Horapollon, Hieroglyphika
Horapollo, Hiyeroglifler (1551). Horapollo'nun Hieroglyphica adlı eserinden alınan bu ağaç baskı, bir ahtapot (polypus) ile bir deniz istakozu veya kerevit (carabus) arasındaki mücadeleyi tasvir etmektedir.

Horapollon, Hieroglyphika

Horapollon (Horus Apollon)· 1551· Özgün: Yunanca (A. T. Cory'nin 1840 İngilizce çevirisinden)· Source Library· ~67 dk okuma
Sayfaları gör ↓

Hieroglyphika, Mısırlı Horapollon'a atfedilen ve Mısır hiyerogliflerinin anlamını açıklayan ve Antik Çağ'dan günümüze ulaşmış bir eserdir. Metnin Mısırca yazıldığı ve Philippos adlı biri tarafından Yunancaya çevrildiği söylenir, bugünkü biçimi büyük olasılıkla MS 5. yüzyıla aittir. 1419'da bir Yunan adasında bulunan elyazması Floransa'ya getirilmiş, Rönesans boyunca hiyerogliflerin simgesel bir bilgelik dili olduğu düşüncesinin başlıca kaynağı olmuş, amblem kitaplarını ve Hermetik imgeleri derinden etkilemiştir. Eser kısa bölümlerden oluşur ve her bölüm bir kavramın Mısırlılarca hangi işaretle gösterildiğini anlatır: sonsuzluğun güneş ve ayla, evrenin kendi kuyruğunu yiyen yılanla, yılın Isis'le gösterilmesi gibi. Champollion'un çözümlemesinden sonra bazı açıklamaların gerçek hiyerogliflerle örtüştüğü, bazılarının ise geç dönem simgesel yorumlar olduğu anlaşılmıştır. Cory 1840 baskısında açıklamaları anıtlardaki işaretlerle karşılaştıran notlar eklemiştir, bu notlar [Cory'nin notu: ...] biçiminde verilmiş, Yunanca elyazmaları arasındaki okuma farklarına dair notlar çıkarılmıştır. [s. N] işaretleri baskının sayfa numarasını gösterir.

Türkçe çeviri (tam metin) · Çeviren Şira Nur Uysal

Çevirmenin Önsözü (A. T. Cory, 1840)

Geçtiğimiz birkaç yıldır Mısır anıtları üzerine kazınmış hiyerogliflerin yorumlanmasına dair hararetli bir araştırma şevki uyanmıştır. Bunlar çağlar boyunca, vaktiyle uygarlıkta üstün olan bir ulusun dininin, sanatlarının ve bilimlerinin emanet edildiği depolar olarak görülmüştü. Karanlığın içine nüfuz etmek için sürekli girişimlerde bulunulmuş, fakat Dr. Young'ın büyük keşfi o ışığı yakana dek en ufak bir başarı dahi elde edilememişti; o ışıkla birlikte Champollion'un enerjik ve yaratıcı dehası ile çalışma arkadaşlarının ve haleflerinin sebatkâr gayreti ve azmi, Mısır eski çağının hemen her alanını aydınlatmış, o ülkenin dinini, sanatlarını ve geleneklerini bize neredeyse Yunan ve Roma'nınkiler kadar tanıdık kılmış, çoktan unutulmuş firavunların isimlerini ve tarihlerini yeniden canlandırmıştır.

Daha önceki her girişimin başarısızlıkla sonuçlanması, büyük ölçüde yetersiz

Mısır edebiyatının hayatta kalmış kalıntıları ve Eusebios ile Hristiyan kilisesinin bazı babalarının dikkatlerini antik çağa çevirdikleri dönemde Mısır'ın kutsal yazılarının içine düştüğü ihmal edilmişlik.

Perslerin yarattığı tahribat, Mısır'ın ilminin yegane koruyucusu olan rahipler sınıfını dağıtmış ve itibarını düşürmüştü. Ancak Ptolemaiosların himayesi onları yeniden ihtişama kavuşturdu ve ilmi bir kez daha eski makamına yerleştirdi. Kutsal edebiyatın işlenmesi ve hiyeroglif bilgisi, alfabetik yazının getirilmesi giderek onların yerini alma eğiliminde olsa da, tüm Yunan hanedanı boyunca devam etti. Roma hakimiyeti altında ve Hristiyanlığın yayılmasıyla birlikte bunlar daha da geriledi; fakat Roma imparatorlarının isimleri, ikinci yüzyılın sonuna kadar hiyeroglif karakterlerle yazılmış olarak bulunur ki Commodus'un isminin, bildiğimiz kadarıyla, görünen en son isim olduğunu düşünüyoruz. Takip eden iki yüzyıl boyunca, Hristiyanlığın etkisi ve İskenderiye'deki Platoncu okulların kurulması, bunların tamamen ihmal edilmesine yol açtı.

Beşinci yüzyılın başında, Mısır ırkından bir kâtip ve Phænebythis yerlisi olan Horapollo, toplama ve ebedileştirme girişiminde bulundu

önümüzdeki ciltte, ülkesinin kadim ihtişamına tanıklık eden anıtların üzerine kazınmış sembollerin o dönemde geriye kalan, ancak hızla silinmekte olan bilgisini bir araya getirmiştir. Bu derleme başlangıçta Mısır dilinde yapılmıştı; ancak günümüze yalnızca Philip tarafından Yunancaya yapılan bir çevirisi ve tatmin edici olmaktan çok uzak bir durumda ulaşabilmiştir. Eserin kendi içindeki kanıtlara dayanarak, Philip'in Horapollo'dan bir ya da iki yüzyıl sonra ve bu konudaki hakiki bilgilerin her bir kalıntısının tamamen yok olmuş olması gereken bir dönemde yaşadığına hükmetmek gerekir. Dahası o, Horapollo'nun dahil etmeyi ihmal ettiği sembolleri ve hiyeroglifleri ekleyerek ikinci kitabı süsleyip zenginleştirdiğini açıkça beyan etmekte ve bu süslemelerini birinci kitaba da genişletmiş görünmektedir. Yine de, o kitapta verilen hiyerogliflerin ve yorumların büyük bir kısmının ve ikinci kitaptaki birkaç tanesinin, Philip'in anladığı kadarıyla Horapollo'nun özgün eserinden çevrildiğinden şüphe etmeye mahal yoktur; fakat her bölümün, hiyerogliflerin ifade edilen şeyi belirtmek üzere neden kullanıldığına bir gerekçe atfetme iddiasında olan tüm kısımlarında, Philip'in açıklamalarının tespit edilebileceğini düşünüyoruz.

Hiyeroglif yorumculuğunun ilk aşamalarında

bu eser azımsanmayacak bir ışık tutmuştur. Fakat genel olarak bakıldığında, Mısır ilminin büründüğü gizemi çözme görevine bütünüyle adanmış tek antik cilt olması ve birçok hususta tartışmasız biçimde doğru yorumları içermesi sebebiyle haklı olarak talep edebileceği ilgiyi pek görememiştir. Eserin bu baskısında, herhangi bir yorumun doğru olduğu tespit edildiğinde, ilgili bölüm buna karşılık gelen hiyeroglifle resimlendirilmiştir. Hiyerogliften bahsedildiği halde yanlış bir yorumun atfedildiği durumlarda ise tespit edilebildiği ölçüde hem bu hiyeroglifin hem de söz konusu yoruma karşılık gelen hiyeroglifin gravürlerine yer verilmiştir; bunlar, konuyu daha iyi bilen kimselerin bizim önerebildiklerimizden daha isabetli anlamlar keşfetmelerine vesile olacağı umuduyla eklenmiştir.

Gravürlerin arasına Mısır'ın büyük tanrı ve tanrıçalarından oluşan eksiksiz bir Pantheon yerleştirilmiştir: Osiris'in bir biçimi olduğu Khem, Hintlilerin Şiva'sına ve Yunanların Pluto'suna karşılık gelen ulu tanrıdır; Horus'un bir başka biçimi olduğu Phtha, Hintlilerin Brahma'sı ve Yunanların Apollon'udur; Kneph ise Vişnu ve Jüpiter'in karşılığıdır; İsis, Vesta'nın; Hathor, Venüs'ün;

Neith Minerva'nın, Anubis'in başka bir biçimi olduğu Thoth ise Mercury'nin kökenidir.

Bu baskıda, bulunabilecek en iyi metin benimsenmiştir ve açık bir yetke olmaksızın hiçbir düzeltmeye girişilmemiştir; kendi önerilerimiz ise baştan sona dipnotlara ya da parantez içine yerleştirilmiştir. Son kısımda ise atıfta bulunulan yazarların ve el yazmalarının bir dizininin yanı sıra Porphyrios ile Clemens'in Hiyeroglif yorumuna ilişkin meşhur pasajları bulunacaktır.

Bu çalışmanın kendisinin talebi ve masraflarıyla tamamlandığı ve resimlemelerin çok önemli bir kısmının da kendisi tarafından sağlandığı Lord Prudhoe'ya en içten teşekkürlerimi sunarım. Sir Gardner Wilkinson'ın yayımlanmış eserlerine ve çalışmanın ilerlemesi sırasındaki yardımına çok şey borçluyum; keza her biri çeşitli ek resimler sağlamış olan Bay Burton, Bay Bonomi, Bay Sharpe ve Bay Birch'ün nezaketine de teşekkür ederim. Fakat daha kolay başvuru imkânı sağlamak adına, kendisinden öncekilerin kesinleşmiş tüm keşiflerini özet bir biçimde içeren Bay Sharpe'ın sözlüğüne genel olarak atıfta bulundum.

Dr. Leemans'ın Horapollo baskısı

[Cory'nin notu: Bkz. I. P. Cory'nin Mythological and Chronological Inquiries adlı eseri.]

bazı çizimler ve eklenen çeşitli farklı okumaların birçoğunu sağlamıştır; ve konuyla ilgisi bulunan eski yazarlardaki hemen her pasaj için okuyucunun o esere yönlendirilmesi büyük bir memnuniyet vesilesidir. Tüm gravürlerin çizimlerini gerçekleştirme nezaketini gösteren Bay Bonomi'ye, ayrıca serlevha resmi ile sondaki levhalar için Bay J. A. Cory'ye çok teşekkür ederek şükranlarımı sunarım: ve Bay I. P. Cory'ye de çalışmanın tüm ilerleyişi boyunca gerek çeviride gerek notlarda, ayrıca eserde yer alan bazı son derece muğlak kısımların aydınlatılması ve çizimlerin birçoğunun temin edilmesinde sağladığı büyük yardımlardan; ve diğer meşguliyetlerle kaçınılmaz olarak meşgul olduğum esnada benim adıma üstlendiği baskının büyük bir kısmının tashih edilmesi emeğinden ötürü borçluyum.

Sonuç olarak belirtmek isterim ki, eserdeki kaçınılmaz olarak pek çok olduğuna inandığım tüm hata ve eksikliklerin sorumluluğu bana ait olmalıdır; yine de bunların genel olarak nispeten önemsiz bulunacağını umuyorum.

Pembroke College, 1840.

HORAPOLLO NILOUS'UN HİYEROGLİFLERİ

KENDİSİNİN MISIR DİLİNDE YAYIMLADIĞI,

PHILIP'İN İSE

YUNAN DİLİNE ÇEVİRDİĞİ ESER.

NOT: Metindeki tırnak işaretleri, hiyerogliflerde halihazırda tanınmış olan kısımları belirtir; metin ile notlar arasındaki İtalik yazılar ise hiyeroglif resimlerine gönderme yapar.

[s. 5]

BİRİNCİ KİTAP

I. Sonsuzluğu Nasıl Gösterirler

Sonsuzluğu belirtmek için güneşi ve ayı çizerler, çünkü bunların unsurları ebedidir. Fakat sonsuzluğu farklı bir şekilde temsil etmek istediklerinde,

[Cory'nin notu: I. Ebedi olanı belirtir. II. Başında basilisk yılanı olan bir tanrı başı. Basilisk yılanı genellikle başın üzerinden geçer ve zaman zaman çevresinden dolandığı görülür. III. Ölümsüzlüğü belirtir. Sharpe, 186, 191. [Cory'nin notu: Ebedi güç mü? Belirli bir dönem mi? Bir çağ mı?]

[s. 6]

farklı olarak, kuyruğu vücudunun geri kalanıyla örtülü bir YILAN tasvir ederler: Mısırlılar buna Ouraius derler ki bu da Grek dilinde Basilisk yılanı anlamına gelir. Ve onun altından suretlerini yapıp Tanrıların çevresine yerleştirirler. Mısırlılar Sonsuzluğun bu hayvanla temsil edildiğini söylerler; çünkü var olan üç yılan türünden diğerleri ölümlüdür, ancak yalnızca bu ölümsüzdür; ve ısırmaksızın dahi yalnızca üzerine üfleyerek başka herhangi bir hayvanı helak ettiği için. Ve bu yüzden, yaşam ve ölüm üzerinde güce sahip göründüğü ölçüde, onu Tanrıların başının üzerine yerleştirirler.

[Cory'nin notu: OYPO, Kıptîcede bir kral anlamına gelir. Jab. Champ. Tat. Morell, bir yılan anlamına gelen אוב, Ob kelimesinden türetilmiş olarak Οὐβαῖος sözcüğünü önerir.] [Cory'nin notu: Gözlüklü Yılan (Cobra Capella). Hasselquist, Arapların bu yılana Haje dediğini söylerken yanılgı içindedir. Ona Nasher derler: ve Haiyeh veya Hayyeh, yılan için genel bir addır.] [Cory'nin notu: A ve B Paragrafları atlar.] [Cory'nin notu: Kircher, "Tıslamasıyla" ifadesini önerir. Ayrıca bkz. Sanchoniatho Eus. Pr. Ev. lib. i. c. 10.] [Cory'nin notu: Soru: "Güç" eklensin mi?]

[s. 7]

II. Evreni Nasıl [Gösterirler].

Evreni temsil etmek istediklerinde, kendi kuyruğunu yiyen, alacalı pullarla benekli bir YILAN çizerler; pullarla evrendeki yıldızları ima ederler. Bu hayvan aynı zamanda, yeryüzü gibi son derece ağırdır ve su gibi son derece kaygandır: dahası, her yıl derisiyle birlikte yaşlılığını da üzerinden atar; tıpkı evrende yıllık döngünün buna karşılık gelen bir

[Cory'nin notu: I. II. III. Anıtlar üzerinde bulunan üç yılan türü.]

[Cory'nin notu: Tanrı Atmou'nun figürleri bazen kuyruğu ağzında olan bir yılan örnekleri sergiler. Bkz. Pl. I. fig. 1. Metne bilinen en yakın benzerlik, muhtemelen Cambridge'deki III. Ramses lahdinin kapağını çevreleyen, başı kuyruğunun üzerinde duran ve Evreni işaret edebilecek yılandır.]

[s. 8]

karşılık gelen bir değişime uğrar ve yenilenir. Kendi bedenini besin olarak kullanması ise, dünyada ilahi takdirle meydana getirilen her şeyin tekrar onun içinde bir bozulmaya uğradığı anlamına gelir.

III. Bir Yılı Nasıl [Gösterirler]

"Bir yılı temsil etmek istediklerinde, çizerler

[Cory'nin notu: I. Bir yıl. II. İsis Sothis, Ramesseion'un tavanından. III. Toth'un üzerinde zamanı ölçtüğü palmiye dalı.

[s. 9]

İsis, yani bir kadın. Aynı sembolle tanrıçayı da temsil ederler. İsis onlara göre Mısır dilinde Sothis, Yunancada ise Astrocyon [Akyıldız / Köpek Yıldızı] olarak adlandırılan bir yıldızdır; bu yıldız diğer yıldızlara da hükmediyor gibi görünür, zira bazen daha büyük, bazen daha küçük doğar; bazen daha parlak, bazen ise öyle değildir; dahası, bu yıldızın doğuşuna göre takip eden yılın tüm olaylarını gösteririz: dolayısıyla yıla nedensiz yere İsis demezler. Yılı başka bir şekilde temsil etmek istediklerinde bir HURMA AĞACI [DALI] çizerler, çünkü diğer tüm ağaçlar arasında yalnızca bu ağaç, her yenilenmesinde

[Cory'nin notu: Takvimi düzenlemek.] [Cory'nin notu: Soru: Bir hurma dalı, Sharpe, 636. Clemens Alex. bir geçit törenini tarif ederken, Horoscopus'un bir foinika taşıdığını belirtir ki bu açıkça bir hurma dalı anlamına gelmelidir. Ek'teki Clemens pasajına bakınız.]

[s. 10]

ay fazında fazladan bir dal verir; böylece on iki dalda bir yıl tamamlanmış olur.

IV. Bir Ayı Nasıl Gösterirler.

Bir ayı temsil etmek için bir HURMA DALI veya TERS DÖNMÜŞ AY çizerler.

[Cory'nin notu: I. II. Bir ay. III. Üç mevsime ayrılmış on iki ay: Bitki Örtüsü Mevsimi. Thoth. Paophi. Hathor. Choiak. Hasat Mevsimi. Toby. Mechir. Phamenoth. Pharmuthi. Taşkın Mevsimi. Pachon. Paoni. Epiphi. Mesori.]

[s. 11]

Hurma ağacı dalını, hurma ağacıyla ilgili daha önce bahsedilen nedenden ötürü; ters çevrilmiş ayı ise, büyüme evresinde on beş dereceye ulaştığında boynuzları dik bir şekilde göründüğünü ve küçülme evresinde, otuz günlük sayıyı tamamladıktan sonra, boynuzları aşağıya dönük olarak battığını söyledikleri için kullanırlar.

V. Cari veya Sivil Yılı Nasıl Gösterirler.

Cari yılı göstermek için, [yıl işaretiyle birlikte?] dördüncü

[Cory'nin notu: I. Kralların hükümdarlıklarına veya bireylerin yaşlarına atıfta bulunan tarihlerde kullanılan yıl. II. Bir zaman aralığı olarak yıl. Sharpe 634, 635.] [Cory'nin notu: İlk on beş gün boyunca?] [Cory'nin notu: Son on beş gün boyunca.]

[s. 12]

bir ARURA'nın parçasıdır: Arura ise yüz arşınlık bir arazi ölçüsüdür. Bir yılı ifade etmek istediklerinde ise bir çeyrek derler [çeyreği eklerler?]: zira Sothis yıldızının doğuşunda, (güneş yılının tamamlanması ile) (Sothis yıldızının) bir sonraki doğuşu arasına bir günün dörtte birinin girdiğini ileri sürerler; çünkü Tanrı'nın yılı [güneş yılı] yalnızca 365 günden ibarettir; bu nedenle her dört yıllık dönemin seyrinde Mısırlılar fazladan tam bir gün eklerler, çünkü dört çeyrek bir günü tamamlar.

[Cory'nin notu: Bir kare mi koymalı?] [Cory'nin notu: Yani Sothis zamanına göre hesaplandığında.] [Cory'nin notu: Salm. ve De Pauw metne "ve bir çeyrek" anlamına gelen "kai tetartou" ifadesini eklemeyi önermiş, Leem. de bunu metne ekleme cüretinde bulunmuştur; oysa bu durum pasajı tamamen bozmaktadır. Bay Wilkinson şöyle demektedir: "Biri artık gün eklenen, diğeri eklenmeyen iki yılları vardı: İlki, Köpek Yıldızı'nın helyak doğuşundan bir sonraki yılın doğuşuna kadar hesaplanır ve bu nedenle Sothis yılı olarak adlandırılırdı; artık gün eklenmesinden ötürü buna Kare Yıl adı da verilirdi; hiyerogliflerle ifade edildiğinde, kralların saltanatlarına veya bireylerin yaşlarına atıfta bulunan tabletlerinin tarihlerinde kullanılan güneş yılının küresi yerine bir kare konulurdu." Mat. Hier. part ii. p. 134.] [Cory'nin notu: Dört Jülyen yılılık dönem.]

[s. 13]

VI. Bir Şahini Çizerek Ne İfade Ederler.

Tanrıyı veya yükseklik ya da alçaklık veya üstünlük ya da kan veya zaferi (ya da Ares veya Aphroditeyi) [Horus veya Hathor] belirtmek istediklerinde, bir ŞAHİN çizerler. Kuşun doğurgan ve uzun ömürlü olması sebebiyle, yahut daha ziyade güneşin bir sureti gibi göründüğü için onunla Tanrıyı sembolize ederler; zira diğer tüm kanatlı yaratıklara kıyasla onun ışınlarına çok daha dikkatle bakabilmektedir: bu yüzden hekimler gözlerin tedavisi için şahinotu bitkisini kullanırlar: bundan dolayı

[Cory'nin notu: I. RA veya PHRA, Güneş, ayrıca HOR. Sh. 110.] [Cory'nin notu: II. HATHOR.] [Cory'nin notu: III. Bu figür, zaferlerinin tasvirlerinde olduğu gibi diğer vesilelerle de Mısır krallarının başının üzerinde sürekli olarak bulunur.]

[s. 14]

ayrıca bu nedenledir ki, bazen bir ŞAHİN biçiminde güneşi görüşün efendisi olarak tasvir ederler. Ve onu yüksekliği belirtmek için kullanırlar; çünkü diğer kuşlar yükseklere süzülmek istediklerinde, dikey olarak yukarı çıkmaktan aciz oldukları için bir yandan diğer yana hareket ederler; oysa yalnızca şahin doğrudan yukarı doğru süzülür. Ve onu alçaklığın bir simgesi olarak kullanırlar; çünkü diğer hayvanlar dikey bir çizgide hareket etmeyip eğik bir şekilde aşağı inerler; oysa şahin, altındaki herhangi bir şeyin üzerine dosdoğru pike yapar. Ve onu üstünlüğü belirtmek için kullanırlar; çünkü tüm kuşlardan üstün görünür; ve kan için kullanırlar; çünkü bu hayvanın su değil, kan içtiğini söylerler; ve zafer için kullanırlar; çünkü kanatlı her yaratığın üstesinden gelebileceğini gösterir; nitekim daha güçlü bir kuş tarafından sıkıştırıldığında, doğrudan havada sırtüstü döner

[s. 15]

sırtı üzerine yatar ve pençeleri yukarıya doğru uzanmış, kanatları ve sırtı ise aşağıda olacak şekilde dövüşür; benzerini yapamayan rakibi de yenilgiye uğrar.

VII. Ruhu Nasıl Gösterirler

"Ayrıca şahin, adının anlamından ötürü ruh yerine konur; zira Mısırlılar arasında şahine BAIETH denir: ve bu ad parçalandığında ruh ve kalp anlamına gelir; çünkü BAI kelimesi ruh,

[Cory'nin notu: I. Ayrılan ruh. II. Mumya sandıklarının üzerinde otururken bulunan şahin. III. Dış mumya sandığı.]

[s. 16]

ETH ise kalptir; ve kalp, Mısırlılara göre ruhun tapınağıdır; öyle ki bu isim birleşiminde "kalbe yerleşmiş ruh" anlamına gelir. Bundan ötürü şahin de ruhla olan bu uygunluğundan dolayı asla su içmez, yalnızca kan içer; zira ruh da kanla beslenir.

VIII. Ares ve Aphrodite'yi (Hor ve Hathor) Nasıl Gösterirler†

"Ares ve Aphrodite'yi (Hor ve Athor) belirtmek için iki ŞAHİN resmederler;† bunlardan

[Cory'nin notu: I. Hor veya Horus. II. Athor, Hathor veya Thyhor, Mısır'ın Venüs'ü.]

[Cory'nin notu: Hor'u belirtmek için bir ŞAHİN çizerler; ve Hathor'u belirtmek için, bir]

[s. 17]

erkeği Ares'e (Horus), dişiyi ise Aphrodite'ye (Hathor) benzetirler; zira diğer hayvanlarda dişi, her birleşme için erkeğe boyun eğmezken, doğan türünde durum farklıdır; öyle ki günde otuz kez erkek tarafından sıkıştırılsa bile, ondan ayrıldıktan sonra yeniden çağrıldığında tekrar itaat eder. Bu nedenle Mısırlılar kocasına itaat eden her kadına Aphrodite (Hathor) derler, fakat itaatkar olmayanı bu şekilde adlandırmazlar. Bu sebeple doğanı güneşe adamışlardır: çünkü dişiyle olan birleşmelerinde güneş gibi otuz sayısını tamamlar.

Ares ve Aphrodite'yi (Horus ve Athor) başka bir şekilde belirtmek istediklerinde, onlar

[Cory'nin notu: Horus'un meskeni olarak okunan, şekildeki gibi BİR MUHAFAZA İÇİNDEKİ DOĞAN. Plutharkhos, ATHURI kelimesinin Horus'un dünyevi evi anlamına geldiğini belirtir.]

[s. 18]

bir erkek ve bir kadın olarak İKİ KARGA [kuzgun?] çizerler; çünkü bu kuş iki yumurta yumurtlar, bunlardan bir erkek ve bir dişi çıkması gerekir ve iki erkek veya iki dişi yumurtladığı durumlar ([hariç?], bu durum her ne kadar nadiren gerçekleşse de) erkekler dişilerle çiftleşir ve ölüme kadar başka hiçbir kargayla ilişki kurmaz, dişi de başka hiçbir kargayla ilişki kurmaz; fakat dul kalanlar hayatlarını yalnızlık içinde geçirirler. Ve bu nedenle, insanlar tek bir kargayla karşılaştıklarında, bunu dul bir canlıyla karşılaşmış gibi kabul ederek bir kehanet işareti sayarlar; ve bu kuşların arasındaki kayda değer uyum sebebiyle, Yunanlar günümüzde bile evliliklerinde, anlamını bilmeseler de, EKKORİ KORİ KORONE diye haykırırlar.

[s. 19]

IX. Evliliği Nasıl Gösterirler

Evliliği belirtmek için, daha önce zikredilen sebepten ötürü, yine iki karga çizerler.

X. Biricik Doğmuş Olanı Nasıl Gösterirler

Biricik doğmuş olanı, ya da nesli, ya da bir babayı, ya da dünyayı, ya da bir erkeği belirtmek için bir bok böceği (skarabe) çizerler.

[Cory'nin notu: 1. Bok böceği dünyayı ifade eder: Önünde güneşi simgeleyen daire ile birlikte çok yaygın olarak bulunur.] [Cory'nin notu: Tek bir ebeveynden meydana gelmiş?]

[s. 20]

Ve bununla bir biricik doğmuşu sembolize ederler; çünkü bok böceği, bir dişi tarafından döllenmemiş olup kendiliğinden var olan bir canlıdır; zira onun çoğalması şu şekilde kendine özgüdür: erkek olanı üremek istediğinde, bir öküzün dışkısını alır ve onu dünya gibi küresel bir biçime sokar; ardından ona dünyanın şeklini verebilmek amacıyla kendisi doğuya doğru bakarak, onu arka ayaklarıyla doğudan batıya doğru yuvarlar (çünkü dünya doğudan batıya doğru taşınırken, yıldızların seyri batıdan doğuyadır): daha sonra bok böceği bir çukur kazarak bu küreyi yirmi sekiz gün boyunca toprağa bırakır (çünkü ay, zodyakın on iki burcunu bu kadar günde dolaşır). Bok böceği soyu, bu şekilde ayın altında kalarak hayat bulur.

[s. 21]

hayat; ve yirmi dokuzuncu günde küreyi açtıktan sonra onu suya atar, çünkü o gün ay ile güneşin kavuşumunun yanı sıra dünyanın meydana gelişinin de gerçekleştiğini bilir. Suda bu şekilde açılan küreden hayvanlar, yani bok böcekleri ortaya çıkar. Bok böceği daha önce zikredilen sebepten ötürü meydana gelişi de sembolize eder; bir babayı da sembolize eder, çünkü bok böceği yalnızca bir babadan türemiştir; dünyayı da sembolize eder, çünkü meydana gelişinde dünyanın biçiminde şekillenmiştir; ve bir erkeği de sembolize eder, çünkü aralarında dişi cinsiyet yoktur. Bundan başka bok böceklerinin üç türü vardır: birincisi kediye benzeyen ve ışın saçan türdür ki bu benzerlikten dolayı onu güneşe vakfetmişlerdir. Zira erkek kedinin gözbebeklerinin şeklini güneşin seyrine göre değiştirdiğini söylerler: çünkü sabahleyin

[s. 22]

tanrının doğuşunda gözbebekleri genişler, gün ortasında yuvarlaklaşır ve gün batımına doğru daha az parlak görünür: bu sebeple güneş şehrindeki tanrının heykeli de bir kedi biçimindedir. Ayrıca her bok böceğinin otuz parmağı vardır; bu da doğan güneşin [ayın?] seyrini tamamladığı otuz günlük bir ayın süresine karşılık gelir. İkinci tür, iki boynuzlu ve boğa biçimli olandır ve aya adanmıştır; bundan dolayı Mısırlıların çocukları, göklerdeki boğanın bu tanrıçanın yücelişi olduğunu söylerler. Üçüncü tür ise tek boynuzlu ve ibis biçimli olanıdır; bunu da tıpkı ibis kuşu gibi Hermes'e [Thoth] adanmış kabul ederler.

[s. 23]

XI. Bir Akbaba Çizerek Ne İfade Ettikleri

Bir anneyi, görüşü, sınırı, önceden bilmeyi, bir yılı, göğü, merhametli olan birini, Athena'yı [Neith], Hera'yı [Saté] veya iki drahmiyi belirtmek için bir AKBABA çizerler. Bununla bir anneyi ifade ederler; çünkü bu canlı türünde erkek yoktur. Üremeleri ise şu şekilde gerçekleşir: Akbaba gebe kalma arzusuyla tutuştuğunda, rahmını Poyraz'a doğru açar ve onun tarafından beş gün boyunca döllenircesine tutulur; bu süre zarfında

[Cory'nin notu: I. Anne. II. Zafer. III. Aşağı Mısır.]

[s. 24]

üremeye odaklandığından ne yiyecek ne de içecek kabul eder. Rüzgâr vasıtasıyla gebe kalan başka kuş türleri de vardır, ancak onların yumurtaları yalnızca besin olarak işe yarar, üremeye yaramaz; oysa rüzgârla döllenen akbabaların yumurtaları hayati bir ilkeye sahiptir. Akbaba aynı zamanda görme duyusunun bir simgesi olarak kullanılır, çünkü diğer tüm canlılardan daha keskin görür; güneş doğudayken batıya, tanrı batıdayken de doğuya bakarak gerekli besinini uzaktan temin eder. Ve bir sınırı [sınır taşını?] simgeler, çünkü bir savaş yapılacağı zaman yedi gün önceden oraya giderek savaşın gerçekleşeceği yeri işaret eder: ve hem son bahsedilen durumdan hem de

[s. 25]

belirtilen sebeplerden ötürü ve daha fazla kayıp verip yenilgiye uğrayacak olan ordudan yana baktığı, yiyeceğini onların ölülerinden temin etmeyi hesapladığı için; işte bu sebeple eski krallar, akbabaların savaşın hangi tarafına baktığını tespit etmek ve böylece hangi ordunun mağlup olacağını önceden öğrenmek üzere gözcüler göndermeyi adet edinmişlerdi. Bir yılı simgeler, çünkü yıllık dönemin tamamlandığı yılın 365 günü, bu canlının alışkanlıklarına tam olarak paylaştırılmıştır; zira 120 gün boyunca gebe kalır, eşit sayıdaki gün boyunca yavrularını büyütür ve kalan 120 gün boyunca da ne gebe kalarak ne de yavrularını büyüterek kendiyle meşgul olur, ancak hazır-

[s. 26]

kendini başka bir döllenmeye hazırlar; ve daha önce söylediğim gibi, yılın geri kalan beş gününü rüzgâr yoluyla başka bir döllenmeye ayırır. Aynı zamanda merhametli bir kimseyi de simgeler ki bu durum, her şeyi avlayan bir yaratık olması sebebiyle bazılarına doğasına en uzak şey gibi görünür; ancak bunu bir sembol olarak kullanmaya yöneltildiler, çünkü yavrularını büyüttüğü 120 gün boyunca fazla uzağa uçmaz, yalnızca yavrularıyla ve onların beslenmesiyle ilgilenir; ve şayet bu dönemde yavrularına verecek yiyecek bulamazsa, kendi budunu yarar ve besinsizlikten helak olmasınlar diye yavrularının kanından nasiplenmesine izin verir; ve Athena'yı [Neith] ve Hera'yı [Saté] [simgeler], çünkü

[Cory'nin notu: Bu bölünme, Mısır yılının üç mevsimini ima ediyor gibi görünmektedir: dört ay Bitki Örtüsü, dört ay Hasat ve dört ay Taşkın mevsimi ve tanrıların doğum günleri olarak kutsanan beş ilave gün (epagomenae).]

[s. 27]

"Mısırlılar arasında Athena'nın [Neith] üst yarımküreye, Hera'nın [Saté] ise alt yarımküreye hükmettiği kabul edilir; bu nedenle göğü eril olarak, τὸν οὐρανὸν biçiminde adlandırmayı anlamsız bulurlar, bunun yerine dişil olarak, τὴν οὐρανὸν şeklinde temsil ederler; zira güneşin, ayın ve diğer yıldızların doğumu gökte kemale erer ki bu da dişiye özgü bir niteliktir. Ve akbaba ırkı, daha önce söylediğim gibi, yalnızca dişilerden oluşan bir ırktır; bu sebeple Mısırlılar herhangi bir dişi hiyeroglifin üzerine krallık [annelik?] alameti olarak bir akbaba yerleştirirler. Ve bundan ötürü, her birini ayrı ayrı anarak sözü uzatmamak adına, Mısırlılar anne olan herhangi bir tanrıçayı belirtmek istediklerinde bir akbaba tasvir ederler, çünkü o dişi bir dölün annesidir. Ve onunla şunu gösterirler (gök-

[s. 28]

gök, (çünkü daha önce söylediğim gibi, τὸν οὐρανὸν demek onlara uymaz,) zira onun üremesi oradandır [rüzgar vasıtasıyla]: ve iki drahmi, çünkü Mısırlılarda birim [para birimi] iki drahmidir ve birim her sayının kökenidir; bu nedenle iki drahmiyi belirtmek istediklerinde, tıpkı birlik gibi anne ve üreme olarak göründüğü için, haklı bir gerekçeyle bir akbaba çizerler.

Üst yarımküre ya da gök olarak Netpe; alt yarımküre ya da yer olarak İsis.

[s. 29]

XII. Hephaistos'u [Phthah] Nasıl Gösterirler

Hephaistos'u [Phthah] göstermek için bir BOK BÖCEĞİ ve bir AKBABA çizerler; Athena'yı [Neith] göstermek içinse bir AKBABA ve bir BOK BÖCEĞİ çizerler; zira onlara göre evren hem erkekten hem de dişiden oluşur (bununla birlikte Athena [Neith] için bir akbaba da çizerler) ve onlara göre, hem erkek hem de dişi olan yegane tanrılar bunlardır.

[Cory'nin notu: I. Neith, Athena veya Minerva. II. Phthah Tore, Memfis'in şekilsiz cüce tanrısı, başında bir bok böceği taşır ve bazen bir timsahın üzerinde durur. III. Phthah Socari. [Cory'nin notu: Phthah'ı göstermek için bir BOK BÖCEĞİ ve Neith'i göstermek için bir AKBABA mı çizerler?] [Cory'nin notu: Bkz. Bölüm 10 ve 11.]

[s. 30]

XIII. Bir Yıldız Çizdiklerinde Neyi İfade Ederler

Dünyevi Tanrı'yı veya kader'i yahut 5 sayısını simgelemek istediklerinde bir YILDIZ çizerler. Ve bunu Tanrı'yı belirtmek için kullanırlar, çünkü Tanrı'nın inayeti, yıldızların ve tüm evrenin hareketinin O'nun idaresine bağlı kılındığı düzeni korur; zira onlara göre bir tanrı olmaksızın hiçbir şey varlığını sürdüremez. Ve onunla kader'i simgelerler, çünkü o bile [Cory'nin notu: sayfa devam ediyor...]

[Cory'nin notu: I. Dua Etmeyi veya Yüceltmeyi belirten bir figür. II. 5 sayısı. III. Ramesseion'un arşitravlarından.]

[s. 31]

yıldızların: ve aynı zamanda 5 sayısını; çünkü göklerde sayısız yıldız bulunmasına rağmen, yalnızca beş tanesi hareketleriyle dünyanın doğal düzenini yetkinleştirir.

XIV. Bir Kynokephalos Resmettiklerinde Neyi Belirtirler

Ayı, ya da meskûn dünyayı, ya da harfleri, ya da bir rahibi, ya da öfkeyi, ya da yüzmeyi belirtmek için bir kynokephalos resmederler. Ve ayı onunla simgelerler, çünkü bu hayvanın onunla kavuşumunda bir tür yakınlığı

[Cory'nin notu: I. İoh veya Pooh, Ay, Thoth'un bir biçimi.] [Cory'nin notu: II. Thoth'un yaygın bir sembolü.]

[s. 32]

tanrıyla olan ilişkisidir. Zira Ay'ın Güneş'le kavuştuğu ve Ay'ın ışıksız kaldığı tam o anda, erkek Cynocephalus ne görür ne de yemek yer; sanki Ay'ın kaçırılışına yas tutuyormuşçasına kederle yere doğru eğilir. Dişisi ise görememenin ve erkeğiyle aynı şekilde kederlenmenin yanı sıra, cinsel organından kan akıtır. Bu nedenle, Güneş ile Ay'ın kavuşumunun tam anı kendilerinden öğrenilebilsin diye Cynocephalus'lar günümüzde dahi tapınaklarda yetiştirilir. Ayrıca onunla meskûn dünyayı simgelerler; çünkü dünyanın yetmiş iki ilkel ülkesi olduğunu kabul ederler ve tapınaklarda yetiştirilip kendilerine özen gösterilen bu hayvanlar,

[s. 33]

bakım altında olanlar, diğer canlılar gibi aynı gün bir anda ölmezler; her gün bir parçaları ölür ve bu parça rahipler tarafından gömülür, vücudun geri kalanı ise doğal durumunu korur ve bu durum yetmiş iki gün tamamlanana kadar böyle devam eder, bu sürenin sonunda tamamen ölmüş olur. Ayrıca onunla harfleri simgelerler, çünkü harfleri bilen Mısırlı bir cynocephalus ırkı vardır; bu nedenle, bir cynocephalus tapınağa ilk getirildiğinde rahip, harfleri bilen kabileden olup olmadığını ve yazıp yazmadığını anlamak için onun önüne bir yazı levhası, bir kamış ve mürekkep koyar. Dahası bu hayvan, tüm harflerin koruyucusu olan Hermes'e [Thoth] adanmıştır. Ve onunla bir rahibi belirtirler, çünkü cynocephalus doğası gereği balık yemez, ne de

[Cory'nin notu: Kutsal kâtip.]

[s. 34]

rahipler gibi balık içeren hiçbir yiyeceği bile yemez. Ve sünnetli olarak doğar; bu sünneti rahipler de benimser. Onunla öfkeyi simgelerler, çünkü bu hayvan diğerlerine kıyasla hem son derece tutkulu hem de fevridir; ve yüzmeyi simgelerler, çünkü diğer hayvanlar yüzdüklerinde kirli görünürler, oysa yalnızca bu hayvan ulaşmak istediği her noktaya yüzer ve kirden hiçbir şekilde etkilenmez.

[s. 35]

XV. Ayın Yenilenmesini Nasıl Gösterirler

Ayın yenilenmesini belirtmek istediklerinde, yine dik duran ve ellerini göğe kaldıran, başında bir taç bulunan bu duruştaki bir KÖPEK BAŞLI MAYMUNU tasvir ederler; yenilenme için köpek başlı maymunun girdiği bu duruşu resmederler; bu duruş, öyle ifade edebilirsek, her ikisi de ışığa yeniden kavuştuğu için tanrıçayı tebrik eder niteliktedir.

[Cory'nin notu: Edfu tapınağından. Sharpe, E. I. 46. 6. Vocab. 959.]

[s. 36]

XVI. İki Gün Tün Eşitliğini Nasıl [Gösterirler]

Yine, iki gün tün eşitliğini belirtmek için oturan bir KÖPEKBAŞLI MAYMUN tasvir ederler; zira yılın iki gün tün eşitliğinde günde on iki kez, her saatte bir kez olmak üzere idrarını yapar ve iki gecede de aynısını yapar; bu sebeple Mısırlıların su saatlerinin [üzerine oturan bir Köpekbaşlı Maymun yontmaları sebepsiz değildir]

[Cory'nin notu: I. Nilometre üzerindeki Köpekbaşlı Maymun; Ramesseum'un tavanından, burada yılın son ve ilk ayları arasındaki merkezi konumu işgal eder. II. Leyden Müzesi'ndeki bir su saati. Leemans.]

[s. 37]

logia (veya su saatleri) üzerine oturturlar; ve suyu uzvundan akıtırlar, çünkü daha önce söylediğim gibi, bu hayvan böylece ekinoksun on iki saatini belirtir. Ve suyun Horologium içine boşaltıldığı düzenek ne çok geniş ne de diğer yandan çok dar olsun diye, (çünkü her ikisine karşı da önlem alınmalıdır; nitekim çok geniş olanı suyu çabuk boşaltarak saatin ölçümünü doğru bir şekilde yerine getirmez, çok dar olanı ise suyu azar azar ve çok yavaş akıtır,) uzvun ucuna kadar bir delik açarlar ve bunun kalınlığına göre içine demir bir

[s. 38]

gereken duruma uyarlanmış boru. Bunu da diğer durumlarda olduğu gibi yeterli bir neden olmaksızın yapmazlar. Ayrıca bu sembolü kullanırlar, çünkü ekinokslarda günde on iki kez, her saatte bir kere feryat eden tek hayvandır.

XVII. Korkusuzluğu Nasıl Gösterirler

Korkusuzluğu göstermek istediklerinde bir ASLAN çizerler; zira onun büyük bir başı, ateşli gözbebekleri ve yuvarlak

[Cory'nin notu: 1. Efendi anlamına gelen Aslan. Sh. 770. 11. Güneşi dinlenme yerinde destekleyen aslanlar; 18. hanedanın başlangıcı civarından Teb.]

[s. 39]

yüzü ve onun etrafında güneşe benzer biçimde ışın benzeri tüyleri vardır; bu sebepten ötürü, hayvanın tanrı ile olan bağını belirtmek amacıyla Horus'un tahtının altına aslanlar yerleştirirler. Ve güneşe, saatlere hükmettiği için Horus denir.

XVIII. Gücü Nasıl Gösterirler

Gücü belirtmek için bir ASLANIN ÖN KISIMLARINI resmederler, çünkü bunlar vücudunun en güçlü uzuvlarıdır.

[Cory'nin notu: Bu hiyeroglif "Güçlü" anlamına gelir; baş kısmı ise tek başına, Nitocris ya da Neith victrix örneklerinde geçtiği üzere, "Muzaffer" (Victrix) anlamına gelir.]

[s. 40]

XIX. Uyanık Bir Kimseyi Nasıl Gösterirler

Uyanık bir kimseyi ve hatta bir muhafızı göstermek için bir ASLAN BAŞI çizerler; çünkü aslan uyanıkken gözlerini yumar, ancak uyurken açık tutar, bu da uyanık olmanın bir işaretidir. Bu sebeple tapınakların kapılarına sembolik olarak muhafız şeklinde aslanlar koymuşlardır.

[Cory'nin notu: II. Uyanık. I. III. İnsan başlı sfenksler ve koç başlı sfenksler, bir tapınağın dromosuna neredeyse istisnasız yerleştirilirdi. Lord Prudhoe tarafından British Museum'a bağışlanan muhteşem aslanlar, günümüzde Cebel Berkal olan Napata'dandır.]

[s. 41]

XX. Korkunç Olanı Nasıl Gösterirler

Korkunç olanı belirtmek için aynı simgeden yararlanırlar, çünkü bu hayvan en güçlüsü olduğundan onu gören herkesi dehşete düşürür.

XXI. Nil'in Yükselişini Nasıl Gösterirler

[Cory'nin notu: I. Taşkın. II. Nil sularının efendisi, Kneph'in bir unvanı. Sh. 781. III. Teb'deki bir mezardan bir figür; gökyüzü ve yeryüzü simgeleri, aralarından damlalar süzülmektedir. IV. Taşkın aylarının işareti. Noun. [Cory'nin notu: Bkz. Bölüm XVIII.]

Nil'in yükselişini belirtmek için, ki onlar kendi dillerinde

[s. 42]

Mısır dilinde NOUN derler; bu sözcük çevrildiğinde Yeni anlamına gelir; bunu göstermek için bazen bir ASLAN, bazen ÜÇ BÜYÜK SU KABI ve diğer zamanlarda da SU FIŞKIRTAN GÖK VE YER çizerler. Ve bir ASLAN betimlerler, çünkü güneş Aslan burcundayken Nil'in yükselişini artırır; öyle ki güneş bu burçta kaldığı süre boyunca çoğu kez yeni suyun [Noun, su taşkınının tamamı?] yarısı sağlanmış olur; bu sebepledir ki eski çağlarda kutsal işlerin başında bulunanlar, kutsal çeşmelerin oluklarını [?] ve kanallarını aslan biçiminde yapmışlardır.

[Cory'nin notu: Aslan başı Mısır tapınaklarında su oluğu olarak yaygın şekilde kullanılırdı.]

[s. 43]

Bu nedenle, günümüzde bile bol bir taşkın için edilen duada . . . . . . . . Ve ÜÇ SU TESTİSİ YA DA SU FIŞKIRTAN GÖK VE YER çizerler; çünkü bir su testisini dilli bir kalbe benzetirler; kalbe benzetirler, zira onlara göre Nil nasıl Mısır'ın hükümdarıysa, kalp de bedenin yönetici uzvudur; ve [dilli bir kalbe] benzetirler, çünkü dil her zaman nemli bir durumdadır ve ona varoluşun üreticisi derler. Ve ne daha fazla ne de daha az olmak üzere üç su testisi çizerler, çünkü onlara göre taşkının üçlü bir nedeni vardır. Ve birini, kendiliğinden su üretici olduğu için Mısır toprağı adına; diğerini ise okyanus adına çizerler, çünkü taşkın döneminde

[s. 44]

suyu oradan Mısır'a doğru akar; üçüncüsü ise Nil'in yükseldiği sırada Etiyopya'nın güney kısımlarında etkili olan yağmurları simgeler. Mısır'ın suyu kendisinin ürettiğini şuradan çıkarabiliriz: Dünyanın geri kalanında nehir taşkınları kışın meydana gelir ve sık yağmurlar sebebiyle oluşur; ancak yalnızca Mısırlıların ülkesi, meskûn dünyanın ortasında yer alması sebebiyle, tıpkı gözün gözbebeği denen kısmı gibi, yaz mevsiminde Nil'in yükselmesine kendiliğinden yol açar.

[s. 45]

XXII. Mısır'ı Nasıl Gösterirler

Mısır'ı belirtmek için, YANAN BİR BUHURDAN VE ÜZERİNDE BİR KALP resmederler; bununla, kıskanç bir kimsenin kalbi nasıl sürekli alev alev yanıyorsa, Mısır'ın da sıcağıyla kendi içindeki veya civarındaki şeylere durmaksızın hayat verdiğini kastederler.

Yukarıdaki dokuz hiyeroglif grubundan, soldaki I, II, III, Mısır anlamına gelir. Ortadaki dördüncüsü, Yukarı ve Aşağı Mısır anlamına gelir; görünüşe göre Horapollo'nun kastettiği de budur, ancak tasvirinde yanılmıştır. Hemen altındaki V ve VI, Kralı ve Yukarı ve Aşağı Ülkenin Kralını belirtir. Sağdaki VII, VIII, IX ise Yukarı ve Aşağı Ülke anlamına gelir.

[Cory'nin notu: Soru: Αἴγυπτος, Nil mi? Yoksa taşkından sonraki Mısır mı?]

[s. 46]

XXIII. Yurt Dışına Seyahat Etmemiş Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Kendi ülkesinin dışına seyahat etmemiş bir adamı simgelemek için bir ONOCEPHALUS [eşek başlı yaratık] çizerler; çünkü o ne tarihten haberdardır ne de yabancı meselelere vakıftır.

XXIV. Bir Muskâyı [Korumayı] Nasıl Gösterirler

Bir muskayı belirtmek istediklerinde, iki

[Cory'nin notu: Biri önden, diğeri profilden iki baş, Koruma anlamına gelen yaygın bir hiyerogliftir, ancak muska olarak kesinleşmemiştir.]

[Cory'nin notu: Bay Birch, Horapollo tarafından bir Muhafız veya Koruyucu anlamına gelen φύλακα yerine φυλακτήριον sözcüğünün konulduğunu öne sürmüştür; bu son derece isabetlidir.]

[s. 47]

İNSAN BAŞLARI, biri içeriye bakan bir erkek başı, diğeri dışarıya bakan bir kadın başı çizerler (çünkü bu şekilde korunan hiç kimseye hiçbir iblisin ilişmeyeceğini söylerler); zira yazılar olmaksızın da kendilerini bu iki baş ile korurlar.

XXV. Kusurlu Bir İnsanı Nasıl Gösterirler

Kusurlu bir insanı belirtmek için bir KURBAĞA resmi çizerler, çünkü o nehrin balçığından meydana gelir, bu nedenle

[Cory'nin notu: 1. Yaygın bir hiyeroglif, ancak kesinleşmemiştir. British Museum'da Kneph'in "Kurbağaların kralı" olarak adlandırıldığı bir yazıt bulunmaktadır. Birch.] [Cory'nin notu: 2. Kneph.]

[s. 48]

bazen bir kısmının kurbağa, geri kalanının ise balçıktan oluştuğu görülür; öyle ki nehir çekilecek olursa, hayvan yarım kalır.

XXVI. Bir Açılışı Nasıl Gösterirler

Bir açılışı belirtmek istediklerinde bir TAVŞAN çizerler; çünkü bu hayvanın gözleri her zaman açıktır.

[Cory'nin notu: Wilkinson'a göre "açılış" anlamına gelir; Sharpe'a göre ise "Helaldir/Yasaldır" manasına gelir. Soru: "Açık veya yasaklanmamış mı?"]

[s. 49]

XXVII. Konuşmayı Nasıl Gösterirler

Konuşmayı belirtmek için bir dil ve kan çanağına dönmüş bir göz çizerler; çünkü konuşmanın birincil kısımlarını dile, ikincil kısımlarını ise gözlere atfederler. Zira bu tür söylemler, ruhun duygularına uygun olarak değişen, bütünüyle ruha ait ifadelerdir; bilhassa Mısırlılar tarafından farklı diller olarak adlandırıldıkları için böyledir. Konuşmayı farklı bir şekilde sembolize etmek için ise şöyle çizerler:

[Cory'nin notu: I. Sayın Wilkinson tarafından üç dili temsil ettiği ve konuşma tanrıçasına atfedildiği varsayılmıştır.] [Cory'nin notu: II. Champollion bunun değinilen dil ve el olduğunu düşünmüştür: sıklıkla tabletlerin başında yazılı olarak bulunur; burası çoğunlukla bir göz tarafından işgal edilen bir konumdur. Hor'un bir unvanı olarak görünmektedir.]

[s. 50]

bir DİL ve ALTINDA BİR EL çizerler; konuşmanın başlıca kısımlarını yerine getirme görevini dile verirken, dilin isteklerini gerçekleştirdiği için ikincil kısımları ele verirler.

XXVIII. Dilsizliği Nasıl Gösterirler

Dilsizliği belirtmek için, üç yıllık süredeki günlerin sayısı olan 1095 sayısını çizerler; zira bir yıl 365 günden oluşur ve bu süre zarfında bir çocuk konuşmazsa, dilinde bir engel olduğunu gösterir.

[s. 51]

XXIX. Uzaktan Gelen Bir Sesi Nasıl Gösterirler

Mısırlıların Ouaie dedikleri uzaktan gelen bir sesi sembolize etmek istediklerinde, HAVANIN SESİNİ, yani GÖK GÜRÜLTÜSÜNÜ resmederler; zira bundan daha büyük veya daha güçlü bir ses çıkaran hiçbir şey yoktur.

XXX. Kadim Kökeni Nasıl Gösterirler

Kadim kökeni belirtmek için bir PAPİRÜS DEMETİ çizerler ve bununla ilksel besini ima ederler; çünkü hiç kimse besinin veya türeyişin başlangıcını bulamaz.

[Cory'nin notu: Bir papirüs tomarı.]

[s. 52]

XXXI. Tadı Nasıl Gösterirler

Tadı belirtmek için yemek borusunun ucunu çizerler, çünkü tüm tat buraya kadar korunur; bununla birlikte tam tattan bahsediyorum. Fakat tam olmayan tadı belirtmek için dişlerin üzerindeki dili çizerler, zira tüm tat bunlar aracılığıyla meydana gelir.

XXXII. Hazzı Nasıl Gösterirler

Hazzı temsil etmek istediklerinde 16 sayısını resmederler; zira bu yaştan itibaren erkekler

[Cory'nin notu: Leemans, Plinius'un Nat. Hist. V. 9 eserindeki şu pasajdan hareketle bu sembolün Nil'in yükselişiyle bir ilgisi olduğunu son derece isabetli bir şekilde öne sürer: "Doğru artış on altı arşındır . . . . on iki arşında kıtlık hissedilir; on üç arşında hâlâ açlık çekilir; on dört arşın neşe getirir; on beş emniyet; on altı ise haz."]

[s. 53]

kadınlarla münasebette bulunmaya ve çocuk sahibi olmaya başlarlar.

XXXIII. Cinsel İlişkiyi Nasıl Gösterirler

Cinsel ilişkiyi belirtmek için iki adet 16 SAYISI çizerler. Çünkü 16'nın haz olduğunu söylemiştik; cinsel birleşme ise hem erkeğin hem de kadının hazzından oluşan çifte bir hazdan meydana geldiğinden, bu sebeple bir 16 sayısı daha eklerler.

[s. 54]

XXXIV. Burada Uzun Süre Kalan Bir Ruh

Burada uzun süre kalan bir ruhu veya bir taşkını belirtmek istediklerinde, ANKA kuşunu resmederler; ve bununla ruhu belirtirler, çünkü bu yaratık dünyadaki tüm varlıklar arasında en uzun ömürlü olanıdır; taşkını belirtirler, çünkü Anka kuşu, evrende kendisinden daha büyüğü olmayan güneşin bir simgesidir. Zira güneş her şeyin üzerinden geçer ve

[Cory'nin notu: Soru: 'Ruhu, veya sona eren bir zaman döngüsünü, ya da bir taşkını belirtmek istediklerinde?' İlk ikisinin simgesi kesinlikle Anka kuşuydu ve periyodik dönüşü dolayısıyla muhtemelen sonuncusunun da simgesiydi.] [Cory'nin notu: Hurma dalı olan Phoenix'ten ayırt etmek için Anka kuşu. Bkz. Bölüm 7.]

[s. 55]

her şeyi inceler, bu yüzden ona . . . . . . Polys (çok) adı verilir.

XXXV. Yabancı Bir Diyardan Uzun Zaman Sonra Evine Dönen Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Yabancı bir diyardan uzun zaman sonra evine dönen bir adamı belirtmek için yine Anka kuşunu resmederler: zira bu yaratık, 580 yıllık bir aradan sonra, ölüm vakti kendisini yakalamak üzereyken Mısır'a döner ve doğaya olan borcunu Mısır'da öder ödemez, gizemli bir şekilde cenaze törenleriyle defnedilir; ve Mısırlılar diğer kutsal hayvanlara ne gibi törenler uyguluyorsa, aynısını

[Cory'nin notu: Haesch., güneşin bir sıfatı olarak πολύοφθαλμος kelimesini öne sürer. Soru: πολυχρόνιος.] [Cory'nin notu: Phanes? Apollo.] [Cory'nin notu: Tacitus Ann. vi. 28'de benzer bir anlatıma bakınız.]

[s. 56]

Anka kuşuna aittir: zira Mısırlılar tarafından onun güneşte diğer kuşlardan daha çok sevinç duyduğu ve aralarında Nil'in bu tanrının ısısı vasıtasıyla taştığı söylenir; bu mesele hakkında kısa bir süre önce sizinle konuşmuştuk.

XXXVI. Kalbi Nasıl Gösterirler.

Kalbi göstermek istediklerinde, bir İBİS çizerler; çünkü bu hayvan Hermes'e [Thoth] adanmıştır,

İbis, Thoth veya Hermes'in amblemi.

[Cory'nin notu: Bunu Treb.'e göre çevirdim.]

[s. 57]

her kalbin ve akıl yürütmenin efendisidir. İbis kuşu da kendi biçimi bakımından kalbe benzer; Mısırlılar arasında bu konuda pek çok tartışma yürütülmektedir.

XXXVII. Eğitimi Nasıl Gösterirler

Eğitimi belirtmek için, ÇİĞ DAMLATAN GÖKYÜZÜNÜ resmederler; bununla, düşen çiğin bütün bitkilerin üzerine inmesi ve yumuşamaya elverişli bir tabiatı olanları yumuşatması, ancak özü itibarıyla sert kalanlar üzerinde diğerlerindeki gibi bir etki gösterememesi gibi; insanlar arasında da eğitimin herkese ortak olduğunu ve kabiliyetli bir kimsenin onu çiy gibi kabul ettiğini ima ederler; oysa

[Cory'nin notu: Soru: Bir Eğitimci mi yoksa Rahip mi? Bkz. Bölüm 21, şek. 4. Ayrıca suları döken, Eğitimin Tanrıçası Minerva olan Neith'in şek. 3'üne bakınız.]

[s. 58]

daha az uysal mizaçlı bir adam ise bunu yapmaktan acizdir.

XXXVIII. Mısır Harflerini Nasıl [gösterirler]

Mısır harflerini, kutsal bir yazıcıyı veya bir sınırı belirtmek için mürekkep, elek ve kamış çizerler; Mısır harflerini bu şekilde sembolize ederler, çünkü Mısırlılar arasındaki tüm yazılar bu araçlar vasıtasıyla icra edilir: zira bir kamışla yazarlar ve başka hiçbir şeyle yazmazlar; bir elek çizerler, çünkü elek aslen...

[Cory'nin notu: I. Mürekkep takımı: Mürekkep ve Thoth'un biriyle yazdığı kamışlar, mürekkep takımının oyuklarına yerleştirilmiştir. II. Bir kraliyet yazıcısı. III. Kutsal yazıcı Thoth, ölülerin yargılanmasında genellikle Osiris'in arkasında bu konumdadır.]

[s. 59]

ekmek yapmaya yarayan bir alet genellikle kamıştan yapılır; böylece geçimini sağlayacak imkânı olan herkesin harfleri öğrenmesi gerektiğini, ancak bu imkâna sahip olmayanın başka bir zanaat icra etmesi gerektiğini ima ederler. İşte bu yüzdendir ki onlar arasında eğitime sbo denir; bu sözcük yorumlandığında yeterli yiyecek anlamına gelir. Ayrıca bunlar aracılığıyla bir kutsal kâtibi de simgelerler, çünkü o yaşam ve ölüm hakkında hüküm verir. Zira kutsal kâtipler arasında Ambres adında kutsal bir kitap vardır ve hasta yatan herhangi birinin yaşayıp yaşamayacağına, hastanın yattığı duruş biçiminden bunu tespit ederek bu kitap vasıtasıyla karar verirler. Bir sınırı da simgeler; çünkü harflerini öğrenmiş olan kimse, artık bu hayatın kötülükleri arasında başıboş dolaşmayarak, varoluşun sakin bir limanına ulaşmıştır.

[Cory'nin notu: Kıptî dilinde sbo öğrenme anlamına gelir. Champ.]

[s. 60]

XXXIX. Kutsal Bir Yazıcıyı Nasıl Gösterirler

Ve yine kutsal bir yazıcıyı, bir peygamberi, bir mumyalayıcıyı, dalağı, koklamayı, gülmeyi, hapşırmayı, [hükümeti ya da bir yargıcı] belirtmek istediklerinde bir KÖPEK çizerler. Bununla kutsal bir yazıcıyı belirtirler; çünkü kusursuz bir kutsal yazıcı olmak isteyen kişinin son derece dikkatli olması, durmaksızın havlaması ve vahşi olması gerekir,

[Cory'nin notu: I. Bir mezar üzerinde Anubis. II. Bir mumyalayıcı olarak Anubis.]

[s. 61]

köpekler gibi hiç kimseye yaltaklanmaz. Ve onunla bir peygamberi simgelerler, çünkü köpek diğer tüm hayvanlardan daha çok, tıpkı bir peygamber gibi, tanrıların suretlerine dikkatle bakar. Ve kutsal hayvanların bir mumyalayıcısını simgeler, çünkü o da kendi koruması altında olan çıplak ve parçalanmış bedenleri inceler. Ve dalağı simgeler, çünkü tüm diğer canlılar arasında yalnızca bu hayvanın bu organı çok hafiftir: ve onu ölüm ya da delilik yakaladığında bu, dalağından kaynaklanır. Ve cenaze törenlerinde bu hayvana hizmet edenler, kendileri ölmek üzere olduklarında genellikle dalak hastası olurlar; çünkü köpeğin içini açarken ondan çıkan nefesi soluduklarından bundan etkilenirler.

[Cory'nin notu: Ramesseum'un tavanında, Şekil 1'de olduğu gibi, zodyakın her iki ucunda oturan ve aradaki ayları temsil eden tanrılara bakan bir Anubis figürü vardır.]

[s. 62]

Ve koku almayı, gülmeyi ve hapşırmayı gösterir; çünkü dalağı bütünüyle hastalıklı olanlar ne koku alabilir ne gülebilir ne de hapşırabilirler.

XL. Hükümeti veya Bir Yargıcı Ne Şekilde Temsil Ederler.

Hükümeti ya da bir yargıcı gösterdiklerinde, [şunu] yerleştirirler

[Cory'nin notu: 1. Bir direk üzerindeki lekeli bir deri gibi görünen bu figür, genellikle ölülerin yargılanmasında Osiris veya Thoth'un yanına yerleştirilir; burada Anubis veya Köpek de görev alır. Kaba bir giysi de olabilir, fakat açıkça Osiris'in karşılığı olan Yunan Dionysos'unun panter derisidir. 2. Ölülerin yargıcı olarak Osiris; Khem'in bir başka formu. [Cory'nin notu: Soru: Στολιστήν, tören alayının görevlilerinden biri olan kaftan taşıyıcısı. Clemens'ten alınan bu bölümlerin çizimi için sondaki levhaya ve nota bakınız.] [Cory'nin notu: Soru: Ἄρχοντα, Bir arkhon veya devlet bakanı.]

[s. 63]

köpeğin hemen yanına bir KRALİYET GİYSİSİ, yani gayriresmi kıyafeti koyarlar; çünkü daha önce söylediğim gibi, köpek nasıl tanrıların suretlerine dikkatle bakarsa, daha eski zamanlarda aynı zamanda bir yargıç olan bakan da kralı çıplak görürdü ve bu sebepten dolayı kraliyet giysisini eklerler.

XLI. Mabedin Taşıyıcısını Nasıl Gösterirler

Mabedin taşıyıcısını belirtmek için KORUYUCUYU resmederler

[Cory'nin notu: I. Yukarıda olduğu gibi, yanlarından geçirilen sırıklarla Yahudi ahit sandığı gibi taşınan mabet veya küçük taşınabilir tapınak. Sh. 361.] [Cory'nin notu: II. Bir mabedi taşıyan bu figür çok yaygındır.] [Cory'nin notu: III. Bir tapınak; harfi harfine bir mabet-evi. Sh. 362.] [Cory'nin notu: Oldukça belirsiz. Treb., nudæ figuræ appositam [çıplak bir figürün üzerine yerleştirilmiş] şeklinde okur. Mer. ve De Pauw, σχήματι γύμνῳ [çıplak bir biçimde] şeklini önerir. Caus., καὶ σχῆμα γυμνόν [ve çıplak bir biçim]. Bu, Kral tarafından (Dionysos ve Herakles'in tasvir edildiği gibi) doğrudan ten üzerine giyilen ve Bay Wilkinson'a göre belirli bir derecedeki rahiplerce giyilen bir hayvan postu gibi görünmektedir. Bkz. Ancient Egypt.] [Cory'nin notu: Heykelin tören alayında içinde taşındığı hücre.]

[s. 64]

BİR EVİN bekçisi olarak resmederler, çünkü tapınak onun tarafından korunur.

XLII. Bir Horoscopus'u [Saat Gözlemcisini] Nasıl Temsil Ederler

Bir Horoscopus'u [saat gözlemcisini] belirtmek için SAATLERİ YİYEN BİR ADAM çizerler; adamın saatleri yediğinden değil, çünkü bu imkansızdır, fakat insanlar için yiyecek saatlere göre hazırlandığından dolayı böyledir.

XLIII. Saflığı Nasıl Gösterirler

Saflığı temsil etmek için ATEŞ VE SU çizerler,

[Cory'nin notu: Ağzına doğru tutulmuş yaşam simgesi bulunan bu adam tasviri mevcuttur; ve değinilen figürün bu olduğu anlaşılmaktadır.]

[s. 65]

çünkü bütün arınmalar bu unsurlar aracılığıyla tamamlanır.

XLIV. Hukuka Aykırı Bir Şeyi veya Bir İğrençliği Nasıl İma Ederler

Hukuka aykırı bir şeyi veya bir iğrençliği belirtmek için bir BALIK çizerler; çünkü balıkla beslenmek kutsal ayinlerde iğrenç bir durum ve bir kirlenme olarak kabul edilir: zira her balık, yıkıcı [besin olarak müshil tesirli?] ve kendi türünü yiyip bitiren bir hayvandır.

[Cory'nin notu: Clemens, balığın nefreti belirttiğini ifade eder: ve Leemans'a göre bazı yazıtlarda bu anlamda yer almaktadır.]

[s. 66]

XLV. Ağzı Nasıl Temsil Ederler

Ağzı temsil etmek için bir YILAN çizerler, çünkü yılanın yalnızca ağzı dışında başka hiçbir uzvu güçlü değildir.

XLVI. Ölçülülükle Birleşmiş Erdemli Gücü Nasıl

Ölçülülükle birleşmiş erdemli gücü belirtmek için, onlar

[Cory'nin notu: 1. Genellikle "Kutsal" olarak yorumlanan çok sayıda adak yazıtının başlangıcı. Sh. 309, 311. Şunları mı ifade eder: nesneler mi, yoksa "şerefine dikilmiş veya ithaf edilmiş" bir tablet mi? 2. Khem, başlıca ilahlardan biri, üreme tanrısı; simgesi boğaydı. 3. Güçlü. Hermapion'un dikilitaş çevirisini, Anc. Fr. p. 169, kralların kare flamalarıyla karşılaştırınız. [Cory'nin notu: 'Eστῶτα? Şerefine dikilmiş nesneler mi?]

[s. 67]

güçlü bir bünyeye sahip bir BOĞA çizerler. Çünkü bu hayvanın uzvu son derece sıcaktır; öyle ki dişinin döl yoluna bir kez girdiğinde, hiçbir hareket olmaksızın meni boşaltır. Şayet bir keresinde ineğin döl yolundan sapıp uzvunu vücudunun başka bir yerine yöneltirse, bu aşırı gerilim nedeniyle ineği yaralar. Dahası ölçülüdür de: zira döllenmeden sonra asla ineğe yanaşmaz.

XLVII. İşitmeyi Nasıl Gösterirler

İşitmeyi belirtmek için BOĞANIN KULAĞINI çizerler,

[Cory'nin notu: Boğa kulağı işitmeyi belirtir. Champ.]

[s. 68]

çünkü inek gebe kalmayı arzuladığında (ve bu durum aralıksız en fazla üç saat sürer), şiddetle böğürür ve eğer bu süre zarfında boğa ona yaklaşmazsa, kendini bir sonraki buluşmaya kadar saklar. Ne var ki bu nadiren gerçekleşir; zira boğa onu çok uzak bir mesafeden işitir ve onun arzuyla tutuştuğunu bilerek buluşmaya koşar ve bunu yapan yegane hayvandır.

XLVIII. Doğurgan Bir Erkeğin Uzvunu Nasıl Gösterirler

Doğurgan bir erkeğin uzvunu belirtmek için, bir

[Cory'nin notu: Mendes tekesi, Herodotos tarafından Khem için kutsal kabul edilmiş görünmektedir. Tıpkı boğa gibi teke de Siva'nın bir simgesiydi.]

[s. 69]

KEÇİ ve boğa değil: zira boğa bir yaşına basmadan çiftleşmez; oysa teke doğumundan hemen yedi gün sonra çiftleşir, verimsiz ve üremeye elverişli olmayan bir meni salgılar. Yine de diğer hayvanlardan daha önce ve daha hızlı çiftleşir.

XLIX. Murdarlığı Nasıl Gösterirler

Murdarlığı belirtmek için bir ORİKS (bir tür yaban keçisi) çizerler, çünkü

[Cory'nin notu: I. Oriks anıtlar üzerinde bulunur, ancak açıklanmamıştır. II. Adak sunan kişilerin ellerinde sıklıkla konik bir mühür görülür. Yukarıda tasvir edildiği gibi, tabanında yazıtlar bulunan birkaç tanesi Dr. Lee'nin Müzesi'ndedir.

[s. 70]

ay doğduğunda, bu hayvan gözlerini dikkatle tanrıçaya diker ve bir feryat koparır; bu ne onu övmek ne de selamlamak içindir; bunun kanıtı da son derece açıktır, zira ön ayaklarıyla toprağı kazar ve sanki tanrıçanın doğuşunu görmekten öfkelenmiş ve bunu istemiyormuş gibi gözlerini toprağa diker. Güneşin (ilahi yıldızın) doğuşunda da aynı şekilde davranır. Bu nedenle eski krallar, Horoscopus kendilerine ayın doğuşunu bildirdiğinde, bu hayvanın yanına geçerlerdi ve onun hareketlerinin ortasını gözlemleyerek, bir tür gnomon gibi, doğuşun tam vaktini tespit ederlerdi. Ve bu sebepten ötürü rahipler, diğer tüm hayvanlar arasında yalnızca bunu önceden mühürle işaretlenmeksizin yerler; çünkü tanrıçaya karşı bir tür nefret besliyor gibi görünmektedir

[Cory'nin notu: ∥ Par C. Ald. bir boşluk bırakır.]

[s. 71]

tanrıça: ve çölde bir su kaynağı bulduğu her yerde, su içtikten sonra dudaklarıyla suyu bulandırır, çamuru suya karıştırır ve ayaklarıyla içine toz savurur; öyle ki başka hiçbir hayvanın içmesine elverişli olmasın; Oryks'in tabiatı işte bu denli habis ve nefret verici kabul edilmiştir. Bunu gayesizce de yapmaz, zira dünyada faydalı olan her şeyi yeşerten ve çoğaltan bizzat bu tanrıçadır.

L. Bir Yok Oluşu Nasıl Gösterirler

Bir yok oluşu belirtmek için bir FARE çizerler, çünkü

[Cory'nin notu: Henüz bir fare hiyeroglifine rastlanmamıştır. Fakat Herodotos, Sennakerib Mısır'a yaklaştığında, geceleyin ordusunun yay kirişlerinin fareler tarafından tahrip edildiğini ve bunun sonucunda Mısır kralı Sethos tarafından mağlup edildiğini belirtir; Sethos'a, elinde YIKIMIN simgesi olarak bir fare tutan bir heykel dikilmiştir.]

[s. 72]

çünkü her şeyi kemirerek kirletir ve bozar. Ayrıca ayırt etmeyi belirtmek istediklerinde de aynı sembolü kullanırlar; çünkü önüne pek çok farklı ekmek türü konduğunda fare, aralarından en saf olanını seçip yer. Bu nedenle fırıncıların seçimine fareler kılavuzluk eder.

LI. Yüzsüzlüğü Nasıl [Gösterirler]

Yüzsüzlüğü belirtmek için bir SİNEK tasvir ederler; çünkü bu hayvan sürekli kovulsa da yine de geri döner.

LII. Bilgiyi Nasıl Tasvir Ederler

Bilgiyi tasvir etmek için bir KARINCA çizerler, çünkü

[s. 73]

bir insan neyi özenle gizlerse gizlesin, bu canlı onun bilgisine ulaşır; yalnızca bu nedenle de değil, aynı zamanda diğer tüm hayvanlardan farklı olarak, kışlık yiyeceğini temin ederken yuvasından asla sapmaz, oraya şaşmaksızın varır.

LIII. Bir Oğulu Nasıl Gösterirler

Bir oğul belirtmek istediklerinde, bir CHENALOPEX (bir kaz türü) çizerler. Zira bu hayvan yavrularına aşırı derecede düşkündür; yavrularıyla birlikte yakalanma tehlikesiyle kovalanacak olursa, hem baba hem de anne, yavruları

[Cory'nin notu: 1. Kaz, bir Oğul anlamına gelir; küre ile birlikte ise Firavun'un yaygın unvanı olan Güneşin Oğlu anlamına gelir.]

[s. 74]

yavruları kurtulabilsin; işte bu nedenle Mısırlılar bu hayvanı kutsamayı uygun görmüşlerdir.

LIV. Bir Aptalı Nasıl Gösterirler

Bir pelikan resmettiklerinde, hem bir aptalı hem de bir ahmağı belirtirler; zira diğer kanatlı yaratıklar gibi yumurtalarını daha yüksek yerlere bırakabilecekken öyle yapmaz, yalnızca toprağı kazar ve yumurtalarını oraya bırakır. İnsanlar da bunu fark edince o yerin etrafını kuru sığır gübresiyle çevirip ateşe verirler. Pelikan dumanı gördüğünde, kanatlarıyla ateşi söndürmeye çabalarken aksine onların hareketiyle ateşi alevlendirir: Böylece kanatları ateş tarafından yakılan pelikan, kolayca avcıların avı olur.

[s. 75]

kuş avcıları için kolay bir av haline gelir. Ve sırf yavruları uğruna bu mücadeleye girdiği için, rahipler onun yenmesini yasak kabul ederler. Fakat diğer Mısırlılar, pelikanın kazlar gibi tedbirle değil, ahmakça bu mücadeleye girdiğini öne sürerek onu yerler.

LV. Minnettarlığı Nasıl Temsil Ederler

Minnettarlığı temsil etmek için bir çavuş kuşu (cucupha) çizerler, çünkü dilsiz hayvanlar arasında yalnızca bu hayvan, ebeveynleri tarafından büyütüldükten sonra,

[Cory'nin notu: Tanrıların ellerine yerleştirilen asanın tepesi, bir tür canavara ait gibi görünen tepeli bir baş ile süslenmiştir, ancak Horapollo tarafından açıkça Mısır'ın ibibiği (çavuş kuşu) olarak kabul edilmiştir. Bkz. Bölüm 8 ve başlık sayfası.]

[s. 76]

onlar yaşlandığında bu iyiliklerinin karşılığını öder. Çünkü onlar tarafından büyütüldüğü yerde kendilerine bir yuva yapar, kanatlarını temizler ve ebeveynleri yeni tüyler çıkarıp kendi başlarının çaresine bakabilecek duruma gelene kadar onlara yiyecek getirir: Bu yüzdendir ki Çavuş kuşu tanrıların asaları üzerine bir süs olarak yerleştirilerek onurlandırılır.

LVI. Adaletsiz ve Nankör Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Adaletsiz ve nankör bir adamı simgelemek için, BİR SU AYGISININ AŞAĞIYA DOĞRU ÇEVRİLMİŞ İKİ PENÇESİNİ resmederler.

[Cory'nin notu: 1. II. Typhon figürleri. II. Bir su aygırı gövdesine sahiptir.]

[s. 77]

Çünkü bu hayvan en olgun çağına ulaştığında, ikisinden hangisinin daha güçlü olduğunu sınamak için babasıyla kavgaya tutuşur; babası boyun eğerse, yaşamasına izin vererek ona bir ikamet yeri tayin eder ve kendisi öz annesiyle eşleşir; fakat babası annesiyle ilişki kurmasına izin vermezse, ikisi arasında daha güçlü ve daha dinç olan kendisi olduğu için onu öldürür. İnsanlar bunu görüp hikayesini anlayarak iyiliğe daha fazla meyletsinler diye su aygırının en alt kısımlarını, iki tırnağını kullanırlar.

[s. 78]

LVII. İyilikseverlerine Karşı Nankör Olan Birini Nasıl Gösterirler

İyilikseverlerine karşı nankör ve kavgacı olan bir adamı belirtmek için bir GÜVERCİN çizerler; zira erkeği güçlendiğinde, babasını annesinden uzaklaştırır ve onunla çiftleşir. Ne var ki bu canlının saf olduğu kabul edilir; çünkü salgın bir veba kasıp kavurduğunda ve canlı cansız her şey hastalıktan kırıldığında, yalnızca bu kuşla beslenen kimseler böylesine büyük bir felakete ortak olmazlar. Bu nedenle böyle bir dönemde krala yalnızca güvercin dışında hiçbir yiyecek sunulmaz. Ve aynı yiyecek, arınma sürecinde olanlara da sunulur

[s. 79]

tanrılara hizmet edebilsinler diye arınırlar. Aynı şekilde bu canlının safra kesesi olmadığı da rivayet edilir.

LVIII. İmkânsızlığı Nasıl Bildirirler

Bir imkânsızlığı belirtmek için, SU ÜZERİNDE YÜRÜYEN BİR İNSANIN AYAKLARINI resmederler; ya da aynı şeyi farklı bir biçimde belirtmek istediklerinde, YÜRÜYEN BAŞSIZ BİR İNSAN çizerler. Bunların her ikisi de imkânsız şeyler olduğundan, bu amaç için onları haklı bir sebeple seçmişlerdir.

[Cory'nin notu: Henüz yorumlanmamış iyi bilinen hiyeroglifler. İkincisi Ramesseum'un tavanındandır.]

[s. 80]

LIX. Çok Kötü Bir Kralı Nasıl Gösterirler

Çok kötü [çok iyi mi? çok güçlü mü?] bir kralı belirtmek için, kuyruğunu ağzına soktukları daire biçiminde bir YILAN resmederler ve kralın dünyayı yönettiğini ima ederek kralın adını kıvrımın ortasına yazarlar. Yılanın Mısırlılar arasındaki adı Meisi'dir.

[Cory'nin notu: I. III. Amenophis'in ön adını içeren, basilisk yılanlarıyla süslenmiş bir oval. II. II. Ramses'in adını içeren sade bir oval. "Amun me Ramses." Ovalin başlangıçta kıvrılmış bir yılan olduğu kabul edilir.]

[s. 81]

LX. Uyanık Bir Kralı Nasıl Gösterirler

Başka bir şekilde uyanık bir kralı belirtmek için, NÖBET TUTAN YILANI resmederler ve kralın adının yerine bir gözcü çizerler: zira o bütün dünyanın koruyucusudur ve kralın her yerde uyanık olması gerekir.

LXI. Dünyanın Hükümdarını Nasıl Belirtirler

Yine onlar ne zaman...

[Cory'nin notu: I. Bir yazıtta kralın adı bir veya iki kez verildikten sonra, bazen yerine bir yılanın konulduğu görülür.] [Cory'nin notu: II. Belzoni'nin mezarından.] [Cory'nin notu: III. Altın ev veya saray. Sharpe, 380.] [Cory'nin notu: IV. Kralın evi veya sarayı. Sharpe, 379.] [Cory'nin notu: V. Tanrının evi veya tapınak. Sharpe, 371.]

[s. 82]

dünyayı yöneten bir kralı belirtmek ve ifade etmek istediklerinde, aynı YILANI çizerler ve bunun ortasında BÜYÜK BİR EV tasvir ederler; bunda haklıdırlar, zira kraliyet ikametgâhı dünyada onun tarafından . . . . . . .

LXII. Krallarına İtaatkâr Bir Halkı Nasıl Gösterirler

Krallarına itaatkâr bir halkı belirtmek için bir ARI tasvir ederler; çünkü tüm canlılar arasında, insanların krallarına hizmet ettiği gibi arı soyunun geri kalanının itaat ettiği bir krala sahip tek canlı budur. Ve balın . . . . . . canlının iğnesinin gücünden . . . . ima ederler.

[Cory'nin notu: Champollion bunu 'İtaatkâr bir halkın Kralı', Sharpe ise 'Yukarı ve Aşağı Mısır'ın Kralı' olarak yorumlar. Sh. 417. 419.]

[s. 83]

[okunamadı] hem müsamahakâr hem de [okunamadı] ve yönetimde kararlı olmalıdır.

LXIII. Dünyanın Bir Kısmını Yöneten Bir Kralı Nasıl Gösterirler.

Tüm dünyayı değil de dünyanın bir kısmını yöneten bir kralı simgelemek istediklerinde, YARIM BİR YILAN çizerler. Çünkü bu canlıyla bir kralı, onun yarısıyla da onun tüm dünyanın kralı olmadığını belirtirler.

LXIV. Her Şeyi Yöneten Birini Nasıl Gösterirler.

Her şeyi yöneten birini, [canlının] tam...

[Cory'nin notu: Ön kapak resmindeki kanatlı küreye ve yılana bakınız; buna Agathodaemon denir ve evrene nüfuz eden ruhu simgelediği söylenir. Ayrıca Levha I'deki Yumurta ve Yılan'a da bakınız.]

[s. 84]

aynı hayvanın kusursuz biçimini gösterirler, yine TÜM YILANI tasvir ederler; çünkü onlara göre evrene yayılan ruh odur.

LXV. Dikiciyi Nasıl Gösterirler

Bir dikiciyi belirtmek için, SU İÇİNDEKİ BİR İNSANIN İKİ AYAĞINI resmederler ve bunu yapılan işin benzerliğinden ötürü böyle tasvir ederler.

LXVI. Bir Ayı Nasıl Gösterirler

Bir ayı temsil etmek için, daha önce açıklandığı üzere, her biri yirmi

[Cory'nin notu: γραφέα, Par B. C. Soru: Kneph, evrene yayılan ve suların üzerinde hareket eden ruh mu? Bkz. Bölüm 25 ve 58.]

[s. 85]

dört saattir; çünkü bu süre boyunca görünür haldedir ve geriye kalan iki saatte ise kaybolma durumundadır.

LXVII. Yırtıcı, Çok Doğuran veya Öfkeli Bir İnsanı Nasıl Gösterirler

Yırtıcı, çok doğuran veya öfkeli bir insanı simgelemek istediklerinde bir TİMSAH çizerler; çünkü timsah üretkendir [?], çok yavru verir ve öfkelidir. Zira bir şeyi kapma niyetinde başarısız olursa, öfkesinden kendi kendine kudurur.

LXVIII. Gün Doğumunu Nasıl Gösterirler

Gün doğumunu ifade etmek için bir TİMSAHIN İKİ GÖZÜNÜ çizerler

[s. 86]

timsah çizerler; çünkü hayvanın bütün bedeni içinde yalnızca gözleri derinliklerden dikkat çekici biçimde parlar.

LXIX. Gün Batımını Nasıl Gösterirler.

Gün batımını belirtmek için, aşağı doğru eğilmiş bir timsah tasvir ederler; zira bu hayvan kendi kendine üreyebilen [?] ve aşağıya doğru meyleden bir hayvandır.

[Cory'nin notu: Bu çizim Belzoni'nin mezarındaki iniş bölümündendir. Ortadaki grup güneşle bağlantılıdır ve geyik başları sonsuzluğun veya yenilenmenin amblemleri gibi görünmektedir. Bkz. Pl. II. ve ayrıca Book II. Chap. 21.]

[s. 87]

LXX. Karanlığı Nasıl Tasvir Ederler

Karanlığı belirtmek için bir TİMSAHIN KUYRUĞUNU resmederler; zira timsah yakaladığı herhangi bir hayvana, önce kuyruğuyla vurup onu hareket edemez hale getirmekten başka bir yolla ölüm ve yıkım getiremez: çünkü timsahın kuvveti ve gücü bu uzvunda bulunur. Ve şimdi, başka

[Cory'nin notu: I. Çizim Belzoni'nin mezarındandır. Aslında timsahın her iki yanında, gündüz ve gece saatlerini temsil eden 12'şer figür bulunmaktadır.] [Cory'nin notu: II. Alttaki figür kesinlikle karanlık anlamına gelir; ve bir timsah kuyruğunun ucunu temsil ettiği varsayılır.]

[s. 88]

timsahın doğasından çıkarılabilecek uygun semboller bulunsa da, bahsettiğimiz kadarı birinci Kitap için yeterlidir.

BİRİNCİ KİTABIN SONU.

[s. 89]

İKİNCİ KİTAP

[s. 91]

HORAPOLLO NILOUS'UN HİYEROGLİFLERİ

KENDİSİNİN MISIR DİLİNDE YAYIMLADIĞI,

PHILIP'İN İSE YUNAN DİLİNE ÇEVİRDİĞİ METİN.

[s. 92]

[okunamadı]

[s. 93]

Eserin bu ikinci kısmında, sana geri kalan konuların eksiksiz incelemesini sunacağım; ayrıca başka metinlerden aldığım ve hiçbir açıklaması bulunmayan bazı kısımları da eklemeyi zorunlu gördüm.

I. Bir Yıldız Çizerek Ne İfade Ederler

Mısırlılar tarafından bir YILDIZ çizildiğinde, bu bazen Tanrı'yı, bazen akşamı, bazen geceyi, bazen zamanı ve bazen de bir erkeğin ruhunu simgeler.

[Cory'nin notu: 1. Yıldız Tanrı anlamına gelir. Bkz. Book I. c. 13.]

[s. 94]

II. Bir Kartal Yavrusuyla Ne Anlatılır

Bir kartal yavrusu, erkekler açısından üretken olan bir şeyi, dairesel biçimli bir şeyi ya da insanın tohumunu simgeler.

III. Birleşmiş ve İlerleyen İki Ayakla Ne Anlatılır

Birleşmiş ve ilerleyen iki ayak, güneşin kış gündönümündeki seyrini simgeler.

[Cory'nin notu: III. Bkz. Kitap I. b. 58.]

[s. 95]

IV. Nefes Borusuna Asılı Bir İnsan Kalbiyle Ne Anlatılır

Nefes borusuna asılı bir insan kalbi, iyi bir insanın ağzını ifade eder.

V. Savaşın Ön Cephesini Nasıl Gösterirler

Biri kalkan, diğeri yay tutan bir insanın elleri resmedildiğinde, savaşın ön cephesini ifade eder.

[Cory'nin notu: iv. İlki İyi anlamına gelir ve bahsedilen hiyeroglif gibi görünmektedir, ancak diğeriyle karıştırılmıştır. Bu bir müzik aletidir.] [Cory'nin notu: v. Muzaffer. Sh.]

[s. 96]

VI. Bir Parmakla Ne Gösterilir

BİR PARMAK, bir insanın midesini belirtir.

VII. Elle Tutulan Penis Ne Anlama Gelir

ELLE TUTULAN PENİS, bir insandaki nefse hâkimiyeti belirtir.

VIII. Hastalığı Nasıl Gösterirler

DAĞ LALESİNİN ÇİÇEKLERİ, bir insanın hastalığını belirtir.

[s. 97]

IX. Bir İnsanın Belini Nasıl [Gösterirler]

Bir insanın belini veya beden yapısını belirtmek istediğimizde SIRT KEMİĞİNİ tasvir ederiz; zira baziları tohumun oradan geldiğini kabul ederler.

X. Kalıcılığı ve Güvenliği Nasıl Simgelerler

Resmedildiğinde BİR BILDIRCININ KEMİĞİ kalıcılığı ve güvenliği simgeler; çünkü bu hayvanın kemiği zor zarar görür.

[Cory'nin notu: 1. Bıldırcın.] [Cory'nin notu: 2. "İyi" anlamına gelir. Sh. 625.] [Cory'nin notu: 3. Üzerinde et olan kemik yaygındır. Muhtemelen "Oğul." Sh. 1012.]

[s. 98]

XI. Uyumu Nasıl Gösterirler

Sağ ellerini birleştiren iki adam uyumu gösterir.

XII. Kalabalığı Nasıl Gösterirler

Yay ile ok atan silahlı bir adam bir kalabalığı [birlik veya orduyu?] gösterir.

XIII. Ölçümü Nasıl Gösterirler

Bir adamın parmağı ölçümü gösterir.

[Cory'nin notu: XII. Bu, askerler anlamına gelir. Sh. 988, 910. Belki bir ordu. Sh.]

[s. 99]

XIV. Gebe Bir Kadını Nasıl Gösterirler

Gebe bir kadını göstermek istediklerinde, *GÜNEŞİN KÜRESİNİ BİR YILDIZLA VE GÜNEŞ DİSKİNİ İKİYE BÖLÜNMÜŞ olarak resmederler.

XV. Rüzgarı Nasıl Gösterirler

Doğuya doğru yükseklerde süzülen bir *ŞAHİN, rüzgarları [ruhu veya canı?] ifade eder; yine başka bir biçimde, havada kanatlarını açmış bir *ŞAHİN, kanatları olduğu için rüzgarı sembolize eder.

[Cory'nin notu: xv. Bkz. B. I. c. 6 ve 7.]

[s. 100]

XVI. Ateşi Nasıl

Göğe doğru yükselen duman, ateşi belirtir.

XVII. Bir İşi Nasıl

Resmedildiğinde bir boğa boynuzu, işi ifade eder.

XVIII. Cezayı Nasıl

Resmedildiğinde bir inek boynuzu, cezayı ifade eder.

[Cory'nin notu: XVIII. Boynuzlar, Anepo kelimesinde olduğu gibi "An" hecesi olarak kullanılır.]

[s. 101]

XIX. Dinsizliği Nasıl Gösterirler

Bir kılıçla birlikte resmedilen bir büst, dinsizliği belirtir.

XX. Bir Saati [Laneti?] Nasıl Gösterirler

Çizilmiş bir su aygırı, bir saati belirtir.

[Cory'nin notu: XIX. Kesinleştirilememiştir.] [Cory'nin notu: XX. Genellikle yargılama sahnelerinde Osiris'in yakınında bulunur. Soru işareti.]

[s. 102]

XXI. Uzun Süreli Bir Şeyi Nasıl Gösterirler

Bir geyik boynuzlarını her yıl döker ve resmedildiğinde uzun süreli herhangi bir şeyi ifade eder.

XXII. Nefreti Nasıl Gösterirler

Yüzü başka yöne çevrilmiş bir kurt veya bir köpek nefret anlamına gelir.

[Cory'nin notu: XXI. Yargılama sahnesinde hiyerogliflerle sırayla yer alan baş aşağı çevrilmiş birkaç geyik başı tasvir edilmiştir; burada bunların süreyle, belki de sonsuzlukla bir ilişkisi var gibi görünmektedir. Bkz. Pl. 3. ve B. I. c. 69.]

[s. 103]

XXIII. Gelecekteki Bir Eylemi Nasıl Gösterirler

Bir KULAK resmedildiğinde, gelecekteki bir eylemi simgeler.

XXIV. Bir Katili veya Bir Timsahın Kanını Nasıl Gösterirler

HAVADA UÇAN BİR EŞEK ARISI, ya bir timsahın zararlı kanı ya da bir katil anlamına gelir.

XXV. Ölümü Nasıl Gösterirler

GECE KARGASI ölüm anlamına gelir; zira aniden üzerine atılır

[Cory'nin notu: XXIII. Ölümsüz veya Ebedi. Sh. 318. Soru: Zamanda genişleme mi? Kıvrım, Horapollo tarafından bir kulak sanılmış olabilir.] [Cory'nin notu: Soru: Erebus mu? İbranice ערב, EREB sözcüğü ya ...]

[s. 104]

geceleyin kargaların yavrularının üzerine atılır, tıpkı ölümün ansızın insanların üzerine çökmesi gibi.

XXVI. Aşkı Nasıl

Bir KEMENT aşkı belirtir, çünkü . . . . . . . . . . . .

[Cory'nin notu: 1. Kelepçelenmiş bir tutsak. Görünüşe göre Horapollo, kelepçeyi bir sonraki ifadedeki ağız işaretiyle karıştırmıştır; Bay Wilkinson bu ifadenin "sevgili" anlamına geldiğini kabul etmektedir. 2, 3, 4, 5, 6. Bunlar da sevgili anlamına gelir.] [Cory'nin notu: Erebos karanlığı ya da Gece kuzgunu ve Damaskios'tan anlaşıldığına göre Sidonlular bu kuşu Erebos'un bir amblemi olarak ikame etmişlerdir. An. Frag. s. 319.]

[s. 105]

XXVII. En Eskiyi Nasıl Gösterirler

SÖZLER VE MÜHÜRLÜ BİR KİTABIN YAPRAKLARI, en eskiyi belirtir.

XXVIII. Bir Kuşatmayı Nasıl Gösterirler

BİR MERDİVEN, basamak aralıklarının eşitsizliği [?] nedeniyle bir kuşatmayı ifade eder.

[Cory'nin notu: XXVII. Papirüsler bağlanmış ve düğümün üzeri kil ile mühürlenmiş olarak bulunur.] [Cory'nin notu: XXVIII. Savaş sahnelerinde sıklıkla rastlanan bir tür kule.]

[s. 106]

XXIX. Sonsuzluğu, veya Bir Şarkıyı, veya Kaderi Nasıl Gösterirler.

İki parmak [yüzük?] içine alınmış yedi harf, bir şarkıyı, ya da sonsuzluğu, ya da kaderi simgeler.

XXX. Bir Çizginin Üzerine Bükülmüş Bir Başka Çizginin Ne Anlama Geldiği.

Üzerinde eğri bir çizgi bulunan düz bir çizgi, ON DÜZLEMSEL ÇİZGİ anlamına gelir.

[Cory'nin notu: XXIX. 1. 70 sayısı mezar tabletlerinde çok yaygındır ve "Yas günleri" anlamına gelir. Sh. 676. Mısırlılar ağıtlarını hâlâ şarkı gibi söylerler; bu belki de Plutarkhos tarafından Maneros olarak adlandırılan cenaze ilahisinin bir kalıntısıdır. 2. Gizemli bir anlamı olan bir muska. XXX. Düzlemsel çizgiler birleri, eğri olanlar 10'ları, sarmallar 100'leri ve diğeri 1000'leri belirtir.]

[Cory'nin notu: De Pauw δακτυλίοις, "yüzükler" şeklinde önerir. Reuv. ἐντὸς δακτυλίου, "bir yüzük içinde." Soru: Bir yüzük biçiminde bükülmüş mü?]

[Cory'nin notu: Soru: Düz bir çizginin üzerine eğri bir çizgi yerleştirildiğinde bu tür düz çizgilerden on tanesini mi belirtir?]

[s. 107]

XXXI. Bir Kırlangıç Resmiyle Ne Belirtirler

Bir ebeveynin tüm mal varlığının oğullarına kaldığını belirtmek istediklerinde, bir KIRLANGIÇ resmi çizerler. Çünkü o çamurda yuvarlanır ve kendisi ölmek üzereyken yavruları için bir yuva yapar.

XXXII. Siyah Bir Güvercinle Ne Belirtirler

Ölünceye kadar dul kalan bir kadını simgelemek istediklerinde, SİYAH BİR GÜVERCİN çizerler; çünkü bu kuş, dul kaldığı andan itibaren başka bir eşle ilişki kurmaz.

[Cory'nin notu: XXXI. Mücevherler, değerli eşyalar. Sh. 551.]

[s. 108]

XXXIII. Firavunfaresi ile Ne Anlatılır.

Güçsüz ve kendi kendine yardım edemeyen, ancak başkalarının yardımıyla bunu yapabilen bir insanı tasvir etmek istediklerinde bir FİRAVUNFARESİ çizerler. Çünkü bu hayvan bir yılan gördüğünde ona hemen saldırmaz; çıkardığı sesle diğerlerini yardıma çağırır ve ancak ondan sonra yılana saldırır.

XXXIV. Bir Hiyeroglif Olarak Mercanköşk (Yabani Mercanköşk) Kazıyarak Neyi Belirtirler.

Karıncaların çekip gitmesini simgelemek istediklerinde MERCANKÖŞK kazırlar. Çünkü bu bitki karıncaların çıktığı yerin üzerine bırakılırsa, orayı terk etmelerine yol açar.

[s. 109]

XXXV. Akrep ve Timsah ile Ne Anlatılır

Kendisine denk başka bir düşmanla çarpışan bir düşmanı simgelemek istediklerinde, bir AKREP VE BİR TİMSAH çizerler. Çünkü bunlar birbirlerini öldürürler. Fakat bir başkasına düşman olan ve onu katletmiş bulunan birini simgelemek isterlerse, bir TİMSAH ya da bir AKREP çizerler; şayet onu çabucak öldürmüşse bir TİMSAH, fakat yavaşça öldürmüşse, ağır hareketinden ötürü bir AKREP çizerler.

[Cory'nin notu: XXXV. Bunun astronomik bir iması var gibi görünmektedir. Timsah Güneş'in Vahana'larından biriydi ve yıl Akrep ile başlardı. Nadir görülen bir hiyeroglif değildir.]

[s. 110]

XXXVI. Gelincik ile Neyi [gösterirler]

Erkeğin işlerini yapan bir kadını simgelemek istediklerinde, bir GELİNCİK tasvir ederler; çünkü kemiksi bir erkeklik uzvuna sahiptir.

XXXVII. Domuz ile Neyi [gösterirler]

Aşağılık bir adamı simgelemek istediklerinde, bir DOMUZ tasvir ederler; çünkü domuzun tabiatı böyledir.

[Cory'nin notu: XXXVII. Kralların mezarlarındaki bir yargılama sahnesinde bir domuz örneği bulunur; burada, Champollion'a göre, Osiris tarafından bir domuza dönüştürülmeye mahkûm edilmiş bir oburun tenasühü (ruh göçü) anlatılmaktadır. Bonomi. Bkz. Pl. 3.]

[s. 111]

XXXVIII. Aşırı Öfkeyi Nasıl Gösterirler

Öfkelenen kişinin bu yüzden ateşe yakalanacağı derecede aşırı öfkeyi temsil etmek istediklerinde, *KENDİ YAVRULARININ KEMİKLERİNİ KIRAN BİR ASLAN çizerler. Öfkeyi belirtmek için aslanı, kemikleri kırılan yavruları ise, yavruların kemikleri birbirine vurulduğunda ateş kıvılcımları çıkardığı için resmederler.

XXXIX. Yaşlı Bir Ozanı Nasıl Gösterirler

Yaşlı bir ozanı simgelemek istediklerinde, bir *KUĞU çizerler; çünkü yaşlandığında en tatlı ezgiyi söyler.

[s. 112]

XL. Karısıyla Birlikte Yaşayan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Kendi karısıyla cinsel ilişki içinde yaşayan bir adamı simgelemek istediklerinde iki karga çizerler; çünkü bu kuşlar, doğası gereği bir insanın yaptığıyla aynı şekilde birbiriyle çiftleşir.

XLI. Kör Bir Kın Kanatlı Böcek Çizerek Ne Anlatırlar

Güneş çarpmasından ötürü hummaya yakalanıp bunun sonucunda ölen bir adamı simgelemek istediklerinde KÖR BİR KIN KANATLI BÖCEK resmederler; çünkü bu canlı güneş tarafından kör edildikten sonra ölür.

[s. 113]

XLII. Bir Katır Çizerek Ne Anlatmak İsterler

Kısır bir kadını simgelemek istediklerinde bir KATIR çizerler; çünkü bu hayvan kısırdır, zira rahmi düzgün değildir [quod matricem rectam non habet].

XLIII. Kız Bebekler Doğurmuş Bir Kadını Nasıl Gösterirler

İlk olarak kız bebekler doğurmuş bir kadını simgelemek istediklerinde SOLA DOĞRU EĞİLMİŞ BİR BOĞA çizerler; şayet erkek bebekler ise, o zaman sağa doğru eğilmiş bir BOĞA çizerler. Zira çiftleşmeden sonra ayrılırken, eğer sola...

[s. 114]

dönmüşse dişi doğduğunu, sağa dönmüşse erkek doğduğunu gösterir.

XLIV. Eşek Arılarını Nasıl Gösterirler

Eşek arılarını belirtmek istediklerinde, ÖLÜ BİR AT çizerler; çünkü o öldüğünde ondan pek çok eşek arısı ürer.

XLV. Düşük Yapan Bir Kadını

Düşük yapan bir kadını simgelemek istediklerinde, BİR KURDU ÇİFTELEYEN KISRAK çizerler; çünkü sadece

[Cory'nin notu: gennâsthai sêmainei, Ald. Mer. Causs. Pier.]

[s. 115]

bir kurdu tekmelediğinde düşük yapmaz, fakat bir kurdun ayak izine basacak olsa bile derhal düşük yapar.

XLVI. Bir Kehanetle Kendini İyileştiren Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Bir kehanetle kendini iyileştiren bir adamı simgelemek istediklerinde, DEFNE DALI TAŞIYAN BİR TAHTA GÜVERCİNİ çizerler; çünkü bu kuş hastalandığında yuvasına bir defne dalı koyar ve iyileşir.

XLVII. Bir Sivrisinek Sürüsünü Nasıl Gösterirler

Bir arada üşüşen çok sayıda sivrisineği temsil etmek istediklerinde, KURTÇUKLAR resmederler; çünkü sivrisinekler bunlardan meydana gelir.

[s. 116]

XLVIII. Doğal Olarak Safra Kesesi Olmayan, Fakat Bunu Başkasından Alan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Doğal olarak safra kesesi olmayan fakat bunu başkasından alan bir adamı simgelemek istediklerinde, arka kısımları dik duran bir kumru tasvir ederler; zira kumru safrasını bu kısımlarında taşır.

XLIX. Bir Şehirde Güven İçinde Yaşayan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Bir şehirde güven içinde yaşayan bir adamı simgelemek istediklerinde, bir taş taşıyan bir kartal tasvir ederler; zira kartal, yuvasını sağlam tutmak için denizden yahut karadan bir taş alır ve onu yuvasına bırakır.

[s. 117]

L. Zayıf ve Başkası Tarafından Zulüm Gören Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Daha güçlü biri tarafından zulüm gören zayıf bir adamı simgelemek istediklerinde, bir TOY KUŞU VE BİR AT çizerler; zira bu kuş bir at gördüğünde hemen uçar gider.

LI. Efendisine Sığınan ve Hiçbir Yardım Görmeyen Bir Adamı Nasıl Belirtirler

Efendisine sığınan ve hiçbir yardım görmeyen bir adamı belirtmek istediklerinde, bir SERÇE VE BİR BAYKUŞ tasvir ederler; çünkü serçe kovalandığında baykuşa sığınır ve onun yanındayken yakalanır.

[s. 118]

LII. Cüretkâr Olan Zayıf Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Zayıf ve cüretkâr bir adamı simgelemek istediklerinde bir YARASA çizerler; zira o, tüylerden yoksun olmasına rağmen uçar.

LIII. Çocuklarını Emziren ve İyi Büyüten Bir Kadını Nasıl Gösterirler

Çocuklarını emziren ve iyi büyüten bir kadını tasvir etmek istediklerinde, yine DİŞLERİ VE MEMELERİ OLAN BİR YARASA çizerler; zira dişleri ve memeleri olan yegâne kanatlı yaratık budur.

[s. 119]

LIV. Dans Etmeye Düşkün Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Dans etmeye ve kaval çalmaya düşkün bir adamı simgelemek istediklerinde bir ÜVEYİK çizerler; çünkü o kaval ve dans vasıtasıyla yakalanır.

LV. Mistik Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Mistik ve inisiye edilmiş bir adamı simgelemek istediklerinde bir ÇEKİRGE çizerler; çünkü o sesleri ağzıyla çıkarmaz, omurgası vasıtasıyla cıvıldayarak tatlı bir melodi söyler.

[s. 120]

LVI. Kendini Ayrı Tutan ve Kusurlara Merhamet Göstermeyen Bir Kralı Nasıl Gösterirler

Kendini ayrı tutan ve kusurlara merhamet göstermeyen bir kralı simgelemek istediklerinde, bir KARTAL çizerler; çünkü o, yuvasını ıssız yerlerde kurar ve bütün kuşlardan daha yüksekte uçar.

[Resim altı yazısı: Firavun anlamına gelir.]

[Cory'nin notu: ἰδιάζω, "ayrı yaşamak", ayrıca "öç almak".] [Cory'nin notu: πταῖσμα, "savaşta bir felaket", ayrıca "bir kusur/hata".]

[s. 121]

LVII. Büyük Döngüsel Yenilenmeyi Nasıl Gösterirler

Büyük döngüsel yenilenmeyi belirtmek istediklerinde ANKA kuşunu resmederler. Zira o meydana geldiğinde nesnelerin bir yenilenmesi gerçekleşir; ve o şu şekilde meydana gelir: Anka kuşu öleceği zaman, kendisini şiddetle yere atar ve bu darbeyle yaralanır; yaranın açıldığı delikten akan irinden bir başka anka kuşu meydana gelir; bu yeni kuş tüylenip kanatlanır kanatlanmaz, babasıyla birlikte Mısır'daki Güneş şehrine gider; oraya varan baba kuş, o yerde, doğuşunda

[Cory'nin notu: Anka kuşu.]

[s. 122]

güneş. Ve babasının ölümünden sonra yavru olanı kendi ülkesine geri döner; Mısır rahipleri ise ölen anka kuşunu gömerler.

LVIII. Babasına Düşkün Olan Kimseyi Nasıl Gösterirler

Babasını seven bir adamı belirtmek istediklerinde, bir LEYLEK çizerler; zira ebeveynleri tarafından büyütüldükten sonra onlardan ayrılmaz, bilakis onların bakımını üstlenerek yaşamlarının sonuna dek yanlarında kalır.

[Cory'nin notu: Thoth.]

[s. 123]

LIX. Kocasından Nefret Eden Kadını Nasıl Gösterirler

Kendi kocasından nefret eden, onun ölümünü tasarlayan ve yalnızca cinsel ilişki sırasında uysal olan bir kadını simgelemek istediklerinde bir engerek yılanı çizerler; çünkü erkekle birleştiğinde erkeğin ağzını kendi ağzına alır ve ayrıldıklarında erkeğin başını ısırıp onu öldürür.

LX. Annelerine Karşı Komplo Kuran Çocukları Nasıl Gösterirler

Annelerine karşı komplo kuran çocukları belirtmek istediklerinde bir engerek yılanı çizerler; çünkü engerek yılanı

[s. 124]

[olağan şekilde?] doğmaz, annesinin karnını kemirerek kendini kurtarır.

LXI. Suçlama Kınaması Altında Hastalanan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Suçlamalarla kınanan ve bundan ötürü hastalanan bir adamı simgelemek istediklerinde, bir BASİLİSK YILANI çizerler; çünkü o, kendisine yaklaşanları soluğuyla öldürür.

[s. 125]

LXII. Ateşle Yanmış Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Ateşle yanmış bir adamı simgelemek istediklerinde bir SEMENDER çizerler; çünkü o her iki başıyla da yok eder.

LXIII. Kör Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Kör bir adamı simgelemek istediklerinde bir KÖSTEBEK çizerler; çünkü onun ne gözleri vardır ne de görür.

LXIV. Asla Dışarı Çıkmayan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Asla dışarı çıkmayan bir adamı simgelemek istediklerinde,

[Cory'nin notu: Evin dışına. Treb.]

[s. 126]

dışarı çıkmayan bir kimseyi göstermek istediklerinde, bir KARINCA VE BİR YARASANIN KANATLARINI resmederler; çünkü bu kanatlar bir karınca yuvasının üzerine konulduğunda, onlardan hiçbiri dışarı çıkmaz.

LXV. Kendi Kendine Zarar Veren Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Kendi kendine zarar veren bir adamı simgelemek istediklerinde, bir KUNDUZ çizerler; zira kovalandığında kendi testislerini koparır ve av olarak kendisini kovalayanların önüne atar.

LXVI. Nefret Ettiği Bir Oğul Tarafından Mülküne Varis Olunan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Nefret ettiği bir oğul tarafından mülküne varis olunan bir adamı simgelemek istediklerinde

[Cory'nin notu: Ingreditur. Treb.]

[s. 127]

mülkünde nefret ettiği bir oğlun yerini almasını simgelemek istediklerinde, ARKASINDA YAVRU BİR MAYMUN OLAN BİR MAYMUN çizerler. Çünkü maymun iki yavru doğurur; bunlardan birini aşırı derecede sever, diğerinden ise nefret eder. Sevdiğini önünde tutar ve okşayarak öldürür; nefret ettiğini ise arkasında tutar ve büyütür.

LXVII. Kendi Kusurlarını Gizleyen Bir İnsanı Nasıl Gösterirler

Kendi kusurlarını gizleyen bir insanı simgelemek istediklerinde, İDRARINI YAPAN BİR MAYMUN çizerler; çünkü maymun idrarını yaparken kendi idrarını gizler.

[s. 128]

LXVIII. Alışılmışın Ötesinde Keskin Duyan Birini Nasıl Gösterirler

Alışılmışın ötesinde keskin duyan bir adamı simgelemek istediklerinde bir KEÇİ resmederler; zira o hem burun deliklerinden hem de kulaklarından nefes alır [işitir?].

LXIX. Kararsız Bir Kişiyi Nasıl Gösterirler

Kararsız ve aynı durumda kalmayan, kimi zaman güçlü kimi zaman da zayıf olan birini simgelemek istediklerinde bir SIRTLAN tasvir ederler; zira bu yaratık bazen erkek, bazen de dişidir.

[Cory'nin notu: Araplar halen durumun böyle olduğuna inanırlar.]

[s. 129]

LXX. Kendisinden Aşağı Olanlar Tarafından Yenilgiye Uğratılan Bir Adam

Kendisinden aşağı olanlar tarafından yenilgiye uğratılan bir adamı simgelemek istediklerinde, biri sırtlan, diğeri ise panter olmak üzere iki deri tasvir ederler; çünkü bu iki deri bir araya getirilirse, panterinki kıllarını döker, fakat diğeri dökmez.

LXXI. Kendi Özel Düşmanını Alt Eden Bir Adam

Kendi özel düşmanını alt eden bir adamı belirtmek için, [cümle devam ediyor]

[Cory'nin notu: LXX. Osiris'in önüne konulmuş deriye bakınız, B. I. c. 40. Bu deri bir şekilde yargılama ve koruma ile bağlantılıdır, ancak henüz tam olarak anlaşılamamıştır.] [Cory'nin notu: Soru: Bir su tulumu (su derisi).]

[s. 130]

SAĞA DÖNEN BİR SIRTLAN çizerler; fakat kendisi alt edilmişse, aksine SOLA DÖNEN BİRİNİ tasvir ederler; çünkü bu hayvan kovalandığında sağa dönerse kovalayanı öldürür, ancak sola dönerse kovalayan tarafından öldürülür.

LXXII. Kendisine Musallat Olan Kötülüklerin İçinden Korkusuzca Geçen Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Kendisine musallat olan kötülüklerin içinden ölüme kadar korkusuzca geçen bir adamı belirtmek istediklerinde, BİR SIRTLAN DERİSİ çizerler; çünkü bir adam bu deriyi kuşanıp geçerse

[Cory'nin notu: Araplar belirli bir hastalıktan kurtulmak için bu hayvanın etini yerler.]

[s. 131]

düşmanlarından herhangi birinin arasından geçerse, hiçbiri tarafından zarar görmez, bilakis korkusuzca aralarından geçer.

LXXIII. Kişisel Düşmanları Tarafından Rahatsız Edilen Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Kişisel düşmanları tarafından rahatsız edilen ve küçük bir kayıpla kendini kurtaran bir adamı tasvir etmek istediklerinde, KUYRUĞUNUN UCUNU KAYBETMİŞ BİR KURT çizerler; zira kurt, avlanmak üzereyken tüylerini ve kuyruğunun ucunu fırlatıp atar.

[s. 132]

LXXIV. Kendisine Beklenmedik Kazalar Gelmesinden Korkan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Kendisine beklenmedik kazalar gelmesinden korkan bir adamı göstermek istediklerinde, bir KURT VE BİR TAŞ çizerler; çünkü kurt ne demirden ne de sopadan korkar, yalnızca taştan korkar; nitekim bir kimse ona bir taş atarsa, onun dehşete düştüğünü görür: ve bir kurt neresinden bir taşla vurulursa, o ezik yerinde kurtçuklar ürer.

LXXV. Öfke Sırasında Ateşle Sakinleşen Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Öfke sırasında bile ateşle sakinleşen bir adamı göstermek istediklerinde

[s. 133]

öfkeyi [belirtmek istediklerinde], ASLANLAR VE MEŞALELER resmederler; zira aslan hiçbir şeyden yanan meşaleler kadar korkmaz ve hiçbir şeyle onlar kadar kolay ehlileştirilemez.

LXXVI. Kendisini İyileştiren Ateşli Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Kendisini iyileştiren ateşli bir adamı belirtmek istediklerinde, BİR MAYMUNU YUTAN BİR ASLAN tasvir ederler; zira [aslan] ateşlendiğinde bir maymun yutarsa iyileşir.

LXXVII. Geçmişteki Taşkınlıklarının Ardından Nihayet Uslanan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Geçmişteki [taşkınlıklarının ardından uslanan] bir adamı belirtmek istediklerinde

[Cory'nin notu: Treb. novissima calamitate castigatum, "çok yakın zamandaki bir felaketle cezalandırılmış" şeklinde çevirir.]

[s. 134]

taşkınlıklardan sonra nihayet durulan bir adamı göstermek istediklerinde, YABAN İNCİRİ DALIYLA BAĞLANMIŞ BİR BOĞA çizerler; çünkü azgınlaştığında yaban inciri dalıyla bağlanırsa uysallaşır.

LXXVIII. İffeti Kolayca Değişen Bir İnsan Nasıl Gösterilir

İffeti kolayca değişen ve istikrarsız olan bir insanı simgelemek istediklerinde, SAĞ DİZİNDEN BAĞLANMIŞ BİR BOĞA çizerler; çünkü onu sağ dizinden bir köstekle bağlarsanız peşinizden geldiğini görürsünüz. Boğa her zaman iffetin bir simgesi olarak kabul edilir, çünkü gebe kaldıktan sonra asla ineğe yaklaşmaz.

[s. 135]

LXXIX. Koyun ve Keçi Katili Nasıl Gösterilir

Koyun ve keçi katilini simgelemek istediklerinde, pire otu yiyen bu hayvanları resmederler; zira pire otu yerlerse susuzluktan helak olup ölürler.

LXXX. Yemek Yiyen Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Yemek yiyen bir adamı simgelemek istediklerinde, ağzı açık bir timsah tasvir ederler; çünkü o...

[s. 136]

LXXXI. Açgözlü ve Hareketsiz Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Açgözlü ve hareketsiz bir adamı belirtmek istediklerinde, BAŞINDA BİR İBİS KANADI OLAN BİR TİMSAH tasvir ederler; zira ona bir İbisin kanadıyla dokunursanız, onu hareketsiz bulursunuz.

LXXXII. Bir Kez Doğurmuş Bir Kadını Nasıl [Gösterirler]

Bir kez doğurmuş bir kadını simgelemek istediklerinde, BİR DİŞİ ASLAN tasvir ederler; çünkü o asla iki kez gebe kalmaz.

[s. 137]

LXXXIII. Başlangıçta Şekilsiz Olan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

İlk başta şekilsiz doğan, ancak sonradan uygun şeklini kazanan bir adamı simgelemek istediklerinde, GEBE BİR AYI çizerler; çünkü ayı, koyu ve yoğunlaşmış bir kan kütlesi doğurur, bu kütle daha sonra annesinin bacakları arasında ısıtılarak can bulur ve diliyle yalanarak mükemmel hale getirilir.

LXXXIV. Güçlü ve Doğru Olan Şeyleri Ayırt Eden Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Güçlü ve doğru olan şeyleri ayırt eden bir adamı simgelemek istediklerinde bir FİL resmederler

[s. 138]

BİR HORTUMLA; zira bununla koklayarak fark eder ve karşısına çıkan tüm engellerin üstesinden gelir.

LXXXV. Delilik ve Aşırılıktan Kaçan Bir Kralı Nasıl Gösterirler

Delilik ve aşırılıktan kaçan bir kralı simgelemek istediklerinde, BİR FİL VE BİR KOÇ çizerler; çünkü fil, bir koç gördüğünde kaçar.

LXXXVI. Boşboğaz Birinden Kaçan Bir Kralı Nasıl Gösterirler

Boşboğaz birinden kaçan bir kralı simgelemek istediklerinde

[s. 139]

boşboğaz birini göstermek istediklerinde, bir DOMUZLA BİRLİKTE FİL çizerler; çünkü fil domuzun sesini duyunca kaçar.

LXXXVII. Hareketlerinde Hızlı Fakat Tedbirsizce ve Düşüncesizce Hareket Eden Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Hareketlerinde hızlı olan, fakat tedbirsizce ve düşüncesizce hareket eden bir adamı simgelemek istediklerinde, bir GEYİK VE BİR ENGEREK çizerler; çünkü geyik engereği görünce kaçar.

LXXXVIII. Kendi Mezarını Hazırlayan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Kendi mezarını hazırlayan bir adamı simgelemek istediklerinde

[s. 140]

kendi mezarını, KENDİ DİŞLERİNİ GÖMEN BİR FİL çizerler; çünkü dişleri düştüğünde, onları alır ve gömer.

LXXXIX. Uygun Bir Yaşa Kadar Yaşamış Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Uygun bir yaşa kadar yaşamış bir adamı simgelemek istediklerinde, ÖLEN BİR KARGA çizerler; çünkü Mısırlılara göre o yüz yıl yaşar; Mısırlılardaki bir yıl ise (bizim) dört yılımızdan oluşur.

[s. 141]

XC. Kötülüğünü Kendi İçinde Gizleyen Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Kendi içinde kötülüğünü gizleyen ve kendi dostları ile ailesi tarafından bilinmemek için kendini saklayan bir adamı belirtmek istediklerinde, bir PANTER resmederler; çünkü o, diğer hayvanların [takibinde bir engel teşkil eden?] kokusunun yayılmasına izin vermeyerek hayvanları gizlice takip eder.

XCI. Dalkavuklukla Kandırılan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Dalkavuklukla kandırılan bir adamı simgelemek istediklerinde, BİR GEYİK VE KAVAL ÇALAN BİR ADAM resmederler; çünkü o, yakalanırken...

[s. 142]

zevkten kendinden geçmiş bir halde dururken şarkıcıların tatlı nefeslerini dinler.

XCII. Bereketli Bir Bağ Bozumu Kehanetini Nasıl Gösterirler

Bereketli bir bağ bozumu kehanetini simgelemek istediklerinde, bir ibibik resmi çizerler; zira bu kuş asmaların mevsiminden önce öterse [inlerse?], bu iyi bir bağ bozumunun işaretidir.

XCIII. Üzümden Zarar Görmüş Bir İnsanı Nasıl Gösterirler

Üzümden zarar gören ve kendini iyileştiren bir insanı simgelemek istediklerinde, bir ibibik ve

[s. 143]

ADIANTUM OTUNU (baldıran/venüssaçı); zira üzümden zarar gördüğünde, ağzına bir parça adiantum koyarsa iyileşir.

XCIV. Düşmanlarının Tuzaklarından Kendini Koruyan Bir İnsanı Nasıl Gösterirler

Düşmanlarının tuzaklarından kendini koruyan bir insanı simgelemek istediklerinde, NÖBET TUTAN BİR TURNA çizerler; çünkü bu kuşlar bütün gece boyunca sırayla nöbet tutarak kendilerini korurlar.

[Cory'nin notu: Daima ülkenin koruyucusu olarak kabul edilen Thoth.]

[s. 144]

XCV. Oğlancılığı Nasıl Gösterirler

Oğlancılığı belirteceklerinde iki keklik çizerler; çünkü bunlar eşsiz kaldıklarında birbirlerini kötüye kullanırlar.

XCVI. Açlıktan Ölen Yaşlı Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Açlıktan ölen yaşlı bir adamı simgelemek istediklerinde, GAGASI AŞIRI DERECEDE KIVRILMIŞ BİR KARTAL tasvir ederler; çünkü o yaşlandıkça gagası aşırı derecede kıvrılır ve açlıktan ölür.

XCVII. Sürekli Hareket ve Zihinsel Çalkantı İçinde Yaşayan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Sürekli yaşayan bir adamı simgelemek istediklerinde

[s. 145]

hareket ve zihin çalkantısı içinde olan, yemek yerken dahi rahat durmayan birini belirtmek istediklerinde, BİR KARGANIN YAVRULARINI [yavrularıyla birlikte bir kargayı] resmederler; zira karga yavrularını uçarken besler.

XCVIII. Göksel Konularda Mahir Bir İnsanı Nasıl Gösterirler

Göksel konularda mahir bir insanı simgelemek istediklerinde, UÇAN BİR TURNA resmederler; çünkü turna, huzur içinde kalabilmek adına bir fırtına koparmasınlar diye bulutları gözlemlemek için daima çok yüksekten uçar.

İbis kuşu, astronominin Mısırlı mucidi olan Thoth'u belirtir.

[Cory'nin notu: De Pauw korṓnēn neossoîs, yavrularıyla birlikte bir karga, şeklinde bir düzeltme önerir ve Treb. de böyle okur.] [Cory'nin notu: Treb. haec enim ita alte advolat, ut nubes videat et tangat, "çünkü o kadar yüksekten uçar ki bulutları gözlemler ve onlara dokunur."]

[s. 146]

XCIX. Yoksulluk Sebebiyle Kendi Çocuklarını Başından Savan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Yoksulluk sebebiyle kendi çocuklarını başından savan bir adamı simgelemek istediklerinde, YUMURTLAYAN BİR ŞAHİN tasvir ederler; zira bu kuş üç yumurta bıraksa da yalnızca birini kuluçkadan çıkarıp büyütür ve diğer ikisini kırar: Bunu da o mevsimde pençelerini kaybetmesi yüzünden yapar, bu nedenle üç yavruyu birden büyütmeye muktedir olamaz.

[Cory'nin notu: Aquilam, Treb.]

[s. 147]

C. Ayaklarıyla Hareket Etmekte Ağır Kalan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Ayaklarıyla hareket etmekte ağır kalan bir adamı simgelemek istediklerinde bir DEVE çizerler; çünkü uyluğunu büken tek hayvan budur ve bu sebeple κάμηλος, yani deve olarak adlandırılır.

CI. Yüzsüz ve Keskin Görüşlü Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Yüzsüz bir adamı simgelemek istediklerinde

[Cory'nin notu: Mısır gibi develerin bolca bulunmuş olması gereken bir ülkede, mevcut heykeller, hiyeroglifler veya resimler arasında bilinen hiçbir deve örneğinin bulunmaması dikkat çekici bir gerçektir. Bonomi.]

[s. 148]

ve keskin görüşlü [birini belirtmek istediklerinde], bir KURBAĞA çizerler; zira gözleri haricinde hiçbir yerinde kanı yoktur ve bu kısımlarında kan bulunan kişileri arsız olarak adlandırırlar: ve bu sebeple şair şöyle terennüm eder: "Ey köpek gözlü, geyik yürekli ayyaş."

CII. Kendisini Hareket Ettiremeyen Bir Adam

Uzun bir süre kendisini hareket ettiremeyen, fakat daha sonra ayaklarıyla hareket eden bir adamı simgelemek istediklerinde, ARKA AYAKLARI OLAN BİR KURBAĞA çizerler; çünkü o ayaksız doğar, fakat daha sonra büyüdükçe arka ayaklarını edinir.

[s. 149]

CIII. Herkese Düşman Olan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Herkese düşman olan ve herkesten ayrı yaşayan bir adamı simgelemek istediklerinde bir yılan balığı çizerler; çünkü bu balık hiçbir başka balıkla bir arada bulunmaz.

CIV. Denizde Pek Çok Kişiyi Kurtaran Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Denizde pek çok kişiyi kurtaran bir adamı simgelemek istediklerinde torpido balığı [uyuşduran balığı] çizerler; zira bu balık, yüzemeyen birçok balık gördüğünde onları yanına çeker ve kurtarır.

[s. 150]

CV. Gerekli Olan ve Olmayan Şeyleri Savurganca Tüketen Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Hem gerekli hem de yararsız şeyleri savurganca tüketen bir adamı simgelemek istediklerinde bir AHTAPOT çizerler; çünkü çok ve aşırı derecede yedikten sonra yuvalarına yiyecek depolar ve yararlı olanı tükettiğinde, yararsız olanı dışarı atar.

CVI. Kabilesinin Hükümdarı Olan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Kabilesinin hükümdarı olan bir adamı simgelemek istediklerinde

[s. 151]

kavmini, bir KEREVİT VE BİR POLİP resmederler; çünkü o poliplere hükmeder ve aralarında en başta gelen yeri tutar.

CVII. Bir Kadınla Evlenen Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Doğdukları ilk çocukluktan itibaren bir kadınla evlenen bir adamı simgelemek istediklerinde, GEBE PİNNALAR resmederler; çünkü bunlar kabuk içinde oluştuklarında, kısa bir süre sonra, daha kabuğun içindeyken bile birbirleriyle birleşirler.

CVIII. Kendine Bakmayan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Bir babayı veya kendine

[s. 152]

kendisi için tedarikte bulunmayan, ancak maiyeti tarafından bakılan bir kimseyi belirtmek istediklerinde, bir PİNNA VE BİR KEREVİT resmederler; zira bu kerevit pinnanın etine yapışık kalır ve adına uygun davranarak pinnophylax (pinnanın koruyucusu) olarak adlandırılır. Çünkü pinna acıktığında kabuğunu daima açar ve o böyle açık yatarken içine herhangi bir küçük balık girdiğinde, pinnophylax kıskacıyla pinnayı çimdikler; pinna bunu fark ettiğinde kabuğunu kapatır ve böylece küçük balığı yakalar.

CIX. Oburluğa Düşkün Bir Adamı Nasıl Gösterirler.

Oburluğa düşkün bir adamı simgelemek istediklerinde, bir İSKARİT BALIĞI resmederler.

[s. 153]

balık; çünkü geviş getiren ve yoluna çıkan bütün küçük balıkları yiyen tek balık budur.

CX. Yediklerini Kusan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Yediklerini kusan ve ardından doymak bilmezcesine yeniden yiyen bir adamı simgelemek istediklerinde, bir DENİZ GELİNCİĞİ çizerler; çünkü o ağzıyla doğurur ve yüzerken tohumu yutar.

CXI. Başka Bir Kavimden Kişilerle İlişki Kuran Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Başka bir kavimden kişilerle ilişki kuran bir adamı simgelemek istediklerinde,

[s. 154]

MÜREN BALIĞI resmederler; çünkü bu balık denizden çıkar, engereklerle çiftleşir ve derhal denize geri döner.

CXII. Cinayetten Cezalandırılan Bir Adam

Cinayetten cezalandırılan ve tövbe eden bir adamı simgelemek istediklerinde, bir OLTAYA YAKALANMIŞ PASTİNACA (kuyruğunda iğnesi olan bir balık [vatoz]) resmederler; zira yakalandığı zaman kuyruğundaki iğneyi atar.

CXIII. Başkasının Malını Acımasızca Yiyen Bir Adam

Başkasının malını acımasızca yiyen bir adamı simgelemek istediklerinde,

[s. 155]

bir başkasının varlığından hevesle faydalanıp daha sonra kendininkini tüketen birini simgelemek istediklerinde bir AHTAPOT çizerler; zira bu hayvan başka şeylerden yiyecek bulamazsa kendi kollarını yer.

CXIV. İyiliğe Can Atan Bir Adamı Nasıl Gösterirler

İyiliğe can atan fakat bunun yerine kötülüğe düşen bir adamı simgelemek istediklerinde bir MÜREKKEP BALIĞI resmederler; zira bu balık kendisini yakalamaya heveslenen birini gördüğünde karnından suya siyah bir sıvı püskürtür, böylece artık görünmez olur ve bu şekilde kaçar.

[s. 156]

CXV. Doğurgan Bir İnsanı Nasıl Simgelerler

Doğurgan bir insanı simgelemek istediklerinde, bir ev serçesi çizerler; zira bu hayvan aşırı bir arzu ve döl bereketiyle sevk edilerek bir saat içinde yedi kez dişisiyle çiftleşir ve bolca döl döker.

CXVI. Kararlı ve Dengeli Mizaçlı Bir İnsanı Nasıl Simgelerler

Kararlı ve dengeli mizaçlı bir insanı simgelemek istediklerinde, bir lir çizerler; çünkü o, seslerinin sürekliliğini muhafaza eder.

[s. 157]

CXVII. Önceleri Aklı Başından Gitmiş Olan, Fakat Sonradan Aklı Başına Gelen Bir Adamı Nasıl Gösterirler

Önceleri aklı başından gitmiş olan, fakat sonradan aklı başına gelen ve hayatına bir nebze düzen getiren bir adamı simgelemek istediklerinde, bir PAN FLÜTÜ (syrinx) çizerler; çünkü o yatıştırıcıdır ve zevkle yapılmış şeyleri akla getirir; ayrıca oldukça düzenli bir ses çıkarır.

[s. 158]

CXVIII. Herkese Adaleti Eşit Şekilde Dağıtan Bir İnsanı Nasıl Gösterirler

Herkese adaleti eşit şekilde dağıtan bir insanı simgelemek istediklerinde, bir DEVE KUŞU TÜYÜ çizerler; çünkü bu kuşun kanat tüyleri, diğer bütün kuşların aksine, her tarafında birbirine eşittir.

[Cory'nin notu: Adalet tanrıçası Tme; Yunanların Themis'i. Adalet, tanrıçanın başının süslendiği deve kuşu tüyü ile simgelenir.]

[s. 159]

CXIX. İnşa Etmeye Meraklı Bir Adam

İnşa etmeye meraklı bir adamı simgelemek istediklerinde, BİR İNSAN ELİ çizerler; çünkü bütün işleri o gerçekleştirir.

HORAPOLLON NILOUS'UN HİYEROGLİFLERİNİN SONU.

[Cory'nin notu: El, bir eli; ayrıca T, Th veya D harflerini ifade eder.]

[s. 160]

[okunamadı]

Bu metin neden önemli

Horapollon (Horus Apollon), büyük olasılıkla MS 5. yüzyılda yaşamış, Mısır kökenli Yunanca yazan bir bilgindir. Hieroglyphica, hiyerogliflerin gerçek fonetik değeri unutulduktan sonra onları alegorik ve ahlâkî bir simge dizgesi olarak yorumlayan tek kapsamlı antik kaynaktır. Elyazması 1419 yılında Yunanistan'da yeniden keşfedilip Rönesans İtalyasına getirildiğinde, Marsilio Ficino ve Pico della Mirandola çevresindeki Hermetik ve Yeni-Platoncu düşünürler için Mısır bilgeliğinin anahtarı sayıldı. Burada verilen metin, eserin 1551 tarihli Yunanca-Latince baskısındandır. Ouroboros ve tanrıları taçlandıran ölümsüz yılan imgeleri, bu gelenek aracılığıyla Batı ezoterizminin kalıcı simgelerine dönüşmüştür.

Eser hakkında

Geç Antik Çağ'ın son evresinde, Nil vadisindeki kadim yazı kültürünün yerini Greko-Romen dünyanın zihniyetine bıraktığı bir dönemde kaleme alınan Hieroglyphica, Mısır kökenli bir bilgin olan Horapollon'un adıyla anılır. MS beşinci yüzyıl civarında şekillendiği kabul edilen bu metin, İskenderiye merkezli felsefî çevrelerin, Yeni-Platoncu düşünüşün ve giderek güçlenen Hermetik duyarlılığın kesişim noktasında ortaya çıkmıştır. Yazı sisteminin pratik ve fonetik işlevini kaybetmeye başladığı bu tarihsel eşikte Horapollon, Mısır hiyerogliflerini dilbilimsel araçlar olmaktan ziyade kadim dünyanın metafizik sırlarını barındıran kutsal amblemler olarak ele alan entelektüel bir halkayı temsil eder.

Metnin bütünü, hayvan tasvirleri ve doğa imgeleri üzerinden hiyeroglif yazısının felsefî bir tefsirini sunma amacı taşır. Horapollon, her bir işaretin ardında evrenin işleyişine, ahlâkî ilkelere yahut ilâhî düzene dair gizli bir bilgelik bulunduğunu savunur. Eser, somut tabiat gözlemleri ile soyut kavramlar arasında dolaysız bağlar kuran bir katalog yapısına sahiptir. Bu çerçevede sunulan açıklamalar, antik Mısır yazısının fonetik kurallarından ziyade Geç Antik Çağ düşüncesinin sembolik algısını yansıtır ve doğadaki her varlığı evrensel nizamın okunabilir bir harfi olarak kabul eden Hermetik kâinat tasavvurunu temellendirir.

Sayfamızda yer verilen açılış pasajı, eserin sembolizm dünyasına doğrudan bir giriş niteliğindedir ve sonsuzluk ile kozmos kavramlarını yılan figürü üzerinden inceler. Horapollon, burada hem ilâhî kudretin simgesi olan ölümsüz yılanı hem de kendi kuyruğunu ısıran Ouroboros imgesini ayrıntılandırarak zamanın döngüsel yapısını ve İlâhî Takdir'in maddî âlemdeki tecellisini betimler. Okur, bu satırlara modern bir arkeolojik çözümleme beklentisiyle değil, Geç Antik Çağ'ın ve sonrasında Rönesans hümanizminin doğayı kutsal bir metin gibi okuma arzusunun tipik bir örneği olarak yaklaşmalıdır. Metin, hayvanların tabiatından kozmik yasalara uzanan bu alegorik bakış açısıyla kadim sembolizmin zihin dünyasını kavramak için yetkin bir zemin sunar.

Bu eser Hermetizm Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye
Kaynak eser
Horapollon (Horapollo Nilous), Hieroglyphika; Alexander Turner Cory'nin İngilizce çevirisi, The Hieroglyphics of Horapollo Nilous, Londra, William Pickering, 1840
Neşir
1551 Yunanca-Latince baskı (De sacris notis et sculpturis)
Konum
İki kitabın tamamı: Birinci Kitap (70 bölüm) ve İkinci Kitap (119 bölüm), Cory'nin önsözü ve açıklayıcı notlarıyla
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Internet Archive
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →
Bu Çeviriye AtıfUysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Horapollon, Hieroglyphika. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/horapollon-hieroglyphica-yilan-ile-sonsuzluk-ve-kozmos
Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

← Kütüphaneye dön