Kyranides: Beyaz Asma, Kartal ve Kartal Taşı

Beyaz asma, kutsal ve olağanüstü bir ottur; ilahî sayılır ve bryonya (bryonia) diye anılır. Erkek kartal bütün kuşların kralıdır. Kartal taşı gebedir ve içinde ses verir. Kartal balığı pulsuzdur, bir atmacayı andırır, fakat daha koyu renklidir ve küçük, dikenli bir vatoza benzer.

Kasılmalar ve sara için: Bu otun kökü boyuna bağlandığında, kasılmalardan ve sara hastalığından mustarip olanları iyileştirir.

Kanlı ishal ve kan tükürmek için: Yaprakların suyundan dört kaşık verilen kimse, kanlı ishalden kurtulur.

Sarhoşluğa karşı: Başka türlü sağlıklı olan bir kimse çok içki içmek istiyorsa, aç karnına bir ölçek yaprak suyu ile eşit miktarda sirke içsin; böylece sarhoş olmaz. Balığın başında bulunan taşı şarapla içen kimse, ne içtiğini hiç hissetmez. Kişi bu taşı otsuz biçimde boynunda taşırsa, koca bir testi güçlü şarap içse dahi sarhoşluğu duymaz.

İdrar ve dışkı söktürmek için: Üzümler sıkıldıktan sonra kalan çekirdekler biraz taşla ezilip karıştırılarak içirilirse, felçli erkeklik organlarını ayağa kaldırır; üreme edimini yerine getiremeyenler için de iyi gelir.

Ellerdeki kırık kemikler, kanlı ishaller ve kalınbağırsağa ait her türlü hastalık için: Tanrı bunu, ölümlü beden yok olmasın diye bahşetmiştir. Bir buçuk pint beyaz şaraba otun körpe tomurcuklarından kırk ölçek ve mazıdan üç ölçek katılır; üçte ikisi buharlaşıncaya dek kaynatılır. İçildiğinde bu karışım dizanteri ve bağırsak akıntılarını, ellerdeki kırık kemikleri ve kalınbağırsağa ait her hastalığı iyileştirir. Yaprakların kaynatılmış suyu biraz balla içildiğinde boyunla ilgili her hastalığı yatıştırır; buna biraz taş da eklenirse hastalık ne artar ne de geri döner. Kemikleri ezilmiş pek çok kişi gördüm ve nasıl iyileştiklerine hayret ettim; yirmi beş yaşında biri, bu ilahî ilaç ve doğa sayesinde acı çekmeden iyileşti — oysa önceden elinde ne et ne de duyu kalmıştı, yalnızca kurumuş bir uzuvdu; öteki uzuvlarınsa duyusu yerindeydi.

Kırık kemikleri kaynaştırmak için de bu kutsal kitapta şöyle bulunur: Otun yaprak suyunu eşit miktarda beyaz şarapla karıştırıp yedi gün boyunca içirin. Kartal taşını boyunda taşımak ve balığı yemek de aynı etkiyi gösterir. Tanrı'nın bu armağanını sakının, kendi oğlunuza bile öğretmeyin.

Baş parmaklar ve iyileşmez tırnaklar için: Baş parmağın tırnağı düşer, iyileşmez ve sürekli akarsa, beyaz şarapta ezilmiş hurmaları bazen çiğnenmiş hâliyle tek başına, bazen gül yağıyla karıştırıp uygulayın.

Siğiller için: Bedenin her yerinde ya da herhangi bir bölgesinde çıkan siğiller için asmanın dallarını ya da odununu yakın; dumanla birlikte çıkan suyu sürün ya da için, hepsi dökülür — bunu kimseye öğretmeyin! Kartal gübresi sürülmesi de iyileştirir; taş sürülmesi ve balığın yağıyla ovulması da aynı etkiyi yapar.

Diş etleri ve çenelerin çürümesi, bedenin her yerindeki kanserli ve yiyici yaralar için: Yaprak suyundan üç ölçek, şap dört, ham madde biraz, manna dört, İllirya süseni bir, zaç dört ölçek — kuruyana dek karıştırılır; bu karışım cerahatli ve yiyici yaraları temizleyip doldurur, ilerleyen iltihabı durdurur, hem de çok daha güçlü biçimde.

Dilin çürümesi ve diş etlerinin ölmesi için: Şimdi büyük bir şey anlatalım. Dilde kangren gibi, diş etlerini de öldürecek görünen bir çürüme gördük; yaprak suyunu balla karıştırıp uygulayınca iyileşti, ardından kuru süsen serpilince yara doldu.

Burunda görülen her türlü çatlak, polip, aşınma, akıntı ve rahatsızlık için, ilahî bir ilaç: Yaprak suyundan dört ölçek; manna, zaç, günlük, misy ve zravend (aristolochia) üçer ons — kuruyana dek ovulur ve bu ilahî erdemden yararlanılır.

Kellik, saç dökülmesi, yaralar, kepek ve baş bölgesindeki her hastalık için: Otun suyu, potamogeiton (su mercimeği) suyu ve bir başka bitkinin suyu ustaca karıştırılıp üç gün boyunca sürülür.

Dişleri sağlam ve sağlıklı tutan, sizden saklamak istemediğim ilahî bir ilaç: Üzüm suyundan bir ya da sekiz kaşık, dut ağacı kökü kabuğundan altı ölçek alınır, yarıya inene dek kaynatılır ve üç, beş ya da yedi gün boyunca ağız çalkalamada kullanılır; dişleriniz bir daha asla ağrımaz.

Kişi dikkatle düşünürse, bu asmanın baştan ayağa her hastalığı iyileştirdiğini görür. Bu ota Theodorika, yani "Tanrı'nın Verdiği" denir. Kiranus ile Harpokration buraya kadar hemfikirdir.

Bundan sonra Kiranus yeni bir şey ekler. İdrar ve dışkı için: Otun ilk sürgünleri kaynatılıp yenirse idrarı ve dışkıyı söktürür. Ne var ki yapraklar, kök ve meyve çok sıcak ve keskin bir erdeme sahiptir.

Sıraca, yiyici yaralar, cerahatli çıbanlar ve kangrenler için: Bu bitkinin bir başka, çok ünlü ve ilahî erdemi daha vardır; zravend ile karıştırılıp lapa hâline getirildiğinde sıracayı, cerahatli yaraları, kangrenleri ve yiyici çıbanları iyileştirir. Kökü ezilip sürüldüğünde yüze güzel bir renk ve cilde bir yumuşaklık kazandırır; ben lekelerini, nasırları ve çilleri giderir — acı burçak ve çemen otu unuyla karıştırıldığında nasırları, çilleri ve kara ben lekelerini yok eder. Yağla kaynatılıp katılaştırıldığında kötürümlere iyi gelir; şarapta ezilmiş kökü gözlerdeki morlukları ve dolamaları giderir.

Şişlikler için: Üreme organlarındaki her yarayı düzeltir, şişlikleri dağıtır ve giderir.

Sara için: Bir yıl boyunca her gün oksimel (bal-sirke şurubu) ile bir ons verilirse iyileştirir.

İnme, baş dönmesi, yılan sokması ve düşük için: İnme geçirenlere ve baş dönmesi yaşayanlara iyi gelir; iki ons verilirse yılan sokmasına uğrayanları hızla iyileştirir. Aynı zamanda ceninin düşmesine yol açar, karnı ve duyuları bozar; uygulandığında sonun (plasentanın) düşmesini sağlar, içildiğinde idrarı söktürür. On sekiz gren, otuz gün boyunca içildiğinde dalağı küçültür. İncirle lapa hâline getirildiğinde kötürümlere iyi gelir; rahmi temizlemek için sıcak lavman biçiminde kaynatılır. Ayrıca karnı ölçülü biçimde yumuşatır. Meyvesi merhem ve lapa hâlinde kepek ve cüzzama iyi gelir. Otun suyu et suyuyla içildiğinde süt artırır; içildiğinde ve yağla birlikte sürüldüğünde karaciğer rahatsızlıklarına iyi gelir. Yaprakları da şarapla lapa yapıldığında her türlü yaraya iyi gelir; uygulandığında romatizmal şişliklere de iyi gelir. Sözün kısası, dikkatle kullanan herkes için her derde devadır denilebilir.

Bu bitkinin iki türü vardır. Birincisi beyaz asma diye anılır ve kimilerince bryonya, kimilerince yılan-üzümü, kimilerince keledonya ve daha başka adlarla da bilinir. Tomurcukları, yaprakları ve sülükleri (asma bıyıkları) ev asmasınınkine benzer, fakat daha kalındır ve sülükleriyle çevresindeki meyvelere dolanır; kırmızı, üzümsü bir meyvesi vardır ve bununla postlardan kıl giderilir ya da postlar işlenir.

İkinci türü kara asma diye anılır; buna da bryonya denir; yaprakları sarmaşığınkine, büyükleri sarmaşık gibi olsa da daha iridir; bu da sülükleriyle ağaçlara tutunur. Meyvesi üzüme benzer; başlangıçta yeşildir, olgunlaştığında dışı kararır, içiyse balmumu gibidir. İlk sürgünleri de sebze gibi kaynatılıp yenebilir; idrar söktürücüdür, âdet kanamasını hızlandırır ve dalağı iyileştirir. Kökleri dalak hastalarına çok iyi gelir; bitkinin tamamı sara ve baş dönmesi çekenler için uygundur. Yaprağı şarapla lapa hâlinde çürük eti temizler, burkulmuş ve çıkmış uzuvlara, gevşemelere iyi gelir; kısacası öncekiyle benzer bir erdeme sahiptir.

Beyaz asmanın bunların yanında dünyevî ve hoşa giden başka özellikleri de vardır; uygulandığında insana yalnızca ayıklık değil, coşku da verir. Kiranus burada böyle söyler.

Bu iki görüşün ayrılığından sonra söz sırası Harpokration'a gelir: "Ey kutsal ot! Tanrıların kılavuzu, kral gibi bir yol gösterici, bütün otlardan üstün, Yeryüzü'nün, Gök'ün ve Hava'nın egemenliğini elinde tutan, her gücü çözen ot! Ey üzüm veren içki! Uzuvları gevşetesin, uykuyu getiresin! Ne söz ne beden seni kovabilir; sen ölümlülerin zihinlerinde ne varsa, hangi sırları sakladıklarını bulup çıkarırsın. Asma bütün sırları, yazıyla, ilaçla, büyüyle, kılıçla ya da bilgiyle gizlenecek her şeyi açığa çıkarır: Bunlara şarabın gizemleri denebilir. Ölümlülere yararsız olmayan, tersine sevinç ve neşe getiren dünyevî nitelikleri de vardır. Bu yüzden şöyle okurum: Kiranus'un aktardığı kutsal söz, sevinç ve coşku üzerinedir. Ey Tanrı'nın bahşettiği kutsanmış Kraliçe, en kutsal Ana, bütün bitkilerden daha ilahî olan! Doğa önce üzümü biçimlendirir, üzüm de göksel şarabı yapar! Bunu söylemeden önce kâseyi, kadehi ya da testiyi dolaştırın; herkes ondan içsin ve kimse yakınmadan ya da bir şey istemeden sevince kavuşsun. Euphrosyne, yani coşku budur. İçilen üzüm suyu büyük bir sevinç verir. Onu her yere dikin; çünkü ne tanrıların ne de yaşamı sınırlı ölümlülerin törenleri, ne yaşamda gelecek olanlar ne de geçip gidenler, ne de yaşamda yapılan hiçbir şey bu bitki olmadan gerçekleşemez. Gizli şeyler bile onun dikilmesini gerektirir.

Dörtlük sıtmaya tutulanlar için: Sıraya geldi, dörtlük ateşe yol açan belli bir Kakodaimon'dan (kötü ruh) söz etmek. Bu ruh, Oğlak burcunun tam onlusunun beş erdemiyle bile kolayca yenilmez; çünkü ne görür ne işitir, zira başsız bir varlıktır. Bunun için dört çekirdekli, olgun bir üzüm alın; çekirdeklerini tırnaklarınızla çıkarın, ağzınızla değil; kaba bir beze koyup boynunuza asın — bu size sağlık verecektir. Balığın başındaki taş da boyunda taşındığında dörtlük sıtmayı giderir. Bunun için kartal taşını alın, üzerine bir kartal kazıyın; taşın altına üzüm çekirdekleri ve bir kartalın kanat tüylerinin ucunu yerleştirin — kartal bulamazsanız bir atmacanınkini kullanın — ve bunu kapatıp taşıyın. Bu, sizi yukarıda sayılan bütün kötü durumlardan koruyacaktır; üstelik size konuşma gücü verecek ve büyük kişilerle dostça sohbet etme imkânı sağlayacaktır. Daha pek çok başka fayda da sağlar ki, hepsini burada anlatmayacağım."