Mısırlı sûfî şair Ömer İbnü'l-Fârız (1181-1234), Arap şiirinin en yüce mistik seslerinden biridir. Şarap Kasidesi (el-Hamriyye) olarak bilinen manzumesinde, bir kadeh dolusu şarap tasviri ilahi aşkın ve fena mertebesinin örtüsü hâline gelir. Sarhoşluk burada bedensel bir hâl değil, ruhun Yaratanına doğru kendinden geçişidir. Aşağıdaki pasaj, Fransız âlim Claude Duret'nin 1619 tarihli dev dil ve edebiyat hazinesinden alınmıştır. Duret, şairin adını Batı okuruna taşırken onun mısralarındaki zarafeti, aşk istiaresiyle örülü öğretisini ve bu şiirlerin sûfî meclislerinde ilahi gibi okunuşunu hayranlıkla anlatır.
Afrika'daki Fas şehrinden gelen, milletçe Arap ve dince Müslüman olan İbnü'l-Fârız, daha çocukluğundan itibaren büyük ve hayranlık uyandıran bir Arap şairiydi. Bağlı olduğu belli bir öğretiyi son derece zarif, seçkin, akıcı ve pürüzsüz Arapça beyitlerle ve manzumelerle işlemeye adadı kendini. Ne var ki bunların tümü istiarelerle ve remizlerle doludur. Öyle ki, sanki aşktan başka hiçbir şeyden söz etmiyor gibidir.
Bu hâl, yine milletçe Arap olan el-Fergânî adında birini, onun şiirlerine şerh düşmeye sevk etti. El-Fergânî bu şiirlerden, meleki mertebenin bilgisine erişmek için geçilmesi gereken elli iki dereceyi ve kaideyi çıkardı. Onun dediğine göre, bu bilgi bir kez elde edildiğinde öyle güçlü ve kudretlidir ki, insan isteyerek dahi yanılamaz ya da günaha düşemez.
Bu şair, Arapça yazılarını öyle büyük ve kusursuz bir belagatle bezedi ve zenginleştirdi ki, öğretisine bağlı olanlar hususi ve umumi şenliklerinde ve semâlarında onun Arapça mısralarından başka hiçbir manzume okumaz, hiçbir ilahi söylemezler. Zira son dört yüz yıl kadar zaman içinde onun kadar beliğ ve zarif yazan bir başkası çıkmamıştır.
Öyle ki, sanki aşktan başka hiçbir şeyden söz etmiyor gibidir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
İbnü'l-Fârız'ın Şarap Kasidesi, sûfî geleneğinde ilahi aşkı şarap istiaresiyle anlatan en ünlü manzumelerden biridir. Bu metindeki şarap, üzümden yapılmış bir içki değil, âlem yaratılmadan önce içilmiş, kadehin sunucusunun bizzat İlahi Sevgili olduğu bir vecd hâlidir. Duret'nin aktardığı pasaj, şairin mısralarının salt edebi güzelliğini değil, bir bütün öğreti ve manevi yol hâline gelişini de gösterir. El-Fergânî'nin şerhinde sözü edilen elli iki derece, seyr-i sülûkün yani nefsi arındırıp Hakk'a ulaşma yolculuğunun basamaklarına işaret eder. Duret bir Hristiyan âlim olarak öğretiyi dışarıdan gözlemekle birlikte, şiirin meclislerde ilahi gibi okunuşunu ve dört asırda benzeri görülmemiş belagatini teslim eder. Not: Duret şairin doğum yerini Fas olarak vermiş, oysa İbnü'l-Fârız Kahire doğumludur; bu, kaynağın kendi çağının bir yanılgısıdır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Thresor de l'histoire des langues de cest univers (Treasury of the History of the Languages of this Universe), Claude Duret, 1619, s. 437
- Neşir
- 1619 baskısı (Cologny / Yverdon)
- Konum
- Bölüm: "Du poete Ibn al-Farid, & de ses poemes composez en langue Arabesque", basılı sayfa 437 (kitap sayfası 418), field: translation
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library