Zeus'a İlahi: Evrensel Aklın Yasası
Hendrick Goltzius, \"Jupiter Evrenin Yok Edilişi Üzerine Tanrılara Danışıyor\" (1589), gravür. Yasayla yöneten egemen gök tanrısı imgesi, ilahinin evreni akılla düzene koyan Zeus tasavvuruyla örtüşür.
Mit ve Kutsal Anlatı

Zeus'a İlahi: Evrensel Aklın Yasası

Kleanthes (Ralph Cudworth'ün İngilizce aktarımıyla)· 1678· Özgün: İngilizce· Source Library
Mit ve Kutsal AnlatıTürkçe çeviriAçık erişim

Erken Stoa düşüncesinin en anlamlı dinsel metinlerinden biri olan Kleanthes'in Zeus'a İlahisi, evreni yasayla yöneten tek ve inayetli bir tanrıya seslenir. Aşağıdaki pasaj, bu ilahinin Ralph Cudworth'ün 1678 tarihli eserinde korunan düzyazı aktarımından alınmıştır. Burada tanrı, gök gürültüsünü elinde tutan egemen bir hükümdar olarak değil yalnızca, aynı zamanda tüm varlığın içinden geçen ortak aklın kaynağı olarak resmedilir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Çünkü biz sizin soyunuzdanız; yeryüzünde yaşayıp sürünen ölümlüler arasında yalnızca biz söz armağanını aldık. Bu yüzden sizi öveceğim ve gücünüzü sonsuza dek terennüm edeceğim. Yeryüzünün çevresinde dönen bütün bu evren size boyun eğer; nereye yol gösterirseniz oraya izler sizi ve gönül rızasıyla sizin tarafınızdan yönetilir. Yenilmez ellerinizde öyle bir hizmetkâr tutarsınız ki, o çift ağızlı, ateşten, hiç sönmeyen yıldırımdır. Zira onun darbesi altında bütün doğa titrer; onunla, her şeyin içinden geçen ortak aklı yönetir, büyük ve küçük ışıklara karışırsınız.

Bunca büyük olan siz, tüm ebediyet boyunca en yüce kralsınız. Yeryüzünde sizsiz hiçbir iş görülmez, ey Tanrı, ne ilahi esîr küresinde ne de denizde; ancak kötülerin kendi ahmaklıklarıyla işledikleri müstesna. Ne var ki siz düzensiz olanı düzene koymayı bilirsiniz ve sevimsiz olan sizin için sevimlidir. Zira bütün iyi şeyleri kötüyle öyle bir uyuma getirdiniz ki, her şey için tek ve ebedî bir akıl doğar. Ölümlüler arasındaki kötüler bu akıldan kaçar ve onu görmezden gelirler; zavallı kimseler ki, daima iyi şeylere sahip olmayı arzuladıkları hâlde, ona uyarak anlayışla soylu bir hayat sürebilecekleri Tanrı'nın evrensel yasasını ne görürler ne de işitirler.

Bütün iyi şeyleri kötüyle öyle bir uyuma getirdiniz ki, her şey için tek ve ebedî bir akıl doğar.
Özgün metin (İngilizce)
For we are your offspring, having alone received the gift of speech, as many as live and creep as mortals upon the earth. Therefore, I will praise you and sing of your power forever. To you, all this world, as it revolves around the earth, is obedient; it follows wherever you lead and is willingly governed by you. You hold such a servant in your invincible hands—the double-edged, fiery, ever-living lightning bolt. For under its stroke all nature shudders; by it, you direct the common reason, which moves through all things, mingling with the great and small lights. Being so great, you are the highest king through all eternity. No deed is done on earth without you, O God, nor in the divine ethereal sphere, nor in the sea, except what the wicked do in their own foolishness. But you know how to order what is chaotic, and things unlovely are lovely to you. For you have so harmonized all good things with the evil into one, that there becomes one eternal reason for all things. This reason the wicked among mortals flee and ignore—wretched ones, who, though always desiring to possess good things, neither see nor hear God's universal law, by obeying which they might lead a noble life with understanding.

Bu metin neden önemli

Kleanthes (yaklaşık MÖ 331 to 232), Stoa okulunun kurucusu Kition'lu Zenon'un ardından okulun ikinci başkanı oldu. Zeus'a İlahisi, tek ve inayetli bir tanrının evreni Logos yani akıl aracılığıyla yönettiği anlayışını dile getiren, erken Stoa'nın günümüze ulaşan en önemli metinlerinden biridir. Metindeki \"biz sizin soyunuzdanız\" ifadesi, sonradan Aziz Pavlus tarafından da anılacak kadar tanınmış bir dizedir. Burada aktarılan İngilizce düzyazı, Cambridge Platoncusu Ralph Cudworth'ün 1678 tarihli The True Intellectual System of the Universe adlı eserinde, paganların yüce tanrıya doğrudan ibadet ettiklerini göstermek üzere sunulmuştur.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
The True Intellectual System of the Universe (Ralph Cudworth, 1678), sayfa 451; Kleanthes'in Zeus'a İlahisi'nin İngilizce düzyazı aktarımı
Neşir
London, 1678 (birinci baskı)
Konum
Bölüm IV, \"A Hymn to the Supreme God\", sayfa 451 (özgün sayfalama 433)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön