Sayı, İlimlerin Kökü ve Manaların Alfabesidir

Onuncu yüzyıl Basra'sında adları gizli bir kardeşler topluluğu, Rasâil İhvân-ı Safâ adı altında elli iki risalelik bir bilgi ansiklopedisi bıraktı. Bu topluluk sayıyı yalnızca hesap aracı olarak değil, ruhun görünenden görünmeyene yükseldiği kutsal bir merdiven olarak görüyordu. Aşağıdaki pasaj, risalelerin kendi fihristinden alınmıştır ve matematik ile geometriyi ruhun arınma yolunun ilk basamakları sayan Hermetik dünya görüşünü özetler.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Matematik ve öğretici risaleler on dört tanedir. Birinci risale Sayı üzerinedir; onun özünü, niteliğini ve hâllerinin tabiatını konu edinir. Bu risalenin gözetilen gayesi, felsefeye yönelen, hikmeti yeğleyen, eşyanın hakikatleri üzerine tefekkür eden ve bütün mevcudatın adaletini araştıran ruhların terbiye edilmesidir. Sayının suretinin ruhtaki karşılığının, heyulâdaki yani ilk maddedeki mevcudatın suretlerine denk düştüğü bu risalede açıklanır.

Sayı, yüce âlemin bir örneğidir ve onun bilgisi aracılığıyla tâlip, öteki riyazî ve tabiî ilimlere yükselir. Zira sayı ilmi, ilimlerin kökü, hikmetin unsuru, bilginin ilkesi ve manaların alfabesidir. İkinci risale Geometri üzerinedir; onun özünü, türlerinin tabiatını ve konularının niteliğini açıklar. Ondan gözetilen gaye, ruhların hissedilenden akledilene, cismanî olandan ruhanî olana ve madde ile donanmış şeylerden soyut olana doğru yöneltilmesidir.

Sayı ilmi, ilimlerin kökü, hikmetin unsuru, bilginin ilkesi ve manaların alfabesidir.

Özgün metin (İngilizce)

The mathematical and instructional epistles are fourteen. The first epistle is on Number, its essence, its quality, and the nature of its properties. The intended purpose of this epistle is the training of the souls of those who learn philosophy, who prefer wisdom, who contemplate the truths of things, and who research the justice of all existents. It contains the explanation that the form of number in the soul corresponds to the forms of existents in hyle, prime matter. It is a model of the higher world, and through its knowledge, the practitioner ascends to other mathematical and natural sciences. Indeed, the science of number is the root of the sciences, the element of wisdom, the principle of knowledge, and the alphabet of meanings. The second epistle is on Geometry, an explanation of its essence, the nature of its types, and the nature of its subjects. The purpose intended from it is the guidance of souls from the sensible to the intelligible, from the physical to the spiritual, and from those things endowed with matter to the abstract.

Bu metin neden önemli

İhvân-ı Safâ (Saflık Kardeşleri), onuncu yüzyılda Basra'da faaliyet gösteren, kimlikleri bilinçli olarak gizli tutulmuş bir düşünürler topluluğudur. Yunan felsefesini, Pisagorcu sayı mistisizmini, Hermetik geleneği ve İslam maneviyatını harmanlayan elli iki risalelik külliyatları, ortaçağ İslam dünyasının en etkili ansiklopedik eserlerinden biri olmuştur. Sayının kâinatın gizli düzenini yansıttığı ve ruhun bu düzeni kavrayarak yüce âleme yükseldiği fikri, doğrudan Hermetik ve Pisagorcu mirasın izini taşır. Endülüs üzerinden Avrupa'ya sızan bu düşünceler, Rönesans Hermetizminin de habercisidir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: Rasa'il Ikhwan al-Safa (Epistles of the Brethren of Purity), İhvân-ı Safâ, 1887 baskısı; Fihrist bölümü, Birinci ve İkinci Risaleler (Sayı ve Geometri)
Neşir: 1887 Arapça baskı (Bombay), Source Library sayısal nüshası, çeviri katmanı (translation)
Konum: Fihrist, sayfa 5 (matematik risaleleri girişi: Sayı ve Geometri)
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön