Efsaneler: Kentauroslar ve Nessos

Roma çağının bilgini Hyginus'a atfedilen Fabulae (Efsaneler), Yunan mitolojisinin yüzlerce anlatısını kısa ve çıplak bir dille bir araya getiren, elimize ulaşmış en eski mitografya derlemelerinden biridir. Süsten arınmış bu kuru üslup, mitin kendi iç mantığını olduğu gibi gözler önüne serer. Aşağıdaki iki bölüm, Kentaurosların düğünlerdeki taşkınlığını ve Herakles ile Deianeira'nın kaderini birbirine bağlayan zehirli kanın hikayesini anlatır. Nessos'un can çekişirken kurduğu tuzak, kahramanı yıllar sonra öldürecek olan ölümcül armağandır.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Herakles konuk olmak üzere Kral Deksamenos'un yanına geldiğinde onun kızı Deianeira'nın iffetini bozdu ve kendisiyle evleneceğine söz verdi. Fakat o ayrıldıktan sonra, İksion ile Bulut'un oğlu Kentauros Eurytion, Deianeira'yı eş olarak istedi. Zor kullanılmasından korkan babası onu vermeye söz verdi. Kararlaştırılan günde Eurytion kardeşleriyle birlikte düğüne geldi. Herakles araya girdi, Kentauros'u öldürdü ve kendisine vaat edilen kadını alıp götürdü. Bunun gibi, başka bir düğünde Peirithoos, Adrastos'un kızı Hippodameia'yı eş olarak alırken, şarapla dolup taşan Kentauroslar Lapithlerin kadınlarına el uzatmaya kalktılar. Kentauroslar onların çoğunu öldürdü, geri kalanların elinde kendileri de yok oldu.

İksion ile Bulut'un oğlu Kentauros Nessos, Deianeira tarafından Euhenos ırmağının öte yakasına geçirilmesi için çağrıldığında, tam onu taşırken ırmağın içinde iffetine el uzatmak istedi. Herakles araya girip Deianeira da onun himayesine sığınınca, o Nessos'u oklarıyla deldi. Nessos can çekişirken, okların Lernalı Hydra'nın safrasına batırıldığını ve öylesine güçlü bir zehir taşıdığını bilerek, biriktirmiş olduğu kendi kanını Deianeira'ya verdi. Bunun bir aşk büyüsü olduğunu söyledi: eğer bir gün kocasının kendisini hor görmesini istemezse, giysisinin bu kanla ovulmasını buyurmalıydı. Deianeira buna inanarak onu özenle sakladı.

Nessos can çekişirken, biriktirmiş olduğu kendi kanını Deianeira'ya verdi ve bunun bir aşk büyüsü olduğunu söyledi.

Özgün metin (İngilizce)

When Hercules had come to King Dexamenus for hospitality, and had deflowered his daughter Deianira, and had given his word that he would marry her, after his departure, Eurytion, the centaur son of Ixion and the Cloud, sought Deianira as a wife. Her father, fearing force, promised that he would give her; on the appointed day, he came with his brothers to the wedding. Hercules intervened, killed the centaur, and took away his promised wife. Likewise, at another wedding, when Peirithous was taking Hippodamia, daughter of Adrastus, as his wife, the centaurs, full of wine, tried to seize the wives of the Lapiths; the centaurs killed many of them, and perished by the hands of the others. Nessus, the centaur son of Ixion and the Cloud, asked by Deianira to carry her across the river Euhenus, wanted to violate her in the river itself while carrying her. When Hercules intervened and Deianira had implored his faith, he pierced Nessus with arrows. While dying, Nessus, knowing that the arrows were dipped in the gall of the Lernaean Hydra and that they had such great power of poison, gave his blood to Deianira, which he had collected. He said it was a love charm: if she ever wanted her husband not to despise her, she should order his garment to be smeared with it. Deianira, believing this, kept it carefully hidden.

Bu metin neden önemli

Bu metin, mitin nasıl bir zincirleme kader olarak kurulduğunu göstermesi bakımından önemlidir. Kentauroslar, yarı at yarı insan doğalarıyla uygarlığın kıyısındaki dizginlenemez içgüdüyü temsil eder; düğün gibi kutsal bir eşiği ihlal etmeleri, kaosun düzene saldırısıdır. Nessos'un ölürken kurduğu tuzak ise trajik ironinin çekirdeğidir: masum görünen bir armağan, en büyük kahramanı bile alt edecek gizli zehiri taşır. Hyginus'un çıplak, süssüz anlatımı geç antik dünyada mit bilgisinin nasıl aktarıldığını, Rönesans'ta ise klasik mitolojinin yeniden keşfine kaynaklık ettiğini gösterir. Herakles'in sonunu hazırlayan bu kan, kaderin insan iradesinden nasıl kaçtığının kalıcı bir imgesidir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: Hyginus, Fabulae (Efsaneler). "Fabulae; Poeticon Astronomicon; Fulgentii Mythologiae; Palaephatus; Arati Phaenomena; Procli De Sphaera" derlemesi içinde, Fabula XXXIII (Kentauroslar) ve XXXIV (Nessos). Latince baskı, 1535. Sayfa 47. Kaynak: Source Library (sourcelibrary.org), CC BY-SA 4.0.
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön