Yusuf ve Zeliha: Ezelî Güzellik Üzerine
Sarayda Yusuf ve Zeliha; Fars minyatür geleneğinde sıkça resmedilen buluşma sahnesi.
Mistik Teoloji

Yusuf ve Zeliha: Ezelî Güzellik Üzerine

Molla Câmî (çev. Ralph T. H. Griffith)· 1882· Özgün: İngilizce· Source Library
Mistik TeolojiTürkçe çeviriAçık erişim

Molla Câmî'nin on beşinci yüzyıla ait mesnevisi Yusuf ve Zeliha, görünüşte bir aşk hikâyesidir. Ama Sufi geleneğinde bu anlatı, ruhun ilâhî güzelliğe duyduğu özlemin bir alegorisi olarak okunur. Aşağıdaki pasaj, eserin en teolojik bölümü olan Güzellik faslındandır. Câmî burada tek bir tez ileri sürer: Yeryüzünde âşık olduğumuz her güzellik, aslında Ezelî Güzellik'in bir yansımasıdır. Zeliha'nın Yusuf karşısında kendinden geçmesi de, Mecnun'un Leylâ uğruna çöllere düşmesi de aynı gizli ateşin görünür kıvılcımlarıdır. Griffith'in 1882 tarihli manzum İngilizce çevirisi, bu Fars klasiğini Batı okuruna taşıyan ilk edebî aktarımlardan biridir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Onun parlak ışıltısından meşale yanağını tutuşturdu ve alevin çevresinde sayısız pervane can verdi. Onun ihtişamı, bugün sel üzerinde nilüferi uyandıran o ışığı güneşe bile ödünç verdi. Onun güzelliği Leylâ'nın yüzünü, her bir teline zincirlenmiş Mecnun'un gözünde güzel gösterdi. Şirin'in şekerli dudaklarını o araladı ve Perviz ile yiğit Ferhad'ın göğsünden canı o çaldı.

Onun sayesinde Kenan'ın Ayı başını kaldırdı ve vefalı Zeliha ona bakarken kendinden geçip eridi. Evet, o yeryüzü âşıklarının çağrısından çekinse de, Ezelî Güzellik her şeyin sultanıdır. Perde çekili her köşkte örtüyü o tutar ve zincirlerini tutsak ettiği her kalbin çevresine dolar. Onun tatlı aşkı sayesinde kalp hayatını korur, ruh ise ancak ona duyulan sevgiyle muradına erer.

Güzellerin nazik cazibesiyle çarpan kalp, farkında olmasa da onun aşkıyla tutuşmuştur. Boş sözü bırak, artık yanılma: Zincirlerini o getirir ve biz, onun köleleri, ona secde ederiz. Ey Aşk tarafından makbul sayılan güzel, yine de kabul etmelisin ki güzellik bağışı yalnızca ondan gelir. Sen gizlisin, o ise kaldırılan her göze görünür. Sen, onun güzelleştirdiği aynasın.

Ezelî Güzellik her şeyin sultanıdır ve tutsak ettiği her kalbin çevresine zincirlerini dolar.
Özgün metin (İngilizce)
From her bright glow, the torch fired its cheek, And a myriad of moths perished around the flame. Her glory lent the very sun the ray That wakes the lotus on the flood today. Her loveliness made Laila's face look fair To Majnun, fettered by her every hair. She opened Shirin's sugared lips, and stole The soul from the breast of Parviz and brave Farhad. Through her, the Moon of Canaan raised his head, And fond Zulaikha perished as she gazed. Yes, though she shrinks from the call of earthly lovers, Eternal Beauty is the queen of all; In every curtained bower she holds the screen, And binds her chains around each captured heart. Through her sweet love, the heart retains its life, The soul gains its object through love of her. The heart that is stirred by the gentle charms of maidens Is, though it knows it not, fired with love of her. Refrain from idle speech; mistake no more: She brings her chains and we, her slaves, adore. Fair and approved of Love, you must still acknowledge That the gift of beauty comes from her alone. You are concealed: she meets all lifted eyes; You are the mirror that she beautifies.

Bu metin neden önemli

Molla Câmî (1414-1492), Herat'ta yaşamış son büyük klasik Fars şairi ve Nakşibendî yolunun önde gelen sufilerinden biridir. Yusuf ve Zeliha, Kur'an'da geçen Yusuf kıssasını genişleten manzum bir mesnevidir. Bu pasajın alındığı Güzellik faslı, eserin metafizik çekirdeğini oluşturur: Câmî burada İbnü'l Arabî geleneğinden gelen vahdet-i vücûd anlayışını şiire döker. Leylâ ve Mecnun, Şirin ile Ferhad ve Zeliha'nın Yusuf'a aşkı gibi Fars edebiyatının klasik âşık çiftleri, hep aynı tek Güzellik'in farklı aynalardaki yansımaları olarak sıralanır. Ralph T. H. Griffith'in 1882 tarihli çevirisi, Trübner's Oriental Series içinde yayımlanmış erken bir manzum İngilizce aktarımdır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Yusuf and Zuleikha: A Poem by Jami, translated from the Persian into English verse by Ralph T. H. Griffith (1882)
Neşir
Trübner's Oriental Series, London, 1882 (İngilizce manzum çeviri)
Konum
Güzellik (Beauty) faslı, s. 57
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön