuz sıfatlar dışında hiçbir biçimde tanımlayamayacağımızı göstereceğim.
Bu girişten sonra şunu belirtmek isterim: daha önce gösterildiği gibi, Tanrı'nın varlığı mutlaktır, hiçbir bileşim içermez, ve biz yalnızca O'nun var olduğu gerçeğini kavrarız, özünü değil. Dolayısıyla O'nun herhangi bir olumlu sıfatı olduğunu varsaymak yanlış bir kabuldür; çünkü O, özüne ek olarak bir varlığa sahip değildir; bu yüzden birinin ötekinin sıfatı olarak tanımlanabileceği söylenemez -- O'nun, sıfatın atıfta bulunabileceği iki kurucu ögeden oluşan bileşik bir özü olması bir yana, sıfatla tanımlanabilecek ilinekleri de yoktur. Böylece açıktır ki O'nun hiçbir olumlu sıfatı yoktur.
Olumsuz sıfatlar ise, Tanrı hakkında inanmamız gereken hakikatlere aklı yöneltmek için gerekli olanlardır; çünkü bir yandan hiçbir çokluğu ima etmezler, öte yandan insana Tanrı hakkında ulaşılabilecek en yüksek bilgiyi aktarırlar.
Tanrı'nın olumsuz sıfatları O'nun gerçek sıfatlarıdır; olumlu sıfatlar çoktanrıcılığı ima eder.
Bu sayfa şimdilik bir önizlemedir. Eserin tam çevirisi yayımlandığında haberdar olmak isterseniz, bültene katılabilirsiniz ↓
Özgün metin (İngilizce)
GUIDE FOR THE PERPLEXED, PART I, CHAPTER LVIII.
This chapter is even more recondite than the preceding. Know that the negative attributes of God are the true attributes: they do not include any incorrect notions or any deficiency whatever in reference to God, while positive attributes imply polytheism, and are inadequate, as we have already shown. It is now necessary to explain how negative expressions can in a certain sense be employed as attributes, and how they are distinguished from positive attributes. Then I shall show that we cannot describe the Creator by any means except by negative attributes.
After this introduction, I would observe that, as has already been shown, God's existence is absolute, that it includes no composition, and that we comprehend only the fact that He exists, not His essence. Consequently it is a false assumption to hold that He has any positive attribute; for He does not possess existence in addition to His essence; it therefore cannot be said that the one may be described as an attribute of the other; much less has He a compound essence, consisting of two constituent elements to which the attribute could refer; still less has He accidents, which could be described by an attribute. Hence it is clear that He has no positive attribute whatever.
The negative attributes, however, are those which are necessary to direct the mind to the truths which we must believe concerning God; for, on the one hand, they do not imply any plurality, and, on the other, they convey to man the highest possible knowledge of God.
Bu metin neden önemli
Maimonides'in negatif teolojisi, Tanrı'ya "O bilgedir" ya da "O güçlüdür" gibi olumlu sıfatlar yüklemenin, O'na zımnen bir çokluk (özü ile sıfatları arasında bir ayrım) yüklemek anlamına geldiğini, bunun da Tanrı'nın mutlak birliğine aykırı olduğunu savunur. Bunun yerine, yalnızca neyin O olmadığını söyleyebiliriz: "O güçsüz değildir", "O cahil değildir". Bu öğreti, Yeni-Eflatuncu negatif teolojiyle (Plotinos'un "Bir"i tanımlanamaz kılan yaklaşımıyla) ve Hristiyan mistik geleneğindeki "apophatic" (olumsuzlayıcı) teolojiyle doğrudan akrabadır; Maimonides bu mirası Yahudi-Aristotelesçi bir çerçevede yeniden kurar ve sonraki yüzyıllarda hem Yahudi hem Hristiyan skolastik düşüncesini derinden etkiler.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Gizli Cemiyetler Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- The Guide for the Perplexed (M. Friedländer çevirisi, 1904)
- Neşir
- 1190 (yazım) / 1904 (M. Friedländer çevirisi)
- Konum
- I. Kısım, LVIII. Bölüm, s.81-82
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Archive.org
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Tanrı Hakkında Yalnızca Olumsuz Sıfatlar Doğrudur. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/maimonides-rehber-tanrinin-olumsuz-sifatlari-via-negativa