Hiyeroglifik Monad: Merkez Nokta, Güneş ve İlk Gün

Monas Hieroglyphica

Londralı John Dee'nin matematiksel, sihirsel, kabalistlik ve anagojik olarak açıklanmış Hiyeroglifik Monad'ı, Romalıların, Bohemya'nın ve Macaristan'ın en bilge Kralı Maximilian'a.

Theorema I

Var olmayan ve doğanın örtüleri altında gizlenen şeylerin gün ışığına çıkarılması ve temsili, ilk olarak doğru çizgi (linea recta) ve daire (circulus) vasıtasıyla en yalın biçimde gerçekleşmiştir.

Theorema II

Fakat doğru çizgi olmaksızın daire, nokta (punctum) olmaksızın da doğru çizgi sanat yoluyla oluşturulamaz. Dolayısıyla şeyler ilk olarak bir nokta ve monad gereğince var olmaya başlamıştır, ve çevre çizgisi (peripheria) olan şeyler ne kadar büyük olursa olsunlar, merkezi noktanın hizmetinden hiçbir şekilde mahrum kalamazlar.

Theorema III

Öyleyse Hiyeroglifik Monad'ın görünen merkezi noktası toprağı (terra) temsil eder, bunun etrafında hem Güneş (Sol) hem Ay (Luna) ve diğer gezegenler kendi yörüngelerini tamamlarlar. Ve bu vazifede Güneş en yüce mertebeye sahip olduğundan, onu (mükemmelliği dolayısıyla) tam bir daire ve görünür bir merkez ile işaretleriz.

Theorema IV

Ay'ın yarım dairesi (hemicyclium) burada Güneş dairesinden daha üstte ve önce gibi görünse de, yine de Güneş'i kendi efendisi ve kralı olarak gözetir, onun biçiminden ve yakınlığından öylesine sevinç duyar görünür ki, hem yarıçap büyüklüğünde (sıradan insanlara göründüğü kadarıyla) ona öykünür, hem her zaman kendi ışığını ona çevirir, ve nihayet Güneş ışınlarıyla öyle hızla dolmayı arzular ki, adeta onda dönüşüme uğrayarak gökyüzünden tamamen kaybolur, ta ki birkaç gün sonra tam da resmettiğimiz bu boynuzlu biçimde yeniden görünene kadar.

Theorema V

Ve gerçekten de Ay yarım dairesinin Güneş'in tamamlanışına vardırılmasıyla, akşam ve sabah bir gün oldu. Öyleyse filozofların ışığının meydana geldiği gün, ilk gün olsun.

Theorema VI

Burada Güneş ve Ay'ın, doğrusal bir haç (crux) üzerine dayandığını görmekteyiz. Bu haç, hiyeroglifik bakımdan hem üçlüğü (ternarius) hem de dörtlüyü (quaternarius) gayet uygun bir biçimde ifade edebilir. Üçlüğü, iki doğru çizgiden ve her ikisinin ortak, birleştirici noktasından ötürü ifade eder. Dörtlüyü ise, dört dik açıyı çevreleyen dört doğru çizgiden ötürü ifade eder, ki bunların her biri (bu amaçla) ikişer kez tekrarlanır. (Böylece aynı yerde, en gizli biçimde, kendisini bir sekizlik (octonarius) de sunar, ki seleflerimiz olan kadim bilgelerin [magi] bunu hiç görüp görmediklerinden şüpheliyim, bunu özellikle not ediniz.) İlk ataların ve bilgelerin sihirsel üçlüğü beden (corpus), ruh (spiritus) ve candan (anima) oluşuyordu. Buradan açıkça görülür ki, burada birincil bir yedilimiz (septenarius) vardır, kuşkusuz iki doğru çizgiden ve ortak noktadan, ardından da tek bir noktadan birbirlerinden ayrılan dört doğru çizgiden meydana gelir.

Theorema VII

Doğal konumlarından uzaklaştırılan unsurlar (elementa), doğal olarak doğru çizgiler boyunca yine oraya dönerler, yerinden edilmiş homojen parçaları deneyim sahibine bunu öğretecektir, dolayısıyla tek ve bölünmez bir noktadan karşıt yönlere uzanan dört doğru çizgi aracılığıyla, dört unsurun (dört unsurlu varlıkların her birinin sonunda kendilerine ayrılabileceği unsurların) gizemine işaret etmek anlamsız olmayacaktır. Geometrinin bir çizginin bir noktanın akışıyla meydana geldiğini öğrettiğini de dikkatle not ediniz, biz de benzer bir şekilde burada bunun gerçekleştiğini bildiririz, zira unsurlara ait çizgilerimiz, mekanik sihrimizde bir damlanın (fiziksel bir nokta gibi) sürekli düşüşünden (adeta akışından) meydana gelir.

Theorema VIII

Dörtlü sayının (quaternarius) kabalistik açılımı da, alışılagelmiş sayma usulüne göre, yani "bir, iki, üç, dört" dediğimizde, toplamda onluyu (denarius) verir. Nitekim Pythagoras da bizzat böyle söylerdi, zira 1, 2, 3 ve 4 onu meydana getirir. Bu sebeple, doğru çizgilerden oluşan haçın, yani Roma alfabesinin yirmi birinci harfinin, dört doğru çizgiden meydana geldiği kabul edilerek en eski Latin filozofları tarafından onlu sayıyı göstermek üzere benimsenmesi boşuna değildir. Haça tayin edilen yer de yine orasıdır, üçlü sayı (ternarius) gücünü yedili sayı (septenarius) boyunca sürükleyerek onu oraya yerleştirmiştir.

Theorema IX

Bunun ise monadımıza, Güneş'e ve Ay'a pek güzel uyduğu görülecektir, yeter ki dört unsurun büyüsüyle onların kendi çizgilerine kusursuzca ayrıştırılması tamamlansın. Ardından, aynı çizgilerin çeperleri boyunca, zira geometri kurallarına göre verilen her çizginin büyüklüğüne göre bir çember çizmek mümkündür, dairesel bir biçimde Güneş tamamlanışında birleşme sağlansın. Zira o vakit, monadımıza, Güneş'e ve Ay'a, haçın onlu oranının ne denli hizmet ettiği gizli kalamaz.

Theorema X

Astronomların kullanımında yer alan Koç burcunun sivri ve keskin figürü herkesçe çok iyi bilinir, nitekim göğün bu mevkisinden itibaren ateş üçlüsünün başlangıcının işaretlendiği de sabittir. İşte bu monadın tatbikatında ateşin hizmetinin zorunlu olduğunu göstermek üzere, Koç'un astronomik işaretini ekledik. Böylece kısaca monadımızın bir hiyeroglifik mütalaasını tamamlamış olduk, bunu tek bir hiyeroglifik dokuyla şu şekilde ifade etmek isteriz,

Bu monadın Ay'ı ve Güneş'i, içlerinde onlu oranın hüküm süreceği unsurlarının ayrıştırılmasını ve bunun da ateşin hizmetiyle gerçekleşmesini arzu eder.

Theorema XI

Koç'un ortak bir noktada birleşen iki yarım daireden kurulan mistik işareti, ekinoks gün-tün eşitliğinin mevkiine pek uygun bir surette tahsis edilir. Zira ekinoks tarzında dağıtılan yirmi dört saatlik zaman dilimi, en gizli oranlarımızı bildirir, bizim oranlarımız derken, yeryüzüne nispetle olanları kastederim.

Theorema XII

En kadim bilge mecûsiler bize beş gezegenin hiyeroglifik işaretlerini devretmiştir, bunların hepsi Ay veya Güneş karakterleri ile unsurların yahut Koç'un hiyeroglifik simgesinden birleştirilmiştir. Tıpkı burada şekillendirilmiş olarak gördüğünüz gibi,

Satürn Jüpiter Merkür Mars Venüs Merkür

Önceden attığımız temeller üzerinden bu işaretlerin her birini hiyeroglifik tarzda açıklamak hiç de güç olmayacaktır. Fakat önce Ay karakterini taşıyanları tefsir ederek ele alacağız, ardından da Güneş karakterlileri. Ay tabiatımız, unsurlar bilimi yoluyla yeryüzümüzün çevresinde bir kez döndürüldüğünde, mistik olarak Satürn diye adlandırılırdı. Aynı sebepten ötürü Jüpiter adını da alırdı ve daha gizli olan şu şekli muhafaza ederdi. Üçüncü defa unsurlara ayrılan Ay'ı ise daha kapalı bir surette şöyle kaydederlerdi, buna Merkür demeyi adet edinmişlerdir. Merkür'ün ne denli Ay tabiatlı olduğunu görüyorsunuz. Kimi bilgeler onun dördüncü bir devirle husule geldiğini ileri sürseler de, bu bizim gizli gayemize aykırı düşmeyecektir, yeter ki en saf büyüsel ruh Ay'ın yerine geçip [okunamadı] ameliyesini idare etsin ve kendi ruhani gücüyle, adeta tabii bir gün boyunca bizimle yalnız kalarak, sözcükler olmaksızın hiyeroglifik tarzda konuşsun, bizim tarafımızdan hazırlanmış en saf ve en yalın yeryüzüne dölleyici şu dört şekli sokup nakşetsin ya da onların yerine şu diğer şekli koysun.

Theorema XIII

O halde Mars'ın mistik karakteri, kısmen araya giren unsurlara dair üstatlıkla, Güneş ve Koç hiyerogliflerinden yoğrulmuş değil midir? Ya Venüs'ünki, sorarım size, Güneş'in ve unsurların daha eksiksiz bir açılımından meydana gelmemiş midir? Demek ki bu gezegenler Güneş'in ateş taşıyıcılığına ve arındırma işine nazar ederler, bu sürecin sonunda nihayet o diğer Merkür belirir, ilkinin ana bir öz kardeşidir o. Yani Ay'a ve Güneş'e dair unsurların büyüsü tamamlandığında, yeter ki gözlerimizi ona dikelim ve ona can kulağıyla kulak verelim, bizzat hiyeroglifik haberci bize bunu en açık şekilde söyler. Ve Tanrı'nın inayetiyle, filozofların Merkürü, o pek meşhur küçük evren (microcosmus) ve Âdem odur. Fakat bazı pek tecrübeli kimseler onun yerine ve makamına bizzat Güneş'i koymayı adet edinmişlerdi. Bedeninden pironomik sanatla ayrıştırılmış bir ruhu bu altın üretme ameliyesinin başına geçirmedikçe, çağımızda bunu başarmamız mümkün değildir. Bu ise hem yapılması güç bir iştir, hem de beraberinde getirdiği ateşli ve kükürtlü buharlar sebebiyle son derece tehlikelidir. Fakat şüphesiz o ruh mucizeler yaratabilecektir, yani hem Ay'ın veya en azından Merkür'ün ışık getiren diskiyle birleşecek, hatta ateşli olanları da çözülmez bağlarla bağlayacaktır. Sonra üçüncü olarak, kabul ettikleri üzere, yedili sayımızı tamamlamak adına bize filozofların o Güneş'ini sunacaktır.

Aşağı Astronominin Monadik Anatomisi

Bu iki teoremin sırlarını bildirmek adına, o anatominin hiyeroglifik monadımıza ne denli tam ve açık bir surette tekabül ettiğini görünüz.

Theorema XIV

Bütün bu büyük ameliyenin Güneş ve Ay'a dayandığı artık açıklıkla doğrulanmıştır. Bunu vaktiyle o Üç Kere Büyük Hermes de bize ihtar etmiş, babasının Güneş, anasının ise Ay olduğunu bildirmiştir, onun Lemnos toprağında beslendiğini de biliriz, zira Ay ve Güneş ışınları onun üzerinde benzersiz bir tesir icra eder.

Theorema XV

Dolayısıyla filozofların tefekkürüne, Güneş ve Ay'ın yeryüzü etrafındaki mesailerini sunuyoruz. Şöyle ki, Güneş'in parıltısı Koç'ta bulunduğu esnada, Ay derhal komşu burçta, yani Boğa'da ışığın yeni bir haysiyetini elde eder ve fıtri güçlerinin fevkine yükseltilir (exaltatio). Işık kaynaklarının bu fevkalade dikkate değer yakınlığını eskiler mistik bir karakterle açıklayıp Boğa adıyla nitelemişlerdir. Bunun Ay'ın yükselişi olduğu, insanların en ilk devrinden bu yana astronomların öğretileri arasında aktarılmış ve pek meşhur kılınmıştır. Fakat bu gizemi yalnızca sırların kusursuz rahipleri haline gelenler anlar. Nitekim benzer bir sebeple, Boğa'nın Venüs'ün evi olduğunu, yani iffetli ve üretken evlilik sevgisinin evi olduğunu söylemişlerdir, tıpkı ulu Ostanes'in en gizli sırları arasına nakşettiği gibi.

Güneş'e gelince, o da ışığına karışan bazı tutulmalardan sonra Mars'ın kudretini devralır ve onun evinde, yani bizim Koç burcumuzda adeta kendi yükselişinde zafer kazanır. Bütün bu en gizli sırları monadımız da en berrak ve en kusursuz biçimde gösterir, nitekim Boğa'nın burada resmedilen hiyeroglifik figürü, yani Ay'ın yükselişi ve Mars'ın şu figürü, yani Güneş'in yükselişi bunu açıkça ortaya koyar.

12. ve 13. teoremde öne sürdüğümüz ve Güneş'in doğrudan Koç'a yöneldiğini gösteren açıklamadan sonra, mevcut teoriden monadımızın bir başka kabalistik anatomisi karşımıza çıkar, bunun gerçek ve hünerli açıklaması şudur, elementlerin ilmi aracılığıyla Ay'ın ve Güneş'in yücelişleri.

Şerh

Burada iki hususun bilhassa kaydedilmesi gerektiği kanaatindeyim, birincisi, Boğa'nın bu hiyeroglifik figürü bize Yunanların birinci çekiminin her zaman tekil tamlayan sonlanışı olan `[ov]` diftongunu tam olarak temsil eder. İkincisi, uygun bir yerel yer değiştirme (metathesis localis) ile bize iki katlı olarak Alfa'yı gösterir, daire ve yarım daire yalnızca birbirine teğet geçerken ya da burada olduğu gibi birbirini keserken.

Theorema XVI

Şimdi amacımıza uygun olarak haç hakkında kısaca felsefe yapmamız gerekir. Haçımız, söylediğimiz gibi, iki doğru çizgiden ve bunlar gerçekten eşit çizgilerden meydana gelmiş olsa da birbirlerini eşit uzunluklarda kesmezler. Fakat haçımızın mistik dağılımında hem eşit hem de eşitsiz parçaların bulunmasını istedik. Böylece kesilen bu iki çizginin kudretinde, eşit büyüklükte olmaları sebebiyle, eşkenar bir haçın erdeminin de gizlendiğini ima ettik. Zira en genel anlamda, eşit doğrulardan bir haç meydana getirilmesi emredildiğinde, çizgilerin eşit bir kesişimiyle bunun yapılması gerektiği doğanın belirli bir adaleti tarafından talep edilir. Bu adaletin ölçüsüne göre, Latin alfabesinin yirmi birinci harfi gibi olan eşkenar haç hakkında aşağıda gelen hususları tartılmak üzere ortaya koyacağız.

Doğru çizgili, dik açılı ve eşkenar bir haçın ortak kesişme noktasından ve karşıt açılarından geçen bir doğru çizgi nereden tasavvur edilirse edilsin, böyle geçen bir doğrunun her iki yanında haçın oluşan kısımları tamamen benzer ve eşittir. Bunların şekilleri, Latinlerin sesli harflerinin beşincisi olarak kabul edilen ve en eski Latin filozofları nezdinde beşliyi (quinarius) göstermek için pek yaygın olarak kullanılan o harfi ile aynıdır. Onların bunu gayet makul bir şekilde yaptıkları kanaatindeyim, çünkü bu harf onlumuzun (denarius) biçimsel yarısıdır.

Dolayısıyla haçın bu varsayımsal bölünmesinden ortaya çıkan o çift figürden, her ikisinin de beşliyi temsil etmesi hesabıyla, biri dik diğeri ise ters dönmüş olsa da, burada kareköklerin kare çarpımını taklit etmemiz öğütlenir, bu çarpım burada hayret verici şekilde bir devirli sayıya (numerus circularis), yani beşliye denk gelir. Buradan kesin olarak yirmi beş sayısının türediği sabittir, nitekim bu harfin kendisi yirmincidir ve seslilerin beşincisidir.

Şimdi ise eşkenar haçın bir başka konumunu, yani bizim monad haçımızın konumuna benzeyen o konumu ele alacağız. Burada haçın yukarıda olduğu gibi benzer şekilde ikiye bölündüğünü varsayıyoruz. Buradan Latin alfabesinin bir diğer harfinin de ikilenmiş figürü kendini gösterir, biri dik, diğeri ters ve arkası dönük. Bu figür en eski Latin geleneğine göre elli sayısını temsil etmek için kullanımdadır. Bu durumun başlangıçta şu sebepten kararlaştırıldığı bana açık görünmektedir, çünkü o da haçımızın onlusundan asli olarak alınmış bir beşli işaretidir, fakat haçın tüm gizemlerin en büyüğü olarak en mükemmel hiyeroglifik işaret olduğu o konuma yerleştirilmiştir. Bu sebeple onlunun kudretini kendi beşli erdeminde kuşatarak, kendi doğumu gibi olan elli sayısına sevinir. Ey Tanrım, bunlar ne büyük gizemlerdir ve onun adı El'dir.

Hatta şu sebeple de haçın onlu erdemine baktığı görülür, alfabenin ilk harfi ile haçın onlusu arasında orta bir yerde kurulmuştur ve her ikisinden de sıra bakımından onuncudur. Haçta bu türden iki kurucu parçanın bulunduğunu gösterdiğimizde, yalnızca bunların sayısal gücünü göz önüne alarak, buradan yüzlünün (centenarius) neşet ettiği gayet açıktır. Eğer karelerin yasası gereği birbirleriyle karşılıklı çarpıma tabi tutulurlarsa, bize iki bin beş yüzü verirler. Bu karenin, önceki devirli sayının karesi ile karşılaştırılıp ona tatbik edilmesi durumunda yeniden yüzlüyü meydana getirecektir. Öyle ki haçın kendisi de kendi onlusunun potansiyeline göre açıldığında bir yüzbaşı (centurio) olarak kabul edilecektir. Yine de yalnızca tek bir haç karakteri olduğundan, biri de temsil eder.

Burada, dikkate değer diğer hususların yanı sıra, haçın bu teorilerinden şu tarzda saymayı ve ilerlemeyi öğrenmiş bulunuyoruz, bir, on, yüz. Haçın onlu orantısı bizi böylece yükseltir.

Theorema XVII

Altıncı teoremden anlaşılabileceği üzere, haçımızda dört dik açı dikkate alınabilir. Önceki teorem bunların her birine bir tarzda yerleştirildiklerinde beşli anlamını yüklemeyi öğretmişti. Fakat başka bir konumu elde ettiklerinde, aynı teorem elli sayısının hiyeroglifik işaretleri olmalarını kabul eder. Böylece haçın alelade şekilde onluyu gösterdiği, Latin alfabesi sırasında yirmi birinci harf olduğu, bu yüzden kabalist bilgelerin yirmi biri aynı harfle işaret ettikleri ve son olarak hangi ve ne büyüklükte başka bir kudrete sahip olursa olsun, tek bir işaret olarak görülebilecek şekilde en yalın halde ele alınabileceği son derece açıktır.

Bütün bunlardan, mükemmel bir kabalistik kanıtlama ile haçımızın inisiyeler için hayret verici bir kısaltma ile iki yüz elli ikiyi ifade edebileceği sonucuna varılabileceğini görüyoruz. Zira dört kere beş, dört kere elli, on, yirmi bir ve bir, iki yüz elli iki eder. Biz bu sayıyı yukarıda ortaya konanlardan iki ayrı yolla daha çıkarabileceğimiz halde, kısalığa gayret ederek bunun bulunmasını kabala çömezlerine havale ediyoruz, yine de bu üstatça sayının hünerli ve çeşitli üretimini filozofların dikkatine layık görüyoruz.

Burada sizden anılmaya değer bir diğer gizem öğretimini de gizlemeyeceğim. Haçımızın iki başka harfe ayrılmaya elverdiğini görerek, daha önce bunların sayısal erdemlerini bir şekilde tarttığımız gibi, şimdi sırayla onların sözel gücünü haçın kendisiyle karşılaştırırsak, oradan doğacak ışığı, sözün birliğinde o üçlünün ittifakı ve uyuşmasından gelen nihai ve üstatça sözü büyük bir hayranlıkla anlayacağız.

Theorema XVIII

On ikinci ve on üçüncü teoremlerimizden göksel astronominin yeryüzü astronomisinin adeta ebeveyni ve muallimi olduğu sonucu çıkarılabilir. Dolayısıyla yukarıda anılan gizemlerin teorisiyle aydınlanmış kabalistik gözler göğe kaldırıldığında, doğanın ışığında ve hayatında kendini bize daima böyle gösteren monadımızın tastamam böyle bir anatomisini müşahede edeceğiz. Ve gizli bir işaretle bu fiziksel çözümlemenin en saklı gizemlerini pek açık bir biçimde gözler önüne sereceğiz.

Göklerin habercisinin teorik ve göksel hareketlerini bir vakit temaşa ettiğimizde, bu tertibe yumurta figürünü tatbik etmeyi öğrenmiş bulunuyoruz. Zira onun esirde kendi akışıyla oval bir dönüş çizdiği astronomlarca pek iyi bilinir. Bilgeye bir sözün yetmesi gerektiğinden, işte göksel kararın daha önce söylenenlere tamamen uygun hiyeroglifik tarzda sunulmuş yorumları karşımızdadır. Buradan hareketle uyarılan o pek sefil simyacılar çeşitli yanılgılarını tanımayı öğrensinler, yumurta akının suyunun ne olduğunu, sarısından çıkan yağın ne olduğunu, yumurtaların kirecinin ne olduğunu anlasınlar.

Buradan hareketle, o son derece bilgisiz sahtekârlar, çaresizlikleri içinde şunu ve bunlara benzer pek çok şeyi anlasınlar, burada, doğa tarafından oranlanmış olanın neredeyse tamamına sahibiz. Bu, vaktinde o kuşun şiddet ve gaddarlığının ürkek ve yabanıl insanlara verdiği zarar yüzünden bokböceğinin (scarabaeus) kırdığı kartal yumurtasıdır (ovum aquilinum), gerçi bazılarının yardım dilemek amacıyla bokböceğinin mağarasına sığınmış olmalarına rağmen oradan kurtulamamışlardı, fakat bizzat bokböceği, bu haksızlığın öcünü her türlü yolla alması gerektiğine kanaat getirerek, tetikte bir zihin ve kararlı bir iradeyle hazır bulunduğu gibi, bu işi başarmak için ne güçten ne de zekâdan yoksundu. Bundan dolayı bokböceği çeşitli girişimlerle kartalın peşine düşerken, gübrenin en ince sanatını kullanarak, sonunda onun, bizzat Jüpiter'in kucağına bırakılmış olsa bile, yumurtasını yere fırlattırıp böylece parçalanmasını sağladı. Bokböceği, Jüpiter bu denli büyük bir felaketi önceden görüp, yılın kartalların yumurtalarıyla özenle ilgilendiği mevsiminde hiçbir bokböceğinin uçuşmamasını sağlamasaydı, bu yolla veya başka bir yolla kartal soyunun tamamını yeryüzünden silip atacaktı. Yine de o kuşun acımasızlığıyla ezilenlere, bizzat gün dönümü böceklerinden (heliocanthari), ki bunlar belirli zaman döngülerinde gizlenerek yaşarlar, bu en yararlı sanatı öğrenmelerini tavsiye ederim, artık kendileri yapamasalar bile, düşmanlarından kendi işaret ve delilleriyle intikam alınabilmesi onlar için son derece memnuniyet verici olurdu. Burada, ey Kral, zihinleri doğanın en yüce gizemleri hakkında bu şekilde masallar uydurmayı ilk akıl edenler hazır bulunsaydı, benim bir Aisopos gibi davranmaya çalışmadığımı, bilakis bir Oidipus olduğumu itiraf ederlerdi. Doğrusu bokböceğinin hüneriyle, eğer çözünmüş kartal yumurtasına sahip olsalardı, ilkin onun kirecini (calx), saf ve eksiksiz yumurta akıyla harmanlayacak olan bazı kimseler tanıdım. Ardından bu karışımı, bokböceklerinin kendi kürelerini yuvarlayıp topladığı gibi, çevire çevire ve yuvarlaya yuvarlaya, yumurta sarısının tüm sıvısıyla ustalıklı bir düzen içinde sı sı sı sıvarlardı. Böylece yumurtada büyük bir başkalaşım meydana gelirdi, nitekim yumurta akı, bizzat yumurta sarısı sıvısının içinde, helezonun o pek çok dönüşü gibi yapılmış hareketlerle adeta sarılıp yok olurdu. Bu sanatın böyle bir hiyeroglifik işareti, doğanın yöneticilerinin hoşuna gitmeyecek değildir. Önceki çağlarda böylesi bir sanatın, en vakur ve en kadim filozoflar tarafından son derece övüldüğünü okumaktayız, son derece kesin ve yararlıdır. Nitekim Anaxagoras bu üstatlıktan, [Yunanca, okunamadı] adlı kitapçığında görülebileceği üzere, belki de en mükemmel ilacı yapmıştır. Zihnini bu gizemlere daha samimiyetle veren kişi, burada hiyeroglifik monadımızın gücü dışında hiçbir şey bulunmadığını gayet açık biçimde görecektir.

Theorema XIX

Güneş ve Ay'ın, diğer tüm gezegenlerden çok daha güçlü biçimde, cisimsel kuvvetlerini aşağıdaki tüm unsurlu cisimlere akıttığını, tüm cisimleşmiş şeylerin ateşsel ayrışımı (analysis pyronomica) fiilen gösterir, nitekim Ay'ın sulu nemi ve Güneş'in ateşli sıvıyı geri akıtmasıyla, ölümlü şeylerin topraksı cismaniyeti ayakta tutulur.

Theorema XX

Gerçi yukarıda yeterince sağlam bir hiyeroglifik gerekçeyle unsurların doğru çizgilerle simgelendiğini göstermiştik, yine de burada haçımızın adeta merkezi olan noktası hakkında son derece dakik bir temaşa sunacağız. Üçlümüzün (ternarius) değerlendirilmesinde, ikilimizin (binarius) bu konumunda, o noktanın bulunmaması hiçbir şekilde mümkün değildir. Zira ilahi matematikten habersiz olan biri onun yok olabileceğini iddia ederse, olmadığını varsaysın. O halde geriye bizim ikilimiz kalmayacak, o noktanın kaldırılmasıyla çizgilerin birliği kesintiye uğradığından, bir dörtlü (quaternarius) ortaya çıkacaktır. Oysa hasmımız bizimle birlikte geriye kalanın ikili olduğunu varsaymıştı, bu durumda aynı değerlendirmeyle ikili ve dörtlü aynı şey olacaktır. Bunun ise [Yunanca, okunamadı: absürd/imkânsız] olduğu yeterince açıktır. Dolayısıyla ikili ile birlikte üçlümüzü meydana getiren o noktanın mutlak bir zorunlulukla var olması gerekir, onun yerine başka bir şey ikame edilemez. Yine de o, ikilinin tözsel (hypostatica) niteliğinden değildir, hiçbir şekilde onun bir parçası da değildir. Bir parça olmadığı şuradan kanıtlanır, bir çizginin bütün parçaları çizgidir. Oysa varsayımımız onun nokta olduğunu doğrular. Dolayısıyla o ikilinin herhangi bir parçası değildir, bundan ötürü ikilinin tözsel niteliğinden olması çok daha uzaktır. Bu bakımdan, onun hem kendine ait bir tözü (hypostasis) olduğu hem de buna rağmen ikilimizin çizgisel uzunlukları içinde kapsandığı özellikle kaydedilmelidir. Böylece her ikisine de ortak göründüğünden, kendisinin de ikilinin gizli bir suretini aldığı kabul edilir. Buradan hareketle, dörtlü olanın burada sükûnet halindeki üçlüde durduğunu gösteriyoruz. Ey Tanrım, böylesine büyük bir gizemi kamusal yazılarda ifşa ettiğim için şimdi senin yüce zatına karşı günah işlediysem beni bağışlamanı yalvarırım. Fakat umarım ki yalnızca layık olanlar bunu gerçekten anlayacaktır. Şimdi haçımızın belirlediğimiz o dörtlüsüne geçelim. Orada temsil edilen o noktanın bulunmayıp bulunamayacağını tartalım. Matematik bize onun kesinlikle kaldırılabileceğini öğretir. Zira yalnızca o ayrıldığında geriye dörtlümüz kalmakla kalmaz, aynı zamanda herkesin gözünde çok daha belirgin ve çok daha berrak hale gelir, onun asli orantısının hiçbir parçası eksilmez, bilakis gereksiz ve kargaşa yaratan nokta böylece mahkûm edilip dışarı atılmış olur. Ey her şeye gücü yeten İlahi Yücelik, yeryüzünün en büyük sırları ve gizemleri, tarafımdan (fakat senin ışığında) yerleştirilen ve incelenen bu tek noktanın muhtelif işaretleriyle açıklanıp en sadık şekilde kanıtlanabiliyorsa, biz faniler senin yasanda yazılı ve düzenlenmiş olan işaret ve noktalarında ne denli büyük bir hikmetin ve tarif edilemez gizemlerin sonsuzluğunun bulunduğunu itiraf etmek zorunda kalırız, ilahi üçlüde hiçbir şekilde fuzuli olmayan bir nokta, fakat dört unsurun âleminde tortulu, bozulabilir ve karanlık kabul edilen bir nokta. Ne mutlu, üç defa ve dört defa ne mutlu o kimselere ki, üçlünün o adeta bağlayıcı olan noktasına erişebilir ve dörtlünün o çirkin ve gereksiz noktasını uzaklaştırıp karanlıklar prensine terk edebilirler. Böylece kar beyazı aydınlığa ve beyaz giysilerin ziynetlerine ulaşırız, ey Maximilian, Tanrı bu yol göstericilikle seni veya Avusturya Hanedanından birini, yeryüzündeki gereksiz noktanın bu iğrenç ve artık katlanılamaz karanlıkları içinde, o korku uyandıran adının şerefine bir gün (ben Mesih'te uyurken bile olsa) en yüce kılsın. Fakat ben şimdi uygunsuz bir yerde gereksiz sözler sarf etmemek için, tasarımımdan kalan korunaklı alana çekiliyorum. Gözleri yüreklerinde oturanlara sözümü tamamladığıma göre, şimdi hitabımı yürekleri henüz gözlerinde parıldayanlara çevirmeliyim. Bu makamda söylediklerimizi, haçın ekli figürü bir dereceye kadar temsil edebilir. İlkin, birbirini eşit ve eşit olmayan biçimde kesen iki eşit çizgide zorunlu olan nokta hakkında, tıpkı buradaki A'da olduğu gibi, ardından B'de, sanki kaldırılmış gereksiz bir noktanın bıraktığı boşlukta, daha önce kendilerine ortak olan noktadan ayrılmış dört doğru çizgiyi ayrı olarak görürsünüz, bundan ötürü onların kendilerine hiçbir zarar gelmez. Bu, monadımızın ikili ve üçlü üzerinden ilerleyerek, arınmış dörtlü içinde eşitlik oranı vasıtasıyla kendine bir olarak iade edildiği yoldur. (Zira her bütün, tüm parçalarına eşittir.) Bu gerçekleşirken, monadımız bu esnada dışarıdan hiçbir birim veya sayı kabul etmez, çünkü bizzat kendisi kendine tastamam yeter, kendi mutlak sayılarıyla eksiksizdir. Bunların genişliğine hem büyüsel yollarla yayılır, hem de sonrasında sanatçının sıradan olmayan [yeteneğiyle]

gayretle ve monadın bizzat kendi en büyük yararına, itibar ve kudret bakımından, kendi ilk ve öz maddesine (materia) iade edilir, bu esnada onun fıtri ve mirasa dayalı oranına ait olmayan şeyler, her türlü çaba ve özenle kesilip atılır, tortular ebediyen dışarı fırlatılır.

Theorema XXI

Monadımızın derinliklerinde içsel olarak saklı ve örtülü olanın ışığa çıkarılmasıyla ve karşılıklı değişim yoluyla onun ilk ve adeta dışsal kısımlarının orta yere hapsedilmesiyle, oradan nasıl bir felsefi monad dönüşümü meydana geldiğini yukarıda görmüştünüz, şimdi ise size mistik monadın başka bir konumsal değişimini sunacağız, hiyeroglifik simgelerimizin daha önce bize üst gezegenleri sunduğu kısımları burada yukarıya doğru dikilmiş olarak tasavvur ediniz, bu suretle geriye kalan diğer gezegenler de sırayla, eğer bu konumdan usulünce türetilirlerse, Platon’un onlara atfettiği görülen dizilimi elde ederler. Zira tam da Koç’un (Aries) sivri ucunda Satürn, Jüpiter ve Mars bir araya gelir, ardından aşağıya inildiğinde haç, Venüs ve Merkür’e hizmet eder. Nihayet Güneş’in kendisi ve en altta Ay gelir. Fakat bunlar başka bir yerde ele alınmalıdır, yine de monadımızın bu felsefi hazinelerini gizlemek istemedim. Böylece monadın konumunun bu şekilde değiştirilmesini neden uygun gördüğümüze dair bir gerekçe sunduk. Ancak bu konum hakkında bilmenizin faydalı olacağını bildiğim, daha büyük ve kısaca açıklanması gereken diğer hususları görünüz ve işitiniz. O halde monadı, bu yeni biçimde konumlandırılmış olarak, B, D ve C anatomik uzuvlarına ayıralım. Burada, o yeni üçlüde (ternarius), D ve C’nin şekilleri avam için bile malumdur. Fakat B ile gösterilen o üçüncü, herkes tarafından o kadar kolay bilinemez. Şu husus da hafife alınacak bir konu değildir, bu denli bilinen D ve C formları, o B’den ayrı ve farklı özler (essentia) sergilerler, ikinci olarak o C’nin boynuzları, aşağıya, sanki toprağa (terra) doğru dönmüş olarak görünür ve o D’nin, C’nin kendisini aydınlatan kısmı, toprağa doğru, yani aşağıya bakar, yalnızca onun merkezinde görünür bir nokta (punctum) vardır, gerçekten toprağa ait olan. Ve nihayet her ikisi, yani D ve C, burada B’ye kıyasla daha alt konumlara doğru hiyeroglifik bir işaret verirler. Oysa toprak, hiyeroglifik olarak bize sebatı ve sabitliği (fixio) gösterebilir. Dolayısıyla D ve C’nin ne tür şeyler olduğunu oradan çıkarmayı size bırakıyorum. Buradan hareketle herkes, daha önce Güneş ve Ay hakkında söylediklerimiz hususunda büyük bir sırrı fark edebilir, o şeylerin buradaki konumdan nasıl daha eksiksiz ve son derece gerekli bir yoruma kavuştuğunu anlayabilir, nitekim onlar buraya kadar yukarıya yerleştirilmiş ve Ay’ın boynuzları yukarı kaldırılmıştı. Fakat bu husus hakkında bu kadar yeter. Şimdi o üçüncünün tabiatını, hiyeroglifik sanatımızın temelleri doğrultusunda inceleyelim. İlk olarak başında çifte bir Ay taşıdığı görülür, ya da Koç’umuzu, fakat mistik olarak ters çevrilmiş halde. Ardından ona bağlı olan unsurların hiyeroglifik işaretine sahiptir. Çifte Ay’a gelince, mevzubahis maddeye göre şu şekilde açıklanabilir, Ay’ın çifte derecesi. Burada fizik bilginlerinin tüm yaratılmış tabiatlar arasında bulabildiği dört dereceden söz ediyoruz, bunlar var olmak (esse), yaşamak (vivere), hissetmek (sentire) ve akletmektir (intelligere). O halde bu derecelerin ilk ikisinin bunda bulunduğunu belirterek şöyle diyeceğiz, var olan, yaşayan Ay. Bazıları ise hayatı hareket ile tanımlar. Hareketin ise en iyi bilinen altı türü vardır. Kuşkusuz eklenmiş olan haç, burada unsurların maharetinin gerektiğini gösterir. Bundan başka bu teorilerimizde, yarım dairenin (semicirculus) Ay’ın hiyeroglifi olduğunu çok kez aktardığımız gibi, tam bir dairenin de (circulus) Güneş’i simgelediğini belirttik. Burada ise iki yarım daire vardır, fakat ayrılmıştır, yine de ortak bir nokta ile birleşmişlerdir, bunlar eğer uygun şekilde bir araya getirilirse, ki sanat yoluyla getirilebilirler, bize Güneş’e ait dairesel doluluğu temsil edebilirler. Bunlar birlikte düşünüldüğünde, hiyeroglifik olarak özetle şu hükmü ortaya koyabileceğimiz açıktır, unsurların ustalığıyla işlenmesi gereken, sanat yoluyla birbirine bağlanmış yarım daireleriyle Güneş’in doluluğunu temsil etme kudretine sahip, var olan, yaşayan Ay. O halde tamamlansın ve sözünü ettiğimiz o daire meydana gelsin, nitekim bunu burada E harfi ile işaretledik. O halde unutmayalım ki öncelikle bu Güneş derecesi bizim karşımıza doğadan çıkmamıştır, yapaydır ve sonradan imal edilmiştir. Ve o, ilk bakışta ve kendi tabiatı gereği, yani B’de, gevşek, akışkan ve çözülmüş parçalarıyla kendini sunmuştur, Güneş’e özgü bir biçimde sıkıca kaynaşmış halde değil. İkincisi bu yarım dairelerin yarıçapı, bize bu şekilde doğmuş ve herkesçe çok iyi bilinen D ve C’nin yarıçapına eşit değildir, bilakis çok daha küçüktür. Buradan B’nin kendisinin, D ve C kadar genişlikte olmadığı açıktır. Ve bu dairesel ameliyatla, B’den E formuna dönüştürülen E’nin kendisi de bunu bize açıkça doğrular. Zira oradan bizim karşımıza yalnızca Venüs’ün simgesi çıkar. O halde bu hiyeroglifik tasımlarla şunu artık açığa vurduk, B’den gerçek bir D umulmamalıdır, B’nin tabiatında önceden gerçek bir C de bulunmuyordu, bu yüzden o mükemmel, canlı bir Ay değildi. Dolayısıyla hayat ve hareket hakkında da, onların gerçekten ve doğal olarak bu durumda olup olmadığından artık şüphe duyabilirsiniz. Yine de dirayetli kimselere daha önce açıkladığımız gibi, B hakkında benzer bir ifadeyle söylenen her şey en azından kıyasi (analogicus) olacaktır, tıpkı yukarıda C ve D hakkında kısaca değindiğimiz şeylerin kıyasi olması gibi, bunlar kendi unsurlarıyla birlikte B’ye tam olarak uygundur. Koç’un tabiatı hakkında öne sürdüğümüz hususlar da buna tastamam uymalıdır, zira onun kafasında, her ne kadar ters dönmüş olsa da, aynı şekli taşımaktadır, nitekim unsurların o mistik işareti de B’nin kendisine eklenmiştir.

Yine de bu anatomiden açıkça görüyoruz ki monadımızın tek bir bedeninden, sanatla bu şekilde parçalara ayrıldığında, bu yeni üçlü ortaya çıkmıştır, buradan şüphe edemeyiz ki bu tür uzuvlar aralarında karşılıklı bir sempatiyi kucaklayacak ve adeta kendiliğinden en mutlak monadik birliği kabul edecektir. Böylece bu uzuvlarda manyetik bir kuvvet canlıdır.

Son olarak zihni tazelemek adına şunu kaydetmek uygun düştü, B’nin kendisi, yukarıda, kafasında ve adeta alnında görülen kaç nokta varsa, bize o kadar kaba harfi kolayca sergiler, yani o üç noktayı ve ayrıca sanki altısını, özetle üç kere üç, ancak gayet kaba, biçimsiz, akışkan ve dönek harflerdir, nitekim bunların bir veya birden fazla yarım daireden meydana geldiğini görürsünüz. Fakat bu harfleri oluşturmanın daha sağlam ve daha sabit bir yöntemi, ehil ve tahsilli kimselerin elindedir. Burada gözlerimin önünde sonsuz sayıda gizem vardı, fakat bu eğlenceli değiniyle söz konusu teoriyi kesmek istedim. Yine de birtakım kimselerin çabalarına hiç de az yardım etmeyeceğimi anlıyorum, monadımız önceki mistik konumuna geri getirildiğinde ve her bir uzvu ustalıkla birleştirildiğinde, eğer onları en azından ikaz eder ve teşvik edersem, ilk üçlemenin (triplicitas) o Koç’a ait ateşinin ne olduğunu, o ekinoks noktamızın ne olduğunu, Güneş’in kendi alışılmış derecesinin üzerine yükseltilebilmesinin sebebinin ne olduğunu ve önceki pek çok diğer konuyu, daha bilgece ikinci düşüncelerle derinlemesine araştırmalarını salık verirsem. Fakat biz şimdi başka şeylere acele ettiğimizden, başkalarına ısrarla takip etmeleri gereken yolu yalnızca bir parmak işaretiyle göstermek istedik, bunu sadece dostane değil, aynı zamanda son derece sadık bir şekilde yaptık, dediğimiz gibi, diğer gizemlerin apaçık sonsuzluğunu ise sessizce geçtik.

Theorema XXII

Monadımızın gizemlerinin henüz tükenmediği, yalnızca inisiye edilmiş olanlara ifşa edilmesi gereken Kutsal Sanatın (Ars Sancta) büsbütün Kabalist olan bazı daha gizli kapları, aynı Monadın atölyesinden ihtiyatla alınıp temaşa edilmek üzere şimdi Kraliyet Majestelerine sunulduğunda kolayca açıklık kazanacaktır. O halde monadımızın her bir bağı bilgelikle çözüldüğünde, ayrım gözetebilmek adına, burada yapıldığını gördüğünüz gibi, her bir parçaya harfli işaretler ekleyelim. Bu vesileyle bildiririz ki, A ve B'den oluşan, her ikisi için de ortak olan ve artık yarıçapı gösterilen M vasıtasıyla yapılmış olan `a`, yapay bir kaptır. Ve gördüğünüz gibi, Yunan alfabesinin bu ilk harfinden yalnızca parçaların yerel olarak yer değiştirmesiyle (metathesis) farklılaşır. Zira doğru çizgi, daire ve yarım daireden hareketle, onun gerçek ve mistik simetrisini ilk olarak biz öğretiyoruz, gerçi yukarıda da aynı şeyin daire ve yarım daireden yapılabileceğini belirtmiştik, ne var ki tüm bunlar aynı mistik amaca varır. Ancak `a` ve `b`, öncelikle başka kapların birer sureti gibidir, nitekim `a` camdan, `b` ise topraktandır. İkinci olarak `b` ve `c`, yapay ve delinmemiş incileri, kristal ve beril levhaları, krizolitleri, ardından değerli yakutları, lâl taşlarını ve diğer son derece nadir yapay taşları en ince tozlar halinde ezebileceğimiz, gerçekten böylesi bir maddeden hazırlanması gereken bir havan eli ve havanı bize hatırlatabilir.

Nihayet `d` ile işaretlenmiş olarak gördüğünüz şey, gizemlerle dopdolu bir kaptır ve Yunan alfabesinin en son harfinden, ki şimdi ilk kuruluşundaki mistagojiye iade edilmiştir, o da iki yarım daireden meydana gelerek, yalnızca parçaların açık yerel yer değiştirmesiyle ayrılır. Kapların bundan başka gerekli olan alelade biçimlerinden ve yapılması gereken maddelerinden bu yerde söz etmemiz gerekmez. Yine de şu göz önünde bulundurulmalıdır, `c` kabı kendi vazifesini icra etme imkânını hava deliğinin (spiraculum) son derece gizli ve kısa hünerinden yakalamalıdır. Ve `[okunamadı]` eserinde henüz acemi olanlar için en hızlı ilk örneği ortaya çıkaracaktır, ta ki daha ince şeyleri hazırlamanın daha maharetli yolu onlarca bilinene dek. Oysa camdan olan `a` kabında, en önemli vazifesinin icrası sırasında, her türlü dış hava veya rüzgâr büyük bir zarar verirdi.

`d` ise her saatin adamıdır, `[okunamadı]`.

Yalnızca bu iki harfin gizeminden doğan en tatlı ve en şifalı meyvelerin kokusunu şimdi kim alamaz? Bunların bazılarını, Monadımızın dışından hiçbir şey ortaya koymaksızın, sanki bir aynada görülmek üzere Hesperides Bahçelerimizden biraz daha yakına getireceğiz. Zira Alfa içinde görünen doğru çizginin kendisi, haçın son anatomisindeki M harfiyle işaretlenen o parçasıyla türdeştir, geri kalanın da nereden buraya geldiği oradan açıkça anlaşılabilir.

`[okunamadı]`

Bu birkaç sözle, içlerinde ateşli bir kudretin ve semavi kökenin canlı kalıp parıldadığı kimselere yalnızca dayanaklar değil, kesin kanıtlar sunduğumu biliyorum, öyle ki artık büyük Demokritos'a kolayca kulak verebilsinler, o ki ateşin gizemini bildiren `[Yunanca, okunamadı]`, bu öğretinin masallardan ibaret olmadığını, bilakis gizemli ve saklı bir sır olduğunu bildirir, nitekim şu sözü ikrar eden kimse için de öyledir, akılla yaratılan her şey çözülüp dağılır, ya da `[Yunanca, okunamadı]`.

Theorema XXIII

Monadımızın hiyeroglifik inşasında tarafımızdan gözetilen ve onu yüzüklerde, mühürlerde taşımak veya başka surette bulundurmaktan hoşnut olacak kimselerce gözetilmesi gereken simetrileri, burada incelikle kaydedilmiş olarak sergiliyoruz. Bizim için haça gerilmiş olan İsa Mesih'in adına, ki bu satırları yazan ben kulunun yalnızca bir kamış kalem olmasını diler ve umarım, şimdi tüm bu ölçüleri haçımızın teoreminden çıkaracağız. Yahut öne sürülen konunun mahiyeti gereği şu gerekçeyle, Ay göğünün altında kendi oluşumunun başlangıcını alan her ne varsa, ya dört unsurdan kaynaşmıştır ya da bizzat unsurların özüdür, üstelik bu, alelade şekilde bilinmeyen muhtelif yollarla böyledir. Yaratılmış hiçbir şeyde unsurların kendileri eşit oranda veya kuvvette bulunmadığından, ancak sanat yoluyla bazı şeylerde (filozofların bildiği üzere) eşitliğe indirgenebildiğinden, haçımızda eşit ve eşit olmayan parçalar tesis ettik. Başka bir deyişle, bunu aynı ve farklı, yahut bir ve çok olarak da adlandırabiliriz, zira yukarıda belirttiğimiz gibi, gizli planda eşkenar haçın özelliğini kabul etmekteyiz. Şayet burada ortaya konan simetrilerin vakıf olduğumuz her bir gerekçesini sergileseydik veya bilge kimseler için tüm bu küçük eser boyunca bolca kâfi gelecek şekilde yaptığımızdan başka bir biçimde sebeplerini gösterseydik, kendimize boş yere çizmemiş olduğumuz amacımızın sınırlarını aşmış olurduk.

Düzlemde A gibi bir nokta alındığında, bunun içinden her iki yöne C, A, K olacak şekilde yeterince uzun bir doğru çizgi çekilsin. K, C çizgisi üzerinde A noktasından, her iki yöne yeterli bir uzunluğa kadar uzatılmış (geometrik güçlükleri önceden bertaraf eden geometricilerin sonsuza kadar demeyi adet edindikleri gibi) bir dikme dikilsin, bunun D, A, E olduğu kabul edilsin. Şimdi A, K üzerinde herhangi bir yerde bir nokta alınsın ve bu B olsun. Şimdi işimizin ortak ölçüsü olan A, B elde edildiğinde, bunun üç katı A'dan C'ye doğru alınsın ve A, C olduğu varsayılsın. A, B'nin iki katı A, E olsun. Ve A, B'nin iki katı A, D olsun. Öyle ki bütün D, E, A, B'nin dört katı olsun. Böylece A, B, A, C, A, D ve A, E'den, yani çizgilerin dörtyüzlüsünden unsur haçımızı vücuda getirdik. Şimdi B, K'den A, D'ye eşit bir doğru kesilsin ve bu B, I olsun. I merkezi ve I, B aralığıyla, A, K doğrusunu R noktasında kesen ve B, R olan bir daire çizilsin. R noktasından K'ye doğru A, B'ye eşit bir doğru ayrılsın ve bu R, K olsun. K noktasında, A, K ile dik açılar yapacak şekilde her iki yöne yeterli uzunlukta bir doğru çizgi çıkarılsın, bu da P, K, F olsun. K noktasının kendisinden F'ye doğru kesilsin.

...AB doğrusuna eşit bir doğru çizilsin ve bu KF olsun. Ardından K merkezi ve KF aralığı ile, FKP bu yarım dairenin çapı olacak şekilde FLP yarım dairesi çizilsin. Nihayet C noktasında, AC doğrusuna her iki yöne doğru yeterli uzunlukta uzatılmış bir dikme indirilsin ve bu OCQ olsun. Daha sonra, CO doğrusu üzerinden ve C noktasından AB doğrusuna eşit bir doğru alınsın ve bu CM olsun. M merkezi ve MC aralığı ile, çapı CMO olan CHO yarım dairesi çizilsin. Ve nihayet benzer bir yöntemle, CQ doğrusundan ve C noktasından AB'ye eşit bir doğru kesilsin ve bu CN olsun. Böylece N merkezi ve NC uzunluğu ile, CNQ çapı olacak şekilde CGQ yarım dairesi yapılsın.

Şimdi monadımızda gerekli olan tüm simetrilerin açıklandığını ve çizildiğini bildiririz. Yine de zanaatkara şunu hatırlatmak isteriz, CK doğrusunun tamamı, temel doğrumuz AB'nin bir birim olduğu parçalardan dokuz tanesine eşittir. Buradan hareketle o, aynı işi tamamlamak için başka bir yoldan da ilerleyebilir.

Ayrıca bütün çapların ve yarıçapların, burada zanaatkarların tabiriyle silik çizgilerle belirtilmesi gerektiği, Güneş merkezi hariç hiçbir görünür merkezin bırakılmaması gerektiği unutulmamalıdır, ki bu Güneş merkezi burada I harfiyle işaretlenmiş görülmektedir. Hiçbir harf eklenmemelidir.

Bundan başka, süsleme amacıyla (ki bu aşamada tarafımızca herhangi bir mistik gereklilik gözetilmemektedir), zanaatkar Güneş çevresine içten bir paralel çizerek yüzey genişliği ekleyebilir. Paralellerin mesafesi ise AB'nin yaklaşık dörtte veya beşte biri kadar yapılabilir. Ay'a ise, Güneş ile kavuşumunun ardından gökyüzünde ilk belirdiği andaki suret verilsin, yani hilal şeklinde olsun. Bu da K noktasından R'ye doğru, AB doğrusunun sözünü ettiğimiz dörtte veya beşte biri kadar bir parça alınıp, bu parçanın bitim noktası merkez kabul edilerek, Ay yarıçapı ile bu ikinci çevre yayının çizilmesi ve önceki yarım dairenin her iki ucuna düzgünce temas ettirilmesiyle gerçekleştirilir.

Benzer bir şey M ve N noktalarında da yapılabilir, buralarda dikmeler dikilip üzerlerinde AB'nin altıda biri veya daha azı bir parça alınır, orası merkez yapılarak önceki MC ve NC yarıçaplarıyla dışarıdan bu ikinci yarım dairemsi yaylar çizilir.

Son olarak, haçımızın bizzat kendi doğruları boyunca, ortadaki çizgilerden AB'nin sekizde veya onda biri kadar uzaklıkta her iki yana paraleller uzatılabilir. Öyle ki haçımız, genişliği AB doğrusunun dörtte veya beşte biri kadar olan dört çizgisel yüzeyden meydana getirilsin. Bu süslemeleri, eklenen şekilde bir nebze olsun tasvir etmek istedim. Bunların tümünü herkes kendi zevkine göre yapabilir, yeter ki bu esnada mistik simetrilerimize en ufak bir zarar gelmesin. Zira böyle bir ihmal yüzünden, zaman ilerledikçe bu gerçek ve son derece gerekli hiyeroglifik oranların bozulması ya da bu yeni ilmin yok olup gitmesi engellenmelidir, ki bu ilim bizim bu kitapçıkta açıklayabildiğimizden veya açıklamak istediğimizden çok daha geniş ve büyüktür. Nitekim zamanın kızı olan hakikat bunu ileride öğretecektir.

Fakat herkesin kolayca anlayabilmesi ve monadımızın bu simetrileri üzerinde çalışabilmesi için, şimdi bazı şeyleri yöntemli bir biçimde gözler önüne sereceğiz.

İlk olarak haçımızın çizgilerinin dörtlüsünden (quaternarius) başlayacağız, bunu bir kimsenin yalın bir şekilde dört çizgi olduğunu söyleyebileceği açıdan ele alacağız.

