Erken Stoa düşüncesinin en anlamlı dinsel metinlerinden biri olan Kleanthes'in Zeus'a İlahisi, evreni yasayla yöneten tek ve inayetli bir tanrıya seslenir. Aşağıdaki pasaj, bu ilahinin Ralph Cudworth'ün 1678 tarihli eserinde korunan düzyazı aktarımından alınmıştır. Burada tanrı, gök gürültüsünü elinde tutan egemen bir hükümdar olarak değil yalnızca, aynı zamanda tüm varlığın içinden geçen ortak aklın kaynağı olarak resmedilir.
Çünkü biz sizin soyunuzdanız; yeryüzünde yaşayıp sürünen ölümlüler arasında yalnızca biz söz armağanını aldık. Bu yüzden sizi öveceğim ve gücünüzü sonsuza dek terennüm edeceğim. Yeryüzünün çevresinde dönen bütün bu evren size boyun eğer; nereye yol gösterirseniz oraya izler sizi ve gönül rızasıyla sizin tarafınızdan yönetilir. Yenilmez ellerinizde öyle bir hizmetkâr tutarsınız ki, o çift ağızlı, ateşten, hiç sönmeyen yıldırımdır. Zira onun darbesi altında bütün doğa titrer; onunla, her şeyin içinden geçen ortak aklı yönetir, büyük ve küçük ışıklara karışırsınız.
Bunca büyük olan siz, tüm ebediyet boyunca en yüce kralsınız. Yeryüzünde sizsiz hiçbir iş görülmez, ey Tanrı, ne ilahi esîr küresinde ne de denizde; ancak kötülerin kendi ahmaklıklarıyla işledikleri müstesna. Ne var ki siz düzensiz olanı düzene koymayı bilirsiniz ve sevimsiz olan sizin için sevimlidir. Zira bütün iyi şeyleri kötüyle öyle bir uyuma getirdiniz ki, her şey için tek ve ebedî bir akıl doğar. Ölümlüler arasındaki kötüler bu akıldan kaçar ve onu görmezden gelirler; zavallı kimseler ki, daima iyi şeylere sahip olmayı arzuladıkları hâlde, ona uyarak anlayışla soylu bir hayat sürebilecekleri Tanrı'nın evrensel yasasını ne görürler ne de işitirler.
Bütün iyi şeyleri kötüyle öyle bir uyuma getirdiniz ki, her şey için tek ve ebedî bir akıl doğar.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Kleanthes (yaklaşık MÖ 331 to 232), Stoa okulunun kurucusu Kition'lu Zenon'un ardından okulun ikinci başkanı oldu. Zeus'a İlahisi, tek ve inayetli bir tanrının evreni Logos yani akıl aracılığıyla yönettiği anlayışını dile getiren, erken Stoa'nın günümüze ulaşan en önemli metinlerinden biridir. Metindeki \"biz sizin soyunuzdanız\" ifadesi, sonradan Aziz Pavlus tarafından da anılacak kadar tanınmış bir dizedir. Burada aktarılan İngilizce düzyazı, Cambridge Platoncusu Ralph Cudworth'ün 1678 tarihli The True Intellectual System of the Universe adlı eserinde, paganların yüce tanrıya doğrudan ibadet ettiklerini göstermek üzere sunulmuştur.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- The True Intellectual System of the Universe (Ralph Cudworth, 1678), sayfa 451; Kleanthes'in Zeus'a İlahisi'nin İngilizce düzyazı aktarımı
- Neşir
- London, 1678 (birinci baskı)
- Konum
- Bölüm IV, \"A Hymn to the Supreme God\", sayfa 451 (özgün sayfalama 433)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
