Kısım 1 / 7
Kutlu Başrahip Bernard'ın Dürüst Yaşam Üzerine Aynası burada başlar.
Oğlum ve kardeşim, benden, hiç kimsenin kendi üstünden hiçbir zaman istediğini duymadığım bir şey istiyorsun. Yine de bağlılığın bunu ısrarla istediği için ve haklı ve makul olarak isteyen birine hiçbir şeyi geri çeviremeyeceğim için, sana kısa sözlerle dürüst bir yaşamın düsturunu yazıyorum. Mesih'in sevgisiyle yanarak bu düsturu sebatla izlersen, hiç şüphesiz ebedî hayata erişeceksin. Öyleyse söz içteki insandan başlayıp dıştaki insana doğru ilerlesin diye, kalbinin temizliği üzerinde durmaksızın çalışman gerekir. Böylece her temizliğin sevgilisi olan Tanrı, oraya kendi tahtına oturur gibi oturmaya tenezzül etsin ve tahtını gökteymiş gibi orada kursun. Nitekim şöyle denmiştir: "Gök benim tahtım, yer de ayaklarımın basamağıdır." Ve yine: "Doğru kişinin ruhu, hikmetin tahtıdır." Bu yüzden düşüncelerine dikkat etmen ve onların üzerinde durman gerekir. Öyle ki bir insanın huzurunda söylemekten ya da düşünmekten haklı olarak utanacağın bir şeyi, Tanrı'nın huzurunda düşünmekten ya da tasarlamaktan korkasın.
Şunu iyi bil ki, biz insanlara nasıl sözlerle ya da işlerle bilinirsek, sınırsız Ruh'a da düşüncelerle öyle biliniriz. Çünkü insanlar için sözler ne ise, Tanrı için de düşünceler odur. Zira Rab insanların düşüncelerini bilir, onların boş olduğunu bilir. O'ndan gizli hiçbir yaratık olmadığı gibi, O'ndan saklı kalacak hiçbir şey de düşünülemez. Bu yüzden Havari şöyle der: "Çünkü Tanrı'nın sözü diridir, etkilidir, iki ağızlı her kılıçtan daha keskindir. Canla ruhu, eklemlerle iliği birbirinden ayıracak kadar derine işler, yüreğin düşüncelerini ve niyetlerini ayırt eder."
Tanrının Seyri Üzerine.
Öyleyse Mesih senin kalbinde olsun ve Çarmıha Gerilenin sureti aklından hiç ayrılmasın. O senin yiyeceğin ve içeceğin olsun; tatlılığın ve ferahlığın, tesellin, balın ve arzun olsun. Düşüncen, duan, hayatın, aklının ışığı ve dirilişin O olsun. Onu daima an: kimi zaman yemlikte yatarken, kimi zaman kundağa sarılmışken, kimi zaman ebeveynleri tarafından mabede sunulurken, kimi zaman da mabette âlimleri dinlerken.
Her bilgiyi öğreten O'nu, sorular sorarken düşün; sonra da, her yaratığın hakkıyla kendisine tâbi olduğu O'nu, ana babasına tâbi olurken an. Kimi zaman kalabalıklara öğretirken, kimi zaman dağda tek başına dua ederken, kimi zaman çölde açlık çekerken düşün onu: Hayat Ekmeği ve Hikmet Pınarı olan, zambaklar arasında beslenen ve her canlıyı bereketle dolduran Zât'ı.
Kimi zaman da onu yolculukta yorgun düşmüş, çokça dua ederken düşün. Herkese her şeyi bolca sağlayan O'na bir melek hizmet ediyor, meleklerin tatlılığı ve tesellisi olan O, teselli kabul ediyor. Ya da dünyanın dayanağı ve bütün dünyanın direği olan O'nu bir direğe bağlanmış ve kırbaçlanırken düşün. Meleklerin yüceliği olan O hor görülmüş ve alaya alınmış, tükürüklere bulanmış, yüzüne tokat atılmış, dikenli taçla taçlandırılmış, hakarete doyurulmuştur. En sonunda da kötülerle bir sayılmış, senin için çarmıhta asılı duruyor ve ölüyor. İşte böylece sevgilin bir mür demeti olacak ve göğüslerinin arasında kalacak. Ve böylece Rabbinin bütün sıkıntılarından ve acılarından, içinde doğan kederden bir demet toplayabilir, ondan acı bir kadeh ve, böyle demek caizse, tatlı gözyaşları hazırlayabilirsin.
Kısım 2 / 7
Ama bir gün Mesih'e duyduğun en ateşli sevgiyle tutuşup Havari ile birlikte yukarıdaki şeyleri bilmek ve daha derinden tatmak istersen, zihninin gözlerini bir süreliğine dirilenin zaferine ve Baba'nın yüceliği içinde oturup hüküm süren majesteye kaldır. Yine de orada uzun süre kalma. Yoksa O'nun majestesini fazla uzun süre araştırırsan, yücelik altında ezilebilirsin.
Nefret Edilesi Kibir Üzerine.
Her şeyden önce şunu bil: Yüreğin her türlü kabarmasından, övünmeden ve küstahlıktan, birer veba, zehirli hayvan ve ruhun zehri imişler gibi tamamen kaçmalısın. Şüphesiz bil ki yüreğini yücelten herkes Tanrı'nın önünde kirlidir. Ayrıca kimseyi hor görme, kimseye zarar verme, kimseyi çekiştirme ve Mesih'in adıyla herkese faydalı olmaya çalış. Ayrıca kendini başkalarından daha aşağı ve daha değersiz bil. Buna yalnızca yüreğinin en derin duygusuyla inanmakla kalma, ilerleme kaydettiğini de söyleme ve kendini bir şey sanma.
Havari'nin şu sözüne göre: "Kişi bir hiçken kendini bir şey sanıyorsa, kendini aldatıyordur."
Ayrıca yürüyüşün olgunluk dolu, ağırbaşlı ve dürüst olsun; öyle ki adımların kararsız olmasın, omuzlarını sağa sola sallayıp çevirmeden, boynunu dikleştirmeden, göğsünü kabartmadan ve başını omzuna eğmeden yürüyesin. Çünkü bunların tümü hafifmeşreplik kokar, kibir gösterir ya da ikiyüzlülük tadı taşır. İster yürürken, ister ayaktayken, ister otururken kendini dizginle; toprak olduğunu ve toprağa döneceğini aklında evirip çevir. Yüreğin yukarıya dönükken, merakla etrafına bakıp bakınma. Özellikle bir topluluk içindeyken zihnin hüznünü göstermek yerindedir, yine de yüzünde bir miktar neşeye izin vermelisin. Ancak yalnızken çehren asla farklı ifadelere bürünmesin; eğer birinin huzurundayken herhangi bir nedenle, adet olduğu üzere gülmek zorunda kalırsan, bu kahkahalarla kopan taşkın bir patlama olmasın. Ayrıca kederlerinin arasına sevinçler serpiştir; asla boş durma, çalışırken ya Kutsal Yazılardan ya da muhakkak ki daha hayırlı olan Mezmurlardan bir şeyler oku veya bunlar üzerinde derin derin düşün. Yine de sana buyrulmuş olan şeyleri yerine getirmeyi asla aksatma, öyle ki iblis seni hiçbir zaman boş bulmasın. Çünkü aylaklık birçok kötülüğü öğretmiştir.
Kısım 3 / 7
Zihni keskinleştiren yazılardan çok, bağlılığını alevlendiren yazıları daha istekle oku. Söylediğimi anla: Tanrı'nın her şeyi kuşatan gözetimini zihninde düşünürsen, Rab sana anlayış verecektir. Dua ettiğinde ise dinleyenlerin kulaklarını hıçkırıklarla ve iç çekişlerle doldurma. Yüreğinin odasında Rab Tanrına yönel. Bununla birlikte, böyle bir köşeye çekilmişsen, pişmanlık duymak için temiz ellerini kaldırman, hatta kendi sesini duyabilmen faydalı olur. Kimi zaman niyetini yükseltmek için göğe bak, öyle ki yüreğin, Mesih'in Tanrı'nın sağında oturduğu yerde olsun. Duadan okumaya dön. Okuma sende bıkkınlık uyandırırsa da seni yeniden duaya çağırsın. Gençlerin, özellikle de henüz sakalı çıkmamış olanların arkadaşlığından elinden geldiğince kaçın. Sofraya çarmıha yaklaşır gibi yaklaş. Gözlerini hiçbir zaman kimsenin yüzüne dikme. Hiçbir zaman zevk için değil, ihtiyaç için beslen. İştahını lezzet değil, açlık uyandırsın.
Kendini başkalarından ayırmaktan kaç. Ortak olanla yetin, çünkü bilirsin ki beden beslenmeli, kusurlar ise söndürülmelidir. Ama önüne fazladan bir şey, Tanrı'nın bir lütfu gibi konduğunda onu kabul et. Yine de yüreğinde ve iradende her zaman onu kendine saklamaktansa başkasına ikram etme isteği olsun. Sağduyuna bir ölçü koy, kendini her zaman ve her yerde bilge sanma. Bütün işlerinde, bir şeyde aşırıya kaçmaktan kork. Kutlu Eyüp burada şöyle der: "Bütün işlerimden korkardım, çünkü suç işleyeni esirgemediğini biliyordum."
Yorgun düşüp yatağına vardığında ise en edepli biçimde uzanarak yerleş. Sırtüstü yatma, dizlerini kaldırıp topuklarını baldırlarına birleştirme. Eğer şehvetin gösterişi seni sarsarsa, sevgilinin acı yatağına yatırıldığını ve hastalığında bütün yatağının altüst edildiğini hatırla. Yüreğinde şöyle de: "Tanrım darağacında asılı duruyor, ben mi kendimi zevke vereceğim?" Böylece bütün yüreğinle Kurtarıcı'nın adını anarak, inleyerek ve bu kurtuluş adını sık sık tekrarlayarak ayartma sona erecektir. Uyku seni bürüyene dek mezmurları içinden tekrar tekrar an, öyle ki uykunda da mezmur okuduğunu düşleyesin.
Gece duası için kalktığında Yaratanını bütün gücünle öv ve Yaratanını ve Kurtarıcını övmek için sesini yükselt. Son olarak, Mesih'e en temiz sevgiyi besle. Mesih'ten başka hiçbir şeyi ve O'nun uğruna olmayan hiçbir şeyi sevmemeyi unutma. Kendimin yapamadığını sende yerine getirdiğimi düşünerek ve kendimde eksik olduğunu bildiğim şeyi senin için dileyerek sana sandığımdan daha uzun yazdım. Çünkü senin ilerlemen benim sevincim ve Rabbim Tanrı'da benim tacımdır.
Ölülerin bedenlerinin yıkandığı taşın yanında bir gün yorgun düşmüş durursan, orada kendini tefekküre ver ve gömülürken onlara nasıl davranıldığını dikkatle düşün: Kimi zaman sırtüstü, kimi zaman yüzüstü çevrilirler. Başları nasıl sallanır, kolları nasıl düşer, bacakları nasıl kaskatı kesilir, baldırları nasıl hareketsiz yatar. Nasıl giydirilir, nasıl dikilip kapatılır ve gömülmek üzere götürülürler. Mezara nasıl yerleştirilir, toprakla nasıl örtülür ve çürüyüp nasıl kurtlara yem olurlar. Senin en yüce felsefen, ölümü durmaksızın düşünmek olsun. Nerede olursan ol, nereye gidersen git, bunu yanında taşı ve sonsuza dek yok olmayacaksın.
Kısım 4 / 7
Başrahip Bernard'ın Dürüst Yaşam Üzerine Aynası burada sona erer. Aynı yazarın, ruhani hayatın yetkinliğine ulaştıran sekiz noktası burada başlar.
Bu sekiz noktayı iyi işlersen, Tanrı'nın lütfuyla bütün erdemlerin yetkinliğine ve tamamlanmasına erişirsin. Birincisi: Günahlarını sık sık, temiz ve eksiksiz biçimde, büyük bir pişmanlıkla ve onları bir daha işlememeye kararlı olarak itiraf etmen. İkincisi: Sıkıntı ya da ayartma karşısında kırılmaman, aksine adalet ve Tanrı korkusu içinde dimdik durman ve ruhunu ayartmalara hazırlaman. Bir insanın mücadele etmeden hizmet edip yaşamasına izin veren hiçbir yer ya da tarikat yoktur. Çünkü insanın yeryüzündeki bütün hayatı bir savaştır. Ayrıca Mesih'te dindarca yaşamak isteyenlerin hepsi zulme uğrayacaktır. Aziz Gregorius'un tanıklık ettiği gibi Rab, seçtiklerinin alçakgönüllülük içinde korunmaları için çekiştirmelerle hırpalanmalarına izin verir.
Üçüncüsü: İyilikle yapabildiğin ölçüde, ne iç çevreden ne de dış çevreden insanlarla kendini meşgul etme. Bunun yerine, eşin olan Mesih için yalnız kal; zihni dağıtan, onu huzursuz kılan ve esenlik içinde kalmasına izin vermeyen dünyanın söylentilerinden, boş ve dünyevi konuşmalardan kaç. Dördüncüsü: Her an yürek temizliği için çabalamalısın; öyle ki bedensel duyularını kapatarak durmaksızın kendi içine dönebilesin ve yüreğinin kapılarını, mümkün olduğunca, duyulur biçimlere ve dünyevi şeylerin imgelerine karşı özenle kilitli tutasın. Zira yürek temizliği, tüm ruhsal alıştırmalar arasında bir bakıma nihai bir amaç ve Mesih'in emektar askerinin bu hayatta almaya alıştığı ve kendisi için önceliği talep eden tüm emeklerin bir ödülüdür. Sevgini, onun özgürlüğünü engelleyebilecek her şeyden ve ona yapışacak şekilde aynı sevgiyi bağlama ve alıkoyma olasılığı taşıyan her şeyden bütün gayretinle geri çek. Musa yasasındaki şu söze göre: "Herkes kendi yerinde kalsın. Şabat günü kimse evinin kapısından çıkmasın ve halk Şabat'ı tutsun."
Çünkü kendi içinde olmak, yüreğin dağınıklıklarını ve sevgilerini tek, gerçek ve en yalın iyiye doğru toplamak ve onları toplu tutmaktır. Şabat'ı tutmak ise yüreğin onu kirleten bedensel sevgiden ve onu dağıtan dünyevi kaygılardan kurtulması ve kendi huzurunda, bir sessizlik limanında olduğu gibi, Yaratıcı'nın sevgisinde ve O'ndan aldığı hazda tatlılıkla dinlenmesidir. Ama başka her şeyin üstünde, asıl çaban her zaman ruhunu ilahi şeylerin seyrinde yukarıya kaldırılmış tutmak olsun, öyle ki zihin durmaksızın ilahi şeylere ve Tanrı'ya taşınsın. Bundan farklı olan her şey ise, bedenin terbiyesi, oruç, gece nöbetleri ve benzeri erdem alıştırmaları gibi daha büyük görünse bile, ikincil ve daha aşağı sayılmalıdır. Bunlar ancak yürek temizliğine katkıda bulundukları ölçüde yararlıdır. Bu yüzden artık pek az kişi gerçek yetkinliğe ulaşıyor, çünkü az yararı olan araçlara zaman ve güç harcıyor, gerekli çareleri ise ihmal edip erteliyorlar.
Ama sen, doğru yoldan hedeflediğin amaca ulaşmak istiyorsan, bütün gücünle yüreğin sürekli temizliğine ve zihnin dinginliğine can atmalı, yüreğini durmaksızın yukarıda, Rab'de tutmalısın. Gerçi hiçbir ölümlü bu seyre kesintisiz bağlı kalamaz. Bu söz, zihninin niyetini nereye sabitlemen ve ruhunun bakışını her zaman hangi hedefe yeniden çevirmen gerektiğini bilmen için söylenmiştir. Zihin bu bakışa ulaşabildiğinde sevinir, kendini ondan uzaklaşmış ve ayrılmış bulduğu her seferde de üzülür ve iç çeker. Bana yakınan bir sesle karşı çıkıp aynı durumda uzun süre kalamayacağını söylemek istersen, şunu bilmelisin: İlahi kudret, insanın düşünebileceğinden çok daha fazlasını yapabilir ve bir eylemin sık tekrarı ona benzer bir alışkanlık doğurur. Bu yüzden insanın başlangıçta belki bir ölçüde zorlayarak ve güçlükle kendini mecbur ettiği şeyi sonradan kolaylıkla, sonunda da büyük bir zevkle yaptığı sık görülür, yeter ki başladığı şeyden vazgeçmesin.
Kısım 5 / 7
Oğlum, babanın öğüdünü dinle. Bu sözlerime dikkatle kulak ver ve onları bir kitaba yazar gibi yüreğine yaz. Kendi yüreklerinin arzularının peşinden gidip çoktan geri dönmüş olan kalabalığa özenme. Onlarda bağlılık sönmüş, sevgi soğumuş, alçakgönüllülük tükenmiş, itaat de yere serilmiştir. İnsanları hoşnut etmeye çalışan, makam peşinde koşan, karınlarına kul olan, hediyeleri ölçüsüzce seven ve ödüllerin ardından giden bu kişiler, aradıkları şeyi bu dünyada emeklerinin ücreti olarak alırlar ve gelecekte elleri boş kalır. Sen ise kutsallık için eşsiz bir gayretle yanan o seçkin çiçeklere, en kutsal babalara bak ve onların amacını aynı gayretle ve aynı yaşayışla benimsemekte acele et, nitekim bu amaç sana zaten gösterilmiştir. Öyleyse ister ye, ister iç, ister başka bir şey yap, dindar bir babanın şu sesi seni uyararak kulaklarında hep çınlasın: "Oğlum, kendini elinden geldiğince her şeyden çekerek yüreğine dön ve zihninin gözünü her zaman temizlik ve dinginlik içinde koru. Aklını aşağı şeylerin biçimlerinden uzak tutarak iradenin sevgisini dünyevi kaygılardan tamamen kurtar ve en yüce iyiye her zaman ateşli bir sevgiyle bağlı kal. Ayrıca belleğini ilahi şeylerin seyri aracılığıyla göksel olana yönelterek durmaksızın yukarıda tut. Öyle ki bütün ruhun, bütün yetileri ve güçleriyle Tanrı'da toplanarak, hayatın en yüce yetkinliğinin kendisinde bulunduğu bilinen O'nunla tek bir ruh olsun."
Öyleyse sana bu hayat düsturu verilmiş olsun. Bütün yetkinliğin özü bunda yatar. Onun üzerinde özenle çalışır ve sevgini sadakatle ona bağlamak istersen mutlu olacaksın ve bir bakıma bu kırılgan bedende ebedî mutluluğa başlayacaksın. Oğlum, işte bu, senin Arsenius'unun bir melekten öğrenip tatlılıkla ve yumuşaklıkla öğrencilerine buyurduğu kurtuluş yoludur: "Kaç, sus, dinlen." Bu üçü kurtuluşun ilkeleridir. Ebedî bilgelik öğrenciye böyle der. Hemen ardından da şunu ekler: Ruhani insan için bütün iyiliklerin kaynağı ve kökü, durmaksızın hücresinde kalmaktır.
Beşincisi: Dostların ve akrabaların yüzünden ne üzül, ne sevin, ne de kaygılan. Onları Tanrı'ya bırak ve onlara ruhani yardımını, yani dualarının desteğini esirgeme. Kendini dünyaya karşı, dünyayı da kendine karşı çarmıha gerilmiş say ve bütün dostlarından yoksun kalmış biri gibi iç dünyana uzan.
Altıncısı: Dualarda ve kutsal tefekkürlerde ateşli ol. Tarikata geldiğin o ilk istekten ve ilk acemilik döneminin ateşinden soğuma. Çünkü gevşek insan bir işe başladığında başlangıçta biraz gayretle davranır, sonra ise azaltarak devam eder. Zira başlamak çoklarının, bitirmek ise azların işidir. Yine de yalnızca sebat taçlandırılacak, ödülü yalnızca o alacaktır. Emeksiz hiçbir erdem olmaz ve büyük ödüllere ancak büyük emeklerle ulaşılır. Çünkü göklerin krallığını tembeller, gevşekler ve nazlılar değil, zorlayanlar ele geçirir. Bunlar şanlı bir zoru başkalarına değil, kendi iradelerine uygular. Huyları yumuşak ve akışkan olanlar, yokuş aşağı akan su gibi dibe iner. Kararlı, sağlam ve ateşli olanlar ise her gün erdemin kalesine doğru yükselir.
Kısım 6 / 7
Çoklarına hiçbir şey uzun süre hoş gelmez. Çünkü böyleleri sahip olmadıklarını ister, sahip olduklarından bıkar. Öyleyse kararlı ol ve gevşeklerin örneklerine kapılıp onlara öykünme. Tarikatın sıkı kuralları başkalarınca tutulmuyor diye bu işlere karışma. Ama kardeşlerinin önünde kimseyi tökezletmeden yürümeye bak, onları sözden çok örnekle düzelt, öyle ki tarikata ait her şey senin kişiliğinde sağlam ve eksiksiz olsun. Bu yüzden başkalarına karşı katı olma, başkalarını azarlarken sert ve kaba karşılık verme. Çünkü düzelme umulmayan yerde kardeşçe uyarının yeri yoktur ve Tanrı yürekte konuşmadıkça ses kulaklara boşuna ulaşır. Zira insanoğullarının yüreklerini yalnızca Tanrı döndürür. Kardeşçe uyarı ise büyük bir ölçülülükle, iç çekerek ve iyi niyetle, yerinde ve zamanında, her zaman önce dua edilerek yapılmalıdır. Bu nedenle bazıları tarikata ait her şeyi yerine getirmemiş olsa bile, sen iyi ve sağduyulu bir gayret sahibi olduğun sürece başkalarının işlerini yargılama. Bazılarını daha az sağduyulu, bazılarını cahil, bazılarını bilgisiz, bazılarını ibadet saatlerinde gevşek ya da herhangi bir kusura tutsak görmek de seni sarsmasın. Başkalarının işlerini didiklemeye karşı gözlerini elinden geldiğince kapat. Öykünmek istemediğin kişileri mahkûm ediyormuş gibi görünmekten sakın. Çünkü başkalarını yargılamakta büyük tehlike vardır ve bu tür kuşkular çoğu zaman yanlıştır. Doğru da olsalar yanlış da olsalar, insanın komşusuna duyduğu sevgiyi ve merhameti yine de azaltırlar.
Kimsenin sana ya da başka birine duyduğu sevginin bozulmamasına, hatta azalmamasına çok dikkat etmelisin. Çünkü sevginin yok olmasından ya da azalmasından daha büyük bir yağma ya da kayıp yoktur. Ne kadar yararlı, ne kadar gerekli görünürse görünsün, öfkenin kargaşasından kaçınmak için her şeyden vazgeçilmelidir. Barışın ve sevginin dinginliği korunsun diye de ters olan ya da ters sanılan her şeye katlanılmalıdır. Çünkü öfkeden daha yıkıcı hiçbir şey yoktur. Sevgiden daha yararlı, ruhun dinginliğinden daha değerli hiçbir şey olmadığına da inanılmalıdır. Bu dinginlik başka yoldan kazanılamıyor ya da yetkinleştirilemiyorsa, onun uğruna yalnız bedensel ve geçici şeylerin yararlarından değil, ruhani şeylerden bile vazgeçmek gerekir.
Yedincisi: Sessiz ol ve çok konuşan biri olma. Nerede olursan ol, konuşurken ya da karşılık verirken, yumuşakça ve ağır ağır, alçak bir sesle, sakin bir yüzle ve terbiyeli bir tavırla az ve akla uygun sözler söyle. Sözler dile gelmeden önce eğeden geçsin. Dinlenmekten çok dinlemeyi sev, öyle ki ağzını sorulmamış şeylere cevap vermekten çok sana sorulan soru açsın. Kendi sağduyuna dayanma, kendi duyularına güvenme ve kendi gözünde bilge olma. Senden yüksek olanı arama, senden güçlü olanı didikleme. Aksine her şeyde kendini sağduyulu, ölçülü ve düzenli göster. Çünkü ölçüsüz, kararsız, karışık ya da düzensiz hiçbir şey Tanrı'yı asla hoşnut etmemiştir. Rab'bin ruhu ise alçakgönüllü ve sakin olanın üzerinde dinlenir.
Kısım 7 / 7
Sekizincisi ve sonuncusu: Hiçbir zaman boş durma. Çünkü boş duran kişi bütün arzularının pençesindedir. Öyleyse Kutsal Yazıların bilgisini sev, o zaman bedenin kusurlarını sevmezsin. Zihnin de türlü kargaşalarla bulanmaz. Bunlar göğsüne yerleşirse sana hükmeder ve seni en büyük suça sürükler. Öyleyse her zaman ya oku, ya dua et, ya da kutsal bir şey üzerine tefekkür et.
Çünkü aylaklık birçok kötülüğü öğretmiştir. O, ruhun ölümü, yaşayan insanın mezarı ve bütün kötülüklerin lağımıdır. Her saate ve her güne kendi uğraşını ver, ruhani işlere ruhani, bedensel işlere bedensel çalışmalar ayırarak. Her şeyde günahtan, en başta da başkalarına kötü örnek olmaktan sakın. Boş övünç ya da herhangi bir ayartma tarafından dürtüldüğünü hisseder hissetmez daha başlangıçta karşı koy. Daha yüksek bir uyarıdan ya da ilahi bir esinden ötürü yapılması gerektiğini anladığın her şeyi yapmakta çevik ol. Başkalarını değil, kendini yönetmeyi ve kendine hükmetmeyi öğren. Kendi hayatını düzene koy, huylarını düzelt, kendini yargıla, kendini kendi önünde suçla ve mahkûm et, hiçbir aşırılığı cezasız bırakma. Kendine karşı sert ol, başkalarına karşı asla. Sabahleyin geçen gecenin hesabını kendinden sor ve gelecek gün için kendine dikkatli olmayı buyur. Akşamleyin geçen günün hesabını iste ve gelecek gece için kendine buyruk ver. Ne kadar ilerlediğini ve daha ne kadar yolun kaldığını düşün. Çünkü tanrıların Tanrısı Siyon'da görülmeden önce önünde daha uzun bir yol var.
Ama kendini önceden sayılan bu sekiz noktada çalıştırıp erdemden erdeme ilerlediğinde, iblisin tuzaklarına karşı uyanık ol ki seni onlardan uzaklaştırmasın. Amin.