John Dee'nin 1558'de ilk kez bastırdığı, 1568'de gözden geçirilmiş ikinci baskısını yayımladığı Propaedeumata Aphoristica, doğal büyü ve astrolojik etkiler üzerine 120 aforizmadan oluşan yoğun bir eserdir. Kitap, dönemin en ünlü kartografı Gerardus Mercator'a (Dünya haritalarıyla tanınan, "Mercator projeksiyonu"nun mucidi) ithaf edilmiştir. Bu açılış mektubunda Dee, akademik hayatını geride bırakıp kıta Avrupası'na çıktığı ilk büyük öğrenim yolculuğunu, ve bu yolculuğun en başında Louvain'de Mercator'la tanışmasının kendisi için ne denli belirleyici olduğunu anlatır.
En seçkin kişi Bay Gerardus Mercator'a, Rupelmunde'li, seçkin Filozof ve Matematikçi, uzaktaki en sevgili dostuna, Londralı Ioannes Dee, içten selamlarını sunar.
Şimdi on birinci yıl dönüyor — ey en insancıl ve en bilgili Gerardus'um — o günden beri ki ben, kendi Akademilerimizi ve bütün okullarımızın 'yedi hür sanat' denen dallardaki bütün derecelerini geride bırakıp, atasözünde dendiği gibi 'mantarsız yüzmeye' başlar gibi, deniz aşırı ülkelere gezmeye koyulmuştum; tam da bu çağımızda pek çok en iyi sanatın kaynaklarının bize ulaştığı o pınarları araştırmak için; ve öyle kişilerle içli dışlı bir yaşam sürmek için ki, onların en önemsizinin bile bir günlük yazma emeği, evde oturan bizler için, anlamaya neredeyse bir yıl yetecek kadar iş çıkarırdı.
Ve ilk yolculuğumun bu başlangıç seyri içinde, o sırada Louvain'de bulunan seninle her şeyden önce karşılaşmam, bana en yüce Tanrısal Varlığın en büyük lütfuyla nasip oldu; ve seninle yaptığım tartışmalardan, bütün gezgin yaşamımın hem ilk hem de en derin kökleri filizlendi...
Atasözünde dendiği gibi 'mantarsız yüzmeye' başlar gibi, deniz aşırı ülkelere gezmeye koyulmuştum.
Bu sayfa şimdilik bir önizlemedir. Eserin tam çevirisi yayımlandığında haberdar olmak isterseniz, bültene katılabilirsiniz ↓
Özgün metin (İngilizce)
Clarissimo viro D. Gerardo Mercatori, Rupelmundano, Philosopho & Mathematico illustri, ac amico suo longè charissimo, Ioannes Dee, Londinensis, S.D.P.
[V]ndecimus iam agitur annus (humanissime, doctissimeque, mi Gerarde) ab illo, quo nostris ego relictis Academiis, omnibusque nostrarum scholarum, in artium septem (liberalium dictarum) professione, percursis ordinibus: sine subere (ut in proverbio est) nare, & in Regiones transmarinas coeperam peregrinari, ad ipsos investigandos fontes, à quibus hac nostra aetate, plurimi ad nos optimarum quarumque Artium deducebantur canaliculi: & cum illis vitam ducere familiarem, quorum vel levissimus quisque unius diei in scribendo, labor, nobis antea domi desidentibus, per anni fere unius spatium, satis (ad intelligendum) faceret negotii.
Atque in isto primae meae peregrinationis inchoato cursu, quoniam in te, primùm omnium, Lovanii tum agentem, incidere, maximo mihi summi Numinis obtigit favore: & ex tuis mecum disceptationibus, tum primas tum altissimas ut radices ageret tota mea peregrina[tio]...
Bu metin neden önemli
Bu mektup, 16. yüzyılın iki büyük bilgin-mistik figürünün — John Dee ve Gerardus Mercator — gerçek, belgelenmiş bir dostluğunu doğrudan yansıtır. Dee'nin 'mantarsız yüzmek' (sine subere nare — yani deneyimsiz, kendi başına bilinmeze atılmak) deyimiyle betimlediği bu ilk yolculuk, onu daha sonra hem kraliyet danışmanlığına hem de Monas Hieroglyphica gibi eserlere götürecek entelektüel oluşumun başlangıç noktasıdır. Mercator'la Louvain'deki karşılaşma, Rönesans bilgin ağlarının kişisel dostluklar üzerinden nasıl işlediğini somut biçimde gösterir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Gizli Cemiyetler Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- John Dee — Propaedeumata Aphoristica'nın Gerardus Mercator'a İthafı
- Neşir
- Basılı risale, 1568 (2. basım; 1. basım 1558)
- Konum
- ithaf mektubu (Aij)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Yale University Library, Beinecke Rare Book & Manuscript Library
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Mantarsız Yüzmek: Bilgi Peşinde Avrupa'yı Dolaşmak. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/john-dee-mercator-ithaf-mektubu-propaedeumata