Kalevala: Väinämöinen ve Dünya Yumurtası
Yaratılışın Beşinci Günü: Kuşların ve deniz canlılarının sulardan yaratılışı. Hendrick Goltzius çevresi, gravür, 1589. İlksel sular üzerinde beliren kuş imgesi, Kalevala'nın dünya yumurtası anlatısıyla aynı kozmogonik izleği paylaşır.
Mit ve Kutsal Anlatı

Kalevala: Väinämöinen ve Dünya Yumurtası

Elias Lönnrot· 1835· Özgün: İngilizce· Source Library
Mit ve Kutsal AnlatıTürkçe çeviriAçık erişim

Fin halkının kadim ezgilerinden derlenen Kalevala, dünyanın nasıl var olduğunu anlatan en eski kuzey anlatılarından birini korur. Aşağıdaki bölümde bilge Väinämöinen ilksel denizin üzerinde sürüklenirken dizini bir tümsek gibi sudan yükseltir. Uzaktan gelen dev bir kuş oraya yuvasını kurar ve altın yumurtalarını bırakır. Yumurtaların kırılıp denize dağılmasıyla evren biçimlenir: kabuğun bir yarısı yer, diğer yarısı gök olur, akı gündüz, sarısı ay, öteki parçaları ise gökyüzünün yıldızları haline gelir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Turja diyarından dev bir kuş geldi. Kuş Lapland'dan havalandı. Uçtu ve süzüldü, çağları aştı, batıya doğru kanat çırptı, kuzeybatının ucuna dek uçtu; bir yuva için yer arayarak, konaklayacak bir mekân kollayarak. O zaman yaşlı Väinämöinen dizini denizden yükseltti, çimenli bir tepecik gibi, solmuş otlardan bir tutam gibi. Turja'nın o dev kuşu orada yuvası için bir yer buldu. Denizin üstündeki tepeciği gördü, mavimtırak dalganın üzerinde. Uçtu ve süzüldü, dizin ucuna kondu.

Otlardan yuvasını topladı, solmuş sapların uçlarından derledi. Sonra altı yumurta bıraktı, altı altın yumurta, yedincisi demirdendi. Kanat çırpar, kuluçkaya yatar, dizin ucunu ısıtırdı. O zaman yaşlı Väinämöinen dizinin yandığını, uzuvlarının kızıştığını duydu. Dizlerini sarstı, uzuvlarını silkeledi. Yumurtalar suya yuvarlandı, denizin kayalarına çarpıp ufalandı. Yumurtalar parça parça oldu ve dev kuş göğe yükseldi.

O zaman yaşlı Väinämöinen birkaç söz söyledi: Yumurtanın alt yarısı alttaki yer olsun! Yumurtanın üst yarısı üstteki gök olsun! Yumurtada ak olan ne varsa gündüz gibi parlasın! Yumurtada sarı olan ne varsa ay gibi ışısın! Yumurtanın öteki parçaları ise gökyüzünde yıldızlar olsun!

Yumurtanın alt yarısı alttaki yer olsun, üst yarısı üstteki gök olsun.
Özgün metin (İngilizce)
A giant bird came from the land of Turja, the bird alighted from Lapland; it flies, it glides, it flew the ages, it flew the west, it flew to the northwest ending, seeking a place for a nest, guessing a place to dwell. Then old Wäinämöinen raised his knee from the sea as a grassy hillock, as a turf of withered grass. That giant bird from Turja found from there a place for a nest; it spotted the hillock on the sea, on the blue-tinged wave, it flies, it glides, it lands on the tip of the knee. It gathers the nest from the grass, it tickles from the end of the withered stalks; then it laid six eggs, six golden eggs, a seventh of iron. It hovers, it broods, it warms the tip of the knee; then old Wäinämöinen felt his knee burning, his limbs heating up. He jolted his knees, he shook his limbs, the eggs rolled into the water, they crunched against the sea's rocks; the eggs rolled into pieces, the giant bird rose to the air. Then old Wäinämöinen spoke his few words: "The lower half of the egg as the lower earth! The upper half of the egg as the upper heaven! Whatever in the egg is white, let it shine as the day! Whatever in the egg is yellow, let it gleam as the moon! The other fragments of the egg, let them be stars in the sky!"

Bu metin neden önemli

Kalevala, Elias Lönnrot'un Karelya ve Fin köylerinde sözlü olarak yaşayan kadim runoları (ezgileri) derleyerek oluşturduğu ulusal destandır; ilk baskısı 1835'te yayımlanmıştır. Bu bölüm, dünyanın bir su kuşunun yumurtalarından doğuşunu anlatan dünya yumurtası motifini işler ve aynı kozmogonik imgenin başka pek çok gelenekte de karşılık bulduğunu gösterir. Väinämöinen destanın merkezî bilge kahramanı, ezgiyle iş gören ilk şaman-ozandır. Metin, Source Library'nin Lönnrot'un Fince özgün baskısı üzerinden hazırladığı İngilizce çeviri katmanından alınmıştır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Kalewala taikka Wanhoja Karjalan Runoja, Part 1
Neşir
Elias Lönnrot, birinci baskı (1835), Fince özgün metin; Source Library İngilizce çeviri katmanı
Konum
Part 1, sayfa 64-66 (Runo 1, dizeler 270-315)
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön