Tasavvufun Hakiki Manası: Kalbin Saflığı Üzerine

Bu adın hakiki manası çokça tartışılmış ve bu konuda pek çok kitap kaleme alınmıştır. Kimileri, sûfînin yünden bir hırka giydiği için böyle adlandırıldığını ileri sürer. Kimileri, onun ilk safta bulunması sebebiyle bu adı aldığını söyler. Kimileri ise sûfîlerin, kendileriyle Allah'ın razı olduğu Ashâb-ı Suffe'ye, yani sofa ehline mensup olduklarını iddia etmelerinden dolayı böyle çağrıldığını belirtir. Bir başka görüşe göre de bu ad, safâ yani saflık kelimesinden türemiştir. Tasavvufun hakiki manasına dair bu izahların her biri pek çok ince delille desteklenmiş olsa da, kelimenin köken bakımından gereklerini karşılamaktan uzaktır.

Safâ, yani saflık, herkesçe övülen bir haldir. Onun zıddı ise keder, yani bulanıklıktır. Peygamber, üzerine selam olsun, şöyle buyurmuştur: Bu dünyanın safvı, yani en temiz ve en hayırlı olan kısmı gitmiş, geriye yalnızca kederi, yani bulanıklığı kalmıştır. İşte bu topluluğa mensup olanlar, ahlaklarını ve davranışlarını arındırdıkları ve kendilerini tabiatın lekelerinden kurtarmaya çalıştıkları için sûfî diye adlandırılmışlardır. Bu adlandırma, taşıdıkları asaletin gizli kalamayacak kadar yüce olması sebebiyle, herhangi bir türetmeye ihtiyaç duymayan has bir isim mesabesindedir. Ne var ki bu çağda Allah, insanların çoğunu tasavvuftan perdelemiştir.