Kalbim Her Sûrete Açıldı

Eser hakkında

Muhyiddin İbn Arabî, on ikinci yüzyılın sonları ile on üçüncü yüzyılın başlarında İslam coğrafyasının batısından doğusuna uzanan geniş bir havzada eserler vermiş, Endülüs kökenli sufi bir mütefekkirdir. Şam, Mekke, Kahire ve Anadolu gibi dönemin ilim merkezlerinde bulunarak tasavvufi düşünceye yön veren İbn Arabî, varlığın birliği fikrini derinlikli bir metafizik çerçeveye oturtmuştur. Mensubu olduğu İslam mistik geleneğini yalnızca felsefi ve teolojik metinlerle değil, aynı zamanda Arap şiirinin zengin imge dünyasını kullanarak da dile getirmiştir. Mekke ziyareti sırasında kaleme aldığı şiirler, klasik edebiyat ile tasavvufi idrakin kesişiminde yer almaktadır.

Tercümânü'l-Eşvâk, biçimsel açıdan klasik Arap gazel ve kaside geleneğinin lirik kalıplarını kullanan, içerik bakımından ise ilahî muhabbeti konu edinen manzum bir derlemedir. Yaklaşık 1215 yılında tamamlanan eser, zâhirî bir sevgilinin tasviri ve ayrılık acısı gibi temaların ardında metafizik hakikatleri işler. Şair, duyulur dünyadaki güzelliği ve insani sevgiyi, Hakk'ın isim ve sıfatlarının görünür hâle geldiği bir ayna olarak ele alır. Bu bakımdan eser, görünen suretlerin ötesine geçerek mutlak hakikatin müşahede edilmesini hedefleyen kuşatıcı bir manevi arayışın poetik ifadesidir.

Burada sunulan pasaj, eserin on birinci gazelinde yer alan ve kalbin ulaştığı idrak seviyesini betimleyen doruk noktasıdır. Metinde geçen ceylan, manastır, put mabedi ve kutsal kitap levhaları gibi imgeler, tecellilerin çeşitliliğini ve kalbin bu farklı tezahürleri kabullenişini simgeler. Okur, bu mısraları bir inanç karmaşası ya da biçimsel bir savrulma olarak değil; varlığın ve bilginin merkezine yerleşen kalbin, ilahî tezahürleri sınırlamaksızın temaşa etme kabiliyeti olarak değerlendirmelidir. İbn Arabî'nin dili, duyulur dünyanın somut unsurlarını manevi hakikatlerin tercümanı kılan derinlikli bir tefekkürle okunmayı gerektirir.