Yazarı kesin olarak bilinmeyen ("Pseudo-Longinus" diye anılır) "Yüce Üzerine" (Peri Hypsous) adlı inceleme, M.S. 1. yüzyıldan kalma, edebiyat eleştirisinin en etkili metinlerinden biridir. Eser, bir yazının okuru neden derinden sarstığını -- "yücelik"in kaynağını -- sistematik biçimde araştırır. Bu bölüm, H.L. Havell'in 1890 çevirisinden, IX. Bölüm'ün ünlü örneklerinden alınmıştır.
Yüce Üzerine, IX. Bölüm, §8-9
Tanrısal doğayı gerçek ışığında -- lekesiz, büyük ve saf bir şey olarak -- sergileyen bu betimlemelere kıyasla çok daha üstün olan, benden önceki eleştirmenlerin sıkça ele aldığı, Poseidon üzerine olan şu dizelerdir:
"Dağ ve orman ve yalnız zirve, / Akhaların gemileri, Truva'nın kuleleri, / Tanrının ölümsüz ayakları altında titredi. / Dalgaların üzerinde sürdü atını, çevresinde oynaştı, / Derinlerden çekilmiş, okyanusun canavar sürüsü, / Beceriksiz cümbüşlerle efendilerini karşılayarak: / Büyülü dalgalar ayrıldı: uçarcasına ilerlediler."
Ve işte tam böyle bir biçimde, Yahudilerin yasa koyucusu da -- sıradan bir adam değildir -- En Yüce Varlık hakkında yeterli bir kavrayış oluşturmuş ve bunu "Yasalar"ının açılış sözlerinde yeterli bir ifadeyle dile getirmiştir: "Tanrı dedi" -- ne dedi? -- "'Işık olsun,' ve ışık oldu; 'kara olsun,' ve kara oldu."
Tanrı dedi -- ne dedi? -- 'Işık olsun,' ve ışık oldu.
Bu sayfa şimdilik bir önizlemedir. Eserin tam çevirisi yayımlandığında haberdar olmak isterseniz, bültene katılabilirsiniz ↓
Özgün metin (İngilizce)
ON THE SUBLIME, CHAPTER IX, 8-9.
Far to be preferred to this description of the Battle of the Gods are those passages which exhibit the divine nature in its true light, as something spotless, great, and pure, as, for instance, a passage which has often been handled by my predecessors, the lines on Poseidon:—
"Mountain and wood and solitary peak, The ships Achaian, and the towers of Troy, Trembled beneath the god's immortal feet. Over the waves he rode, and round him played, Lured from the deeps, the ocean's monstrous brood, With uncouth gambols welcoming their lord: The charmed billows parted: on they flew."
And thus also the lawgiver of the Jews, no ordinary man, having formed an adequate conception of the Supreme Being, gave it adequate expression in the opening words of his "Laws": "God said"—what?—"let there be light, and there was light: let there be land, and there was."
Bu metin neden önemli
Longinus, yüceliğin en yalın ve en çarpıcı örneğini ararken, döneminin edebiyat eleştirmenleri arasında alışılmadık bir adım atar: Homeros'un görkemli Poseidon tasvirinin hemen ardından, "Yahudilerin yasa koyucusu"nun (Musa) Tekvin'in açılışındaki sözlerini alıntılar -- "Tanrı dedi: 'Işık olsun' ve ışık oldu." Longinus'a göre bu, "sıradan bir adam değil", Tanrı hakkında yeterli bir kavrayışa sahip olan ve bunu yeterli bir ifadeyle dile getiren biridir. Bu kısa alıntı, antik bir Yunan eleştirmenin İbrani kutsal metnini edebi yücelik örneği olarak tanıması bakımından dikkat çekicidir; yüceliğin süslü anlatımda değil, en yalın ifadenin gücünde yattığını gösteren erken ve etkili bir savunudur.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Gizli Cemiyetler Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- On the Sublime (H.L. Havell çevirisi, 1890 basım)
- Neşir
- M.S. 1. yy (yazım) / 1890 (H.L. Havell çevirisi)
- Konum
- IX. Bölüm, §8-9, s.18
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Archive.org
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). "Işık Olsun": Yüceliğin En Yalın Örneği. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/longinus-yuce-uzerine-isik-olsun-musa