Molla Câmî'nin on beşinci yüzyıla ait mesnevisi Yusuf ve Zeliha, görünüşte bir aşk hikâyesidir. Ama Sufi geleneğinde bu anlatı, ruhun ilâhî güzelliğe duyduğu özlemin bir alegorisi olarak okunur. Aşağıdaki pasaj, eserin en teolojik bölümü olan Güzellik faslındandır. Câmî burada tek bir tez ileri sürer: Yeryüzünde âşık olduğumuz her güzellik, aslında Ezelî Güzellik'in bir yansımasıdır. Zeliha'nın Yusuf karşısında kendinden geçmesi de, Mecnun'un Leylâ uğruna çöllere düşmesi de aynı gizli ateşin görünür kıvılcımlarıdır. Griffith'in 1882 tarihli manzum İngilizce çevirisi, bu Fars klasiğini Batı okuruna taşıyan ilk edebî aktarımlardan biridir.
Onun parlak ışıltısından meşale yanağını tutuşturdu ve alevin çevresinde sayısız pervane can verdi. Onun ihtişamı, bugün sel üzerinde nilüferi uyandıran o ışığı güneşe bile ödünç verdi. Onun güzelliği Leylâ'nın yüzünü, her bir teline zincirlenmiş Mecnun'un gözünde güzel gösterdi. Şirin'in şekerli dudaklarını o araladı ve Perviz ile yiğit Ferhad'ın göğsünden canı o çaldı.
Onun sayesinde Kenan'ın Ayı başını kaldırdı ve vefalı Zeliha ona bakarken kendinden geçip eridi. Evet, o yeryüzü âşıklarının çağrısından çekinse de, Ezelî Güzellik her şeyin sultanıdır. Perde çekili her köşkte örtüyü o tutar ve zincirlerini tutsak ettiği her kalbin çevresine dolar. Onun tatlı aşkı sayesinde kalp hayatını korur, ruh ise ancak ona duyulan sevgiyle muradına erer.
Güzellerin nazik cazibesiyle çarpan kalp, farkında olmasa da onun aşkıyla tutuşmuştur. Boş sözü bırak, artık yanılma: Zincirlerini o getirir ve biz, onun köleleri, ona secde ederiz. Ey Aşk tarafından makbul sayılan güzel, yine de kabul etmelisin ki güzellik bağışı yalnızca ondan gelir. Sen gizlisin, o ise kaldırılan her göze görünür. Sen, onun güzelleştirdiği aynasın.
Ezelî Güzellik her şeyin sultanıdır ve tutsak ettiği her kalbin çevresine zincirlerini dolar.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Molla Câmî (1414-1492), Herat'ta yaşamış son büyük klasik Fars şairi ve Nakşibendî yolunun önde gelen sufilerinden biridir. Yusuf ve Zeliha, Kur'an'da geçen Yusuf kıssasını genişleten manzum bir mesnevidir. Bu pasajın alındığı Güzellik faslı, eserin metafizik çekirdeğini oluşturur: Câmî burada İbnü'l Arabî geleneğinden gelen vahdet-i vücûd anlayışını şiire döker. Leylâ ve Mecnun, Şirin ile Ferhad ve Zeliha'nın Yusuf'a aşkı gibi Fars edebiyatının klasik âşık çiftleri, hep aynı tek Güzellik'in farklı aynalardaki yansımaları olarak sıralanır. Ralph T. H. Griffith'in 1882 tarihli çevirisi, Trübner's Oriental Series içinde yayımlanmış erken bir manzum İngilizce aktarımdır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Yusuf and Zuleikha: A Poem by Jami, translated from the Persian into English verse by Ralph T. H. Griffith (1882)
- Neşir
- Trübner's Oriental Series, London, 1882 (İngilizce manzum çeviri)
- Konum
- Güzellik (Beauty) faslı, s. 57
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
