Naassenler: Yılan Tarikatı ve İlk İnsan
Philosophumena, or the Refutation of All Heresies, F. Legge çevirisi, cilt I, Londra, SPCK, 1921, Internet Archive taraması.

Naassenler: Yılan Tarikatı ve İlk İnsan

Romalı Hippolytos, Bütün Sapkınlıkların Reddi, V. Kitap (F. Legge çevirisi, 1921)
Romalı Hippolytos· MS yaklaşık 225 / 1921 (F. Legge çevirisi)· Özgün: Antik Yunanca (İngilizce çeviriden)· Archive.org· ~2 dk okuma

Romalı Hippolytos (yaklaşık 170-235), Hristiyanlık dışı bulduğu öğretileri Yunan felsefesinden, gizem dinlerinden ve astrolojiden türediklerini göstermek için Bütün Sapkınlıkların Reddi adlı büyük eseri yazdı. Eserin IV. ile X. kitapları 1842'de Athos Dağı'ndaki bir elyazmasında bulundu ve önce Origenes'e atfedildi. Gnostik akımlar hakkında başka hiçbir yerde korunmamış alıntılar içerir. Bu bölüm F. Legge'nin 1921 çevirisinden aktarılmıştır.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Şimdi geriye, daha önce anılan şeyleri de kendisi için ortaya koyduğumuz niyetle, sapkınlıkların çürütülmesine hızla geçmek kalıyor. Sapkınlık önderleri ortaklaşa olarak bu filozoflardan ipuçları almış ve birer kunduracı gibi eskilerin hatalarını kendi fikirlerine yamayarak, izleyen kitaplarda kanıtlayacağımız üzere, kandırabildikleri kimselere bunları yeniymiş gibi sunmuşlardır. Geri kalanı için, daha önce belirlenen konulara geçmenin, ancak kendi eylemiyle uydurulan birtakım sistemler aracılığıyla gerçekte yanılgının müsebbibi olan Yılan'a övgüler düzmeye cüret edenlerle başlamanın vaktidir. Bu sebeple öğretinin rahipleri ve önderleri, İbrani dilinde bu şekilde adlandırılarak Naassenler diye anılan ilk kişiler olmuştur; çünkü Yılan'a Naas denir. Daha sonra, yalnızca kendilerinin derinlikleri bildiğini öne sürerek kendilerine Gnostikler demişlerdir. Bu kişilerden ayrılarak birçok insan, bu söylem ilerledikçe tartışacağı üzere, aynı şeyleri değişen görüşlere göre betimleyip gerçekte tek olan sapkınlığı fazlasıyla bölünmüş bir mesele haline getirmiştir.

Bu insanlar kendi ifadelerine göre her şeyin başlangıcı olarak bir İnsan'a ve bir İnsanoğlu'na taparlar. Ancak bu İnsan eril-dişildir ve onlar tarafından Adamas diye adlandırılır; ona yazılmış ilahiler pek çok ve türlü türlüdür. Ve sözü uzatmamak gerekirse, bu ilahiler onlar tarafından aşağı yukarı şöyle tekrarlanır:

“Senden bir baba ve senin aracılığınla bir ana doğar; ey göğün yurttaşı, ulu adlı İnsan, Eonların ebeveyni olan o iki ölümsüz isim!”

Fakat onu Geryon gibi üç parçaya bölerler. Çünkü onun, derler, zihinsel bir parçası, ruhsal bir parçası ve topraktan bir parçası vardır; ve onun bilgisinin Tanrı'yı bilme yetisinin başlangıcı olduğunu kabul ederler, şöyle derler: “Yetkinliğin başlangıcı insanın bilgisidir, ancak Tanrı'nın bilgisi tamamlanmış yetkinliktir.” Fakat tüm bu şeyler, der, yani zihinsel, ruhsal ve topraktan olan, bir arada ilerleyip tek bir insana, Meryem'den doğan İsa'ya indi; ve orada bu üç insan, der, aynı şekilde her biri kendi özünden kendi benzerine doğru birlikte konuştu. Çünkü onlara göre evrensellerin üç türü vardır (yani) meleksi, ruhsal ve topraktan; ve üç kilise vardır: meleksi, ruhsal ve topraktan; fakat bunların isimleri şunlardır: Seçilmiş, Çağrılmış, Tutsak.

7. Rabbin kardeşi Yakup'un Mariamne'ye aktardığını söyledikleri pek çok söylevin başlıca maddeleri bunlardır. O halde, saygısızların artık ne Mariamne, ne Yakup ne de onun Kurtarıcısı hakkında asılsız şeyler söyleyememesi için, gerek Barbarların gerekse Greklerin masallarının kaynağı olan Gizemler'e geleceğiz; ve bu insanların ulusların gizli ve dile gelmez gizemlerini bir araya toplayıp Mesih hakkında yalanlar söyleyerek, Putperestlerin gizli ayinlerini görmemiş olanları nasıl yoldan çıkardığını göreceğiz. Çünkü mademki temel dayanakları İnsan Adamas'tır ve onun hakkında “Onun soyunu kim bildirecek?” diye yazıldığını söylerler; sırasıyla uluslardan İnsan'ın keşfedilemez ve seçkin soyunu alıp bunu Mesih'e nasıl uyarladıklarını öğrenin.

Özgün metin (İngilizce)

Now therefore there remains to hasten on to the refutation of the heresies, with which intent also we have set forth the things aforesaid. From which philosophers the heresiarchs have taken hints in common and patching like cobblers the mistakes of the ancients on to their own thoughts, have offered them as new to those they can deceive, as we shall prove in (the books) which follow. For the rest, it is time to approach the subjects laid down before, but to begin with those who have dared to sing the praises of the Serpent, who is in fact the cause of the error, through certain systems invented by his action. Therefore the priests and chiefs of the doctrine were the first who were called Naassenes, being thus named in the Hebrew tongue: for the Serpent is called Naas. Afterwards they called themselves Gnostics alleging that they alone knew the depths. Separating themselves from which persons, many men have made the heresy, which is really one, a much divided affair, describing the same things according to varying opinions, as this discourse will argue as it proceeds.

These men worship as the beginning of all things, according to their own statement, a Man and a Son of Man. But this Man is masculo-feminine and is called by them Adamas; and hymns to him are many and various. And the hymns, to cut it short, are repeated by them somehow like this:—

“From thee a father, and through thee a mother, the two deathless names, parents of Aeons, O thou citizen of heaven, Man of great name!”

But they divide him like Geryon into three parts. For there is of him, they say, the intellectual (part), the psychic and the earthly; and they consider that the knowledge of him is the beginning of the capacity to know God, speaking thus: “The beginning of perfection is the knowledge of man, but the knowledge of God is completed perfection.” But all these things, he says, the intellectual, and the psychic and the earthly, proceeded and came down together into one man, Jesus who was born of Mary; and there spoke together, he says, in the same way, these three men each of them from his own substance to his own. For there are three kinds of universals according to them (to wit) the angelic, the psychic and the earthly; and three churches, the angelic, the psychic and the earthly; but their names are: Chosen, Called, Captive.

7. These are the heads of the very many discourses which they say James the brother of the Lord handed down to Mariamne. So then, that the impious may no longer speak falsely either of Mariamne, or of James, or of his Saviour, we will come to the Mysteries, whence comes their fable, both the Barbarian and the Greek, and we shall see how these men collecting together the hidden and ineffable mysteries of the nations and speaking falsely of Christ, lead astray those who have not seen the Gentiles’ secret rites. For since the Man Adamas is their foundation, and they say there has been written of him “Who shall declare his generation?” learn ye how, taking from the nations in turn the undiscoverable and distinguished generation of the Man, they apply this to Christ.

Bu metin neden önemli

Naassenler, adlarını İbranice yılan anlamına gelen nahaş sözcüğünden alan bir Gnostik topluluktu. Hippolytos'un aktardığı öğretide, ilk insan Adamas hem eril hem dişil olan göksel bir varlıktır ve ruhun yolculuğu Attis, Osiris ve Eleusis gizemlerinin imgeleriyle yorumlanır. Bu bölüm, Gnostisizmin pagan gizem dinleriyle nasıl iç içe geçtiğini gösteren zengin bir kaynaktır.

Bu eser Gnostisizm Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye
Kaynak eser
Philosophumena, or the Refutation of All Heresies, F. Legge çevirisi, cilt I, Londra, SPCK, 1921
Neşir
MS yaklaşık 225 / 1921 (F. Legge çevirisi)
Konum
V. Kitap, Naassenler üzerine bölümün başı
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Internet Archive
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →
Bu Çeviriye AtıfUysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Naassenler: Yılan Tarikatı ve İlk İnsan. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/hippolytos-naassenler-yilan-ve-ilk-insan
Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

← Kütüphaneye dön