Simyanın Sırrı Kitabı: Musa'nın Arayışı
'The Boke of the Secret of Alkemi'nin açılış sayfası: efsanevi Emevi prensi Khalid ibn Yazid'e atfedilen eser. Mellon MS 33, fol. 102v. Beinecke Rare Book & Manuscript Library, Yale University.

Simyanın Sırrı Kitabı: Musa'nın Arayışı

Liber secretorum philosophorum (çev. İngilizce, 1542 civarı)
Khalid ibn Yazid'e atfedilen· 1542 civarı (bu nüsha: y. 1550)· Özgün: İngilizce — İbraniceden Arapçaya, Arapçadan Latinceye, oradan İngilizceye çevrilmiş· Yale University Library· ~1 dk okuma
Gizli CemiyetlerTürkçe çeviriAçık erişim

Emevi halifesi I. Yezid'in oğlu, efsaneye göre simya bilgisini Bizanslı bir keşişten öğrenen Khalid ibn Yazid'e (ö. y. 704) atfedilen bu risale, çevirinin kendi tarihini de anlatır: İbraniceden Arapçaya, Arapçadan Latinceye, oradan da İngilizceye. Metin, Khalid'in kendi öğrencisi Musa'nın bu 'sırrı' öğrenmek için nasıl çabaladığını ve Khalid'in onu bilerek başka bir kitaba (Phorb'un Kitabı) yönlendirdiğini anlatan kişisel bir önsözle açılır.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Simyanın Sırrı Kitabı, Laithi'nin Oğlu Calidore [Khalid ibn Yazid] tarafından yapılmış ve derlenmiştir; İbraniceden Arapçaya, ve Arapçadan Latinceye çevrilmiştir. Bu Bilimin Güçlüğü Üzerine Önsöz.

Bütün şeylerin yaratıcısı Tanrı'ya şükürler olsun; O bizi yönetip yol göstermiş, ıslah etmiş ve eğitmiştir, ve bize bu bilimin anlayışını bahşetmiştir; ama Rab bizi korumasa ve yönetmese, kör demirciler gibi oluruz — nereye gittiklerini bilmeyenler gibi; O bize öğretmeseydi, bu dünya hakkında hiçbir şey de bilemezdik. O, bütün şeylerin başlangıcıdır; iyiliği ve kudretiyle halkının üzerindedir, onu doğruluk yollarına yöneltir ve götürür. Gerçekten de habercilerini karanlığa gönderdi ve düz yollar yaptı, ve rahmetiyle Kendisine itaat edenleri doyurdu. Bu yüzden bilin ki, ey kardeşler: gizli taşın bu ustalığı, Tanrı'nın bütün sırlar arasında verdiği gizli bir şeydir; onu kötü insanlardan saklamıştır, hiç kimseye göstermez, ancak kendi oğullarına ve içtenlikle bağlı olduğunu bildiği kimselere gösterir...

...O'nun iyiliğini ve ruhunu bilenlere. Bu yüzden bu gizli sırrı arzulayan kişi için gereklidir ki bunu bilsin. Ve onu elde ettiğinde, bilge kişilerin yaptığı gibi davransın: bilgisini gizli tutsun ve kendi eserlerini saklasın, ve öbürleri gösterdiği gibi göstermesin — öyle ki halk, bu bilimin şanının ve kurucusunun kadim insanlardan geldiğini ve onların bu konuda uyum içinde olduğunu bilsin. Bunun üzerine şunu anlamalısınız: Musa adındaki öğrencilerimden biri, bu bilimde benimle başka herkesten daha çok çalışmış, onun en büyük güçlüğüne ve zorluğuna emek vermiştir; bunu derlemek ona acı vermiş, nice kuşkuları olmuş ve derlediği şeylerin doğasını tam olarak bilememiştir. Benden alçakgönüllülükle açıklamayı ve düzenini istedi; ama onun dileğine hiçbir yanıt vermedim, ona göstermeyi de reddettim; bunun yerine ona Phorb'un kitabını incelemesini buyurdum, ve benden bilmek istediği şeyleri onların içinde araştırmasını söyledim. O zaman benden ayrıldı ve o kitabı bulmak için yola çıktı...

Gizli taşın bu ustalığı, Tanrı'nın bütün sırlar arasında verdiği gizli bir şeydir; onu kötü insanlardan saklamıştır.

Bu sayfa şimdilik bir önizlemedir. Eserin tam çevirisi yayımlandığında haberdar olmak isterseniz, bültene katılabilirsiniz ↓

Özgün metin (İngilizce)

The boke of the secret of alkemi, made & copiled bi Calidore Son of laithi, translated out of Hebrew into Arabi tonge, & out of Arabi tonge into Latyne. The preface of the difficolt of this science.

Thankes be to god the maker of all thynges, wch hath ledde & condyted & reformid us & taught, and gaue vs vnderstanding of this science; but vnlesse the lorde kepe & lede vs we sholde be as mister smyttis as thei that knowe not whither thei goo; also we sholde not knowe no thynge of this worlde except he taught vs, wch is the begynnyng of all thynges by his goodnes & power vpon his people, wch directh & ledyth him to the ways of rightuisnes. Truly he sent his messengers into derknes & made playne wayes, and by his mercy replenyshid them that dyd obey hym. Wherfor ye may know, brothers, that this maistrie wch is of the secret ston is a secret thynge of all secrets geven of god, wch he hath hide from evyll people, nother showith it to any but to his sonnes & such as were faythfull...

...knew his goodnes & spryte. He therfor that desireth this secret mysteri, it is necessary that he knowed. And when he hath it, to do as wise men that opteyne the knowlege of it, wt kepe secret and hidd theyr matters thereof, & retryn oth[er] did shew further that ye people myghte know then this fame & foundr of comyng auncient men ye did agre in this science. Wherupon ye shall understande that on of my scolers named Musa, studied wth me more than any other in bothe of this science & laboryd in the highhist difficulti & hardenes of it, & it was payneful to compile it & hadd many doubts & did not perfitly know the nature of tho things that he compiled. The humble desired of me ye declaracion and the order thereof, & to his petition I made no answer nor wold not show it hym, but commanded them to studdy the boke of Phorb, & that he sold serche in them ye things that he desyred to knowe of me. Then he depted from me & rodde to fynde it wt were...

Bu metin neden önemli

Khalid ibn Yazid, İslam simya geleneğinin Batı'ya aktarılmasında anahtar bir efsanevi figürdür; ona atfedilen metinler, Latin Ortaçağı'nda 'Calid' adıyla bilinip sıkça alıntılanmıştır. Bu önsözün, sırrın bilerek gizlenmesi ve öğrencinin sınanması temasıyla açılması, simya geleneğinin kendi aktarım etiğini (bilginin ehline verilmesi, isteksizce erteleme) açıkça sergiler — kütüphanedeki diğer 'inisiyasyon' temalı metinlerle doğrudan konuşur.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Bu eser Gizli Cemiyetler Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye
Kaynak eser
Liber secretorum philosophorum (çev. İngilizce, 1542 civarı)
Neşir
El yazması, 1542 civarı (bu nüsha: y. 1550)
Konum
fol. 102v-103r (açılış önsözü)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Yale University Library, Beinecke Rare Book & Manuscript Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →
Bu Çeviriye AtıfUysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Simyanın Sırrı Kitabı: Musa'nın Arayışı. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/khalid-ibn-yazid-simyanin-sirri-kitabi-musa
← Kütüphaneye dön