İkinci olarak, aynı çizgilerin dörtlüsünün başka bir tarzda sahip olduğu kendine özgü ve mistik bölünüş ve oranı ele alacağız.

Üçüncü olarak, gerek bu kısımdan gerekse bütün kitapçık boyunca diğer teorilerden ustalıkla çıkardığımız sayılara Tanrı tarafından doğada bazı yararlı görevler tayin edildiğini birtakım örneklerle göstereceğiz, uygun yerlere başka hususlar da ekleyeceğiz, bunlar layıkıyla anlaşıldığında hiç de azımsanmayacak bir semere verecektir, bunları en kısa biçimde tamamlayacağız.

Dörtlünün Pisagorcu özellikleri, Mümkün olan tüm yer değiştirme (metathesis), 24. Pisagorcu toplam, 10. Parçaların her türlü toplamı şunu verir, [okunamadı].

Bizim Yer Değiştirme Kuralımız.

İlk monaddan itibaren doğal sıra ile kaç sayı yazılırsa yazılsın, eğer birinciden sonuncuya doğru sürekli bir çarpma yapılırsa, yani birinci ikinciyle, çıkan sonuç üçüncüyle, onun sonucu dördüncüyle ve benzer şekilde sonuncuya kadar çarpılırsa, elde edilen son ürün, o kadar sayıda yerdeki mümkün olan tüm yer değiştirmeyi belirler. Aynı şekilde, o kadar farklı nesne için de geçerlidir.

Bu işlemi ey Kral, sana hararetle tavsiye ederim, zira bu gerek doğanın tümüyle incelenmesinde gerekse devletin diğer işlerinde son derece yararlıdır. Ben bu yöntemi İbranilerin Tziruf (yahut Tmura) sanatında büyük bir zevkle kullanmaktayım.

Yapay Dörtlü, Sürekli çarpma verir, 24. Bu dörtlünün mümkün olan yer değiştirmesidir. Yalın toplama verir, 10. Parçaların her türlü toplamı, toplam 140'tır, ki bu doğanın sağlığını ve iyiliğini içerir, yeryüzünün üzerinde sağlam bir şekilde bulunur.

Kuşkusuz, dörtlünün aritmetik gücünden ve biçimselliğinden (formalitas) gün ışığına daha pek çok sayının çıkarılabileceğinin farkındayım. Ancak bu sayılarla doğanın büyük karanlığını aydınlatmak istediğimi kavramayan kimse, sayıların çokluğu karşısında zihninin keskinleşmek yerine köreldiğini hissedecektir.

Dolayısıyla söz verdiğimiz üzere, unsurların tartılmasında, zaman ölçülerinin belirlenmesinde ve nihayet nesnelerin gücüne ve niteliğine belirli dereceler tayin edilmesinde sayılarımızın ne denli yetkin olduğunu aşağıdaki şemalarla tetkik edilmek üzere sunuyoruz.

Sayılarımızın şöyle bir saygınlığı vardır, onların yasalarını çiğnemek doğanın bilgeliğine karşı işlenmiş bir günahtır. Aynı sırlara zarar vermek istemeyen kimse, doğanın belirli sınırlar ve sabit kanunlar ile ilahi bir biçimde tayin ettiği bu düzeni en yüksek dikkatle incelesin.

Etken, dışsal, Edinilmiş, içsel, Derece, Onlu, yani sonsuz. Çözümleyici (analytica), 24, 12, Bileştirici (synthetica), 24, 21.

Özel işlemler, Pıhtılaştırma (coagulatio), Ufalama (contritio), Temizleme (purificatio), Birleştirme (coniunctio), Pıhtılaştırma, Ufalama, Nemlendirme (imbibitio), Mayalama (fermentatio), 252.

Eskilerin on katlı orana dair bilmecesinin açıklaması. Haçımızın sekizlisi (octonarius). Bedenin, Ruhun, Canın Düzeni.

Bu şemalardan, derinlemesine incelendikleri takdirde, açık sözlerle ifade edilmesinin uygun olacağından çok daha fazlası çıkarılabilir. Yine de diğerlerinin yanı sıra bilhassa şu benzersiz hususu hatırlatırız (ki bu bütün bu yeni sanatla birlikte ilk kez tarafımızdan açıklanmaktadır), dörtlünün yahut onlunun saymalara bir nihayet getirmesinin nedeni burada ortaya konmuştur. Ve atalarımızın öne sürdüğü gerekçenin tam ve kusursuz olmadığını, asıl gerekçenin şimdi anlatacağımız şey olduğunu ileri sürüyoruz.

Bu monad tamamen, eksiksizce ve fiziksel olarak kendi aslına döndürüldükten sonra (ki o zaman gerçek bir monad, birleşmişlerin en birleşmişi ve bilgelerin hükmettiği birlik olur), ne doğanın ne de herhangi bir sanatın gücü dahilindedir onu dörtten fazla...

göklerin ötesindeki devirleri, herhangi bir ilerleyişe doğru hareket ettirmeye zorlar. Ve bundan ötürü, üstünlüğünden dolayı bizim bu şekilde anılmasını istediğimiz O varlık doğar. Bu da, ne unsurlar dünyasında, ne göksel alemde, ne de göklerin ötesindeki alemde, o vakit en eksiksiz biçimde donatılmamış ve zenginleştirilmemiş yaratılmış hiçbir tesir gücünün bulunmayışındandır.

Vaktiyle birlikte felsefe yapan dört şanlı zat, bu hakiki neticeye eserleriyle ulaştılar. Bu nedenle, hadisenin azametli mucizesi karşısında uzun süre hayret içinde kaldılar ve nihayetinde bütün varlıklarıyla en yüce ve en ulu Tanrı'nın övgülerini terennüm etmeye ve vaaz etmeye yöneldiler. Zira Tanrı, bu yolla onlara bu denli büyük bir bilgelik, diğer yaratılmışlar üzerinde ise gayet geniş bir kudret ve hükümranlık bahşetmişti.

Theorema XXIV

Bu kitapçığımızın başlangıcını noktadan, doğrudan ve daireden yaptığımız, böylece monadımıza ait noktadan unsurlarımızın nihai çizgisel akışını, yirmi dört saatte dönüşünü tamamlayan ekinoks dairesine benzer bir daire içine çevirdiğimiz gibi, şimdi nihayet, yirmi dört sayısıyla tanımlanmış dördüllünün (quaternarius) her türlü yer değiştirmesini ve başkalaşımını bu yirmi dördüncü teorimiz ile tamamlayacak ve sonlandıracağız. Bu, ilahi gizemlerin başrahibi Yuhanna'nın Vahiy kitabının dördüncü bölümünün dördüncü ve son kısmında tanıklık ettiği üzere, tahtta oturanın onuruna ve yüceliğine adanmıştır.

O tahtın ortasında ve çevresinde, her birinin altı kanadı olan dört canlı yaratık, gece gündüz durup dinlenmeksizin şöyle derler, "Kutsal, kutsal, kutsaldır Her Şeye Gücü Yeten Rab Tanrı; var olmuş olan, var olan ve gelecek olan."

Çevredeki koltuklarda oturan yirmi dört ihtiyar da altın taçlarını yere atıp secde ederek O'na şöyle yakarırlar, "Rabbimiz, yüceliği, onuru ve kudreti almaya layıksın. Çünkü her şeyi sen yarattın ve her şey senin isteğinle vardır ve yaratılmıştır. Amin."

Bunu, dördüncü harf söyler.

Tanrı, bu ilahi gizemi harflerin ebedi anıtlarına bu şekilde kaydetme ve aynı yılın 25 Ocak gününde başlanan bu çalışmaları en dingin biçimde nihayete erdirme iradesini ve kabiliyetini ona vermiştir.

1564 yılında, Anvers'te.

Sıradan göz burada çokça yanılacak ve şüpheye düşecektir.

`[okunamadı]`