Aton'a Büyük İlahi — Kadim Kütüphane

Antik Mısır'ın tek tanrılı sezgisinin en saf ifadesi sayılan bu ilahi, Firavun Akhenaton'un güneş diski Aton'a adadığı büyük övgüdür. El-Amarna'daki mezarların duvarlarına kazınan metin, kâinatı yaratan ve her sabah yeniden dirilten ışığa seslenir. Aşağıdaki pasaj, güneşin doğuşuyla başlar, batışın getirdiği ölümü andıran karanlığı betimler ve şafağın uyandırdığı bütün bir yaratılışın sevincini dile getirir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Gökyüzünün ufkunda beliren güzelliğin ne yücedir, ey yaşayan güneş, ilk var olan! Doğu ufkunda yükselir ve her diyarı güzelliğinle doldurursun. Güzel ve büyüksün, her toprağın üzerinde parıldayan ve yüce. Işınların, yarattığın her şeye erişircesine bütün ülkeleri kuşatır.

Batı ufkunda battığında yeryüzü, sanki ölmüş gibi karanlığa gömülür. İnsanlar odalarında uyur, başları örtülüdür ve hiçbir göz bir diğerini görmez. Her aslan ininden çıkar, ısıran bütün haşarat ortaya dökülür. Karanlık hüküm sürer, yeryüzü sessizdir; çünkü onu yaratan, kendi ufkunda dinlenmektedir.

Şafak söküp ufukta yükseldiğinde ve gündüzün güneşi olarak parladığında, karanlığı dağıtır ve ışıklarını saçarsın. İki Ülke sevinir; uyanır ve ayakları üzerinde doğrulurlar, çünkü sen onları kaldırdın. Bedenlerini yıkar, giysilerini kuşanır ve elleri, doğuşunu övmek için havaya kalkar. Bütün diyar işinin başına koyulur.

Bütün hayvanlar otlaklarında hoşnuttur; ağaçlar ve otlar yeşerir.

Batı ufkunda battığında yeryüzü, sanki ölmüş gibi karanlığa gömülür. Şafak sökünce karanlığı dağıtır ve ışıklarını saçarsın.

Özgün metin (İngilizce)

Beautiful is your appearing in the horizon of heaven, you living sun, the first who lived! You rise in the eastern horizon and fill every land with your beauty. You are beautiful and great, glistening and high above every land. Your rays encompass the lands, as far as all that you have created. When you set in the western horizon, the earth is in darkness as if it were dead. People sleep in their chambers, their heads wrapped up, and no eye sees another. Every lion comes out from its den, and all the biting worms emerge. Darkness prevails, the earth is silent, for he who created it rests in his horizon. When it is dawn and you rise in the horizon and shine as the sun by day, you dispel the darkness and shed your beams. The Two Lands celebrate; they wake and stand on their feet, for you have raised them up. They wash their bodies, they take up their clothes, and their hands are raised in praise of your rising. The whole land goes about its work. All beasts are content with their pasture; the trees and herbs grow green.

Bu metin neden önemli

Bu metin, insanlık tarihinin bilinen en eski tek tanrıcı ilahilerinden biridir ve dinler tarihi açısından olağanüstü bir öneme sahiptir. MÖ 14. yüzyılda Firavun Akhenaton, Mısır'ın çok tanrılı düzenini kaldırıp yalnızca görünür güneş diski Aton'a tapınmayı buyurmuştu. İlahi, güneşi soyut bir ışık ve yaşamın tek kaynağı olarak yüceltir; karanlık ile aydınlığın, ölüm ile dirilişin ritmini kozmik bir dua olarak örer. Metnin kimi dizeleri ile İbranice Mezmurlar arasındaki benzerlikler, akademik dünyada uzun süredir tartışılan bir konudur. Bu yönüyle ilahi, kutsalın taşa ve ışığa dökülmesinin, insanın kâinat karşısındaki hayranlığını ilk kez böylesine arı bir dille ifade edişinin bir tanığıdır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: The Literature of the Ancient Egyptians (Adolf Erman, 1927) içinden Aton'a Büyük İlahi
Neşir: İngilizce baskı, 1927 (Almancadan çeviren: Aylward M. Blackman)
Konum: s. 289-290 (kaynak baskı sayfa numarası); Source Library sayfa 337-338
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön