Nicholas Culpeper'ın hastalıkların astrolojik yargısı üzerine yazdığı eserin kaynağında yatan metin, ondan altı yıl önce basılan William Lilly'nin Christian Astrology adlı külliyatıdır. Culpeper'ın kendi decumbiture incelemesi kütüphanenin kataloğunda bulunmadığından, bu türün İngilizcedeki temel birincil kaynağını, yani Culpeper'ın doğrudan beslendiği Lilly metnini seçtik. Aşağıdaki pasaj, hastanın ilk yatağa düştüğü saatte göklerin konumundan hastalığın seyrini okuma sanatını, Hermes Trismegistus'a atfedilen decumbiture öğretisinin eşiğinde özetler. Ay'ın ayrıldığı ve yaklaştığı gezegenler, kötücül yıldızlarla karşıtlığı ya da iyicil olanlarla uyumu, hekimin bilgisinden bağımsız olarak şifanın mı yoksa ölümün mü hüküm süreceğini bildirir. Bu, mikrokozmos ile makrokozmosun tek bir bedende buluştuğu kadim tıbbın özüdür.
Şu hâlde, hastayı iyileştirmek ya da sakatı sağaltmak isteyen kişi için, göklerin konumu iyice düşünülmeli ve bilinmelidir; hastanın ilk yatağa düştüğü, yani hastalığa yenik düştüğü saat için bu konum kurulmalı ve çıkarılmalıdır. Gezegenlerin kendi aralarındaki dizilişi, karşılıklı eğilimleri ve alışkanlıkları özenle gözetilmelidir; çünkü bunların insani ve dünyevi işlerdeki toplanışı ve etkisi olmadan hiçbir şey ne hasta ne de sağlamdır. Hiçbir hasta, hekimi ne denli bilgili olursa olsun onun çabasıyla iyileştirilemez; yıldızların iyicil dizilişi ve mutlu konumu olmadan bu mümkün değildir. Bundan yoksun kalan ya helak olur ya da onların lütufkâr etkisiyle kurtulup korunur.
Hastanın ilk yatağa düştüğü kesin saat tam olarak bilinemezse, hekimden yargı istendiği andaki göklerin konumunu özenle alınız. Orada Ay'ın kimden ayrıldığını, kime yaklaştığını, hangi gezegenle kare ya da karşıtlık içinde olduğunu, kiminle kavuşum hâlinde bulunduğunu gözleyiniz. Eğer kötücül gezegenlerle bir diziliş içindeyse, hastalığın neredeyse ölüme dek uzanacağını ima eder; ama iyicil olanlarla birlikteyse, hasta çareyi daha çabuk bulacaktır.
Hiçbir hasta, hekimi ne denli bilgili olursa olsun, yıldızların iyicil dizilişi olmadan iyileştirilemez.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu pasaj, Rönesans ve erken modern dönemin ezoterik tıbbının kalbindeki decumbiture öğretisine aittir. Decumbiture, hastanın hastalığa yenik düşüp yatağa çekildiği anı belirtir; astrolog hekim bu tam saat için bir gök haritası kurar ve hastalığın kaynağını, seyrini ve sonucunu okur. Bu saatin bilinemediği durumlarda, urinescopy yani idrarın hekime ilk getirildiği an ya da hekimin hastayı ilk gördüğü an ikame olarak alınır. Öğretinin özü mikrokozmos-makrokozmos ilkesidir: gökten inen ışınlar insan bedeninin uzuvlarına dağılır, her burç bir organa karşılık gelir ve Ay göklerin habercisi olarak hastalığın gidişatını taşır. Lilly bu bölümde Hermes Trismegistus'a atfedilen Iatromathematica öğretisini İngilizceye aktarır; aynı gelenek, birkaç yıl sonra Nicholas Culpeper'ın hastalıkların astrolojik yargısı üzerine yazdığı incelemenin de temelini oluşturacaktır. Böylece hekimlik, ampirik gözlem ile göksel yorumun iç içe geçtiği bütüncül bir sanat olarak sunulur.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- William Lilly, Christian Astrology (Londra, 1647), Book II, Chap. XLV: Hermes Trismegistus upon the first Decumbiture of the Sick (s. 292)
- Neşir
- İlk baskı, Londra 1647; Source Library dijital nüshası (CC BY-SA 4.0)
- Konum
- Sixth House bölümü, Hastalık Yargısı; çeviri sayfası 292
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
