Hermetik Parçalar: Seçme Gücü ve Kısa Parçalar

SEÇME GÜCÜ

1. Şu hâlde öz vardır, akıl vardır, düşünce vardır, idrak vardır. (Kaynakta bunlar essence, reason, thought, perception olarak geçer; Hermetik öğretide Ruh'un iç yapısını kuran dört katmandır.)

Kanaat ile duyu idrake doğru devinir; akıl kendini öze yöneltir; düşünce ise kendi kendisi vasıtasıyla kendini dışarı salar.

Ve düşünce idrakle iç içe dokunmuştur; birbirlerinin içine girerek tek bir suret olurlar — ki bu suret Ruh'un kendi suretidir. (Kaynak metinde bu cümlenin köşeli parantezi kapanmadan kalır; elyazmasında burada bir kopukluk bulunur, çeviri eksikliği değildir.)

Kanaat ile duyu Ruh'un idrakine doğru devinir; lâkin aynı hâlde kalmazlar. İşte bu yüzden onlarda aşırılık, eksiklik ve farklılık vuku bulur.

İdrakten uzağa çekildiklerinde bozulurlar; ama onu izleyip ona itaat ettiklerinde, ilimler yoluyla idrak eden akıldan pay alırlar.

2. Seçme gücü bizdedir; daha iyi olanı seçmek bizim elimizdedir, aynı şekilde daha kötü olanı [seçmek] de — irademize göre.

Ve [bizim] seçimimiz kötü şeylere yapışırsa, bedensel doğayla düşüp kalkar; [ve] bu sebeple Alınyazısı böyle bir seçim yapana hükmeder. (Alınyazısı burada İlahî Takdir'in karşıtıdır: Hermetik öğretide yalnızca bedene bağlanan yan yıldızların zorunluluğuna tabi olur, akıl yanı değil.)

Madem ki bizdeki düşünen öz mutlak surette hürdür — [yani] her şeyi düşüncede kucaklayan akıl — ve madem ki o dâima kendi kendisine kanundur ve kendisiyle özdeştir, bu sebeple Alınyazısı ona erişemez.

Böylece ilkin İlk Tanrı'dan donatarak, o, idrak eden aklı ve Doğa'nın doğuma gelenlere tayin ettiği bütün aklı dışarı saldı.

Ruh bunlarla düşüp kalkarken onların alınyazılarıyla da düşüp kalkar; gerçi [kendinde] onların alınyazılarının doğasında hiçbir payı [yahut hissesi] yoktur.

(Aşağıdaki cümle Stobaios'ta bulunmaz; Patrizzi'nin baskısında bir öncekinin sonuna eklenmiştir ve muhtemelen sonradan düşülmüş bir kenar notudur.) [Bütün] parçaların iç içe dokunmuş ahengiyle zorunlu kılınan şey, alınyazısında yazılı olandan hiçbir bakımdan farklı değildir.

BİR VECİZE

Hermes'e «Tanrı nedir?» diye sorulduğunda, şöyle cevap verdi: Bütünlerin Demiurgos'u — en hakîm ve ebedî Zihin. (Bu parça, antolojide yalnızca bu tek cümleden ibaret olarak korunmuştur; bağlamı düşmüş bir vecize-fragmandır, metnin öncesi de sonrası da elimizde yoktur.)

«AFRODİT»TEN

[Soru] Peki, yavrular nasıl olur da ana babalarına benzer doğar? Yahut nasıl olur da kendi [öz] türlerine geri döndürülürler? (Mead, buradaki «geri döndürülme» ifadesinin ruh göçü fikrine işaret ettiği kanaatindedir.)

[Afrodit] Sebebini açıklayayım. Tekevvün, olgunlaşmış kandan terleyerek çıkan tohumu biriktirdiğinde, uzuvların bütün kütlesinden bir tür öz yükselir — ilahî bir faaliyetin kanununca, sanki adamın kendisi doğuyormuşçasına; kadında da görünüşe göre aynı şey vuku bulur. («Terleyerek çıkan» okuyuşu tartışmalıdır: Wachsmuth, Usener'in düzeltmesini izleyerek «köpüğe dönüşen» okur — Afrodit'in köpükten doğuşuna göndermeli bir okuyuş.)

Şu hâlde erkekten akan üstün gelir ve bozulmadan kalırsa, dünyaya gelen yavru babasına benzer; tersi olduğunda da aynı şekilde anasına [benzer].

Bundan başka, herhangi bir uzuv üstün gelirse, [yavrudaki] benzerlik o [belli] uzva çekecektir.

Lâkin bazen uzun nesiller boyunca yavru kocanın suretine çeker; zira karının gebe kaldığı o [belli] anda kocanın dekanı daha büyük tesire sahiptir. (Dekan, burçlar kuşağının onar derecelik otuz altı diliminden her biridir; her dekanın kendi yöneticisi vardır ve Hermetik astrolojide beden üzerinde doğrudan tesir sahibi sayılır.)

TANRILARIN BİR İLAHİSİ

Yedi Yıldız, yolları birbirinden çok farklı, [engin] Olympos ovası üzerinde döndüler; Ebediyet onlarla birlikte alınyazısını sonsuza dek eğirecektir (Anthologia'daki okuyuşta bunun tersi söylenir: Ebediyet dâima Yedi'ce ölçülüp düzenlenir — yani Yedi gezegen, Ebediyet'i zamana bölen aletlerdir.) — geceleyin parlayan Mene, [ve] kasvetli Kronos, [ve] tatlı Helios, ve mabet-sandığı içinde taşınan Paphie, yürekli Ares, güzel kanatlı Hermes, ve Doğa'nın kendisinden geldiği ilk kaynak Zeus. (Mene Ay'ın, Paphie ile Kytherea ise Afrodit'in kült adlarıdır; Afrodit'in heykeli alaylarda küçük bir mabet-sandığı içinde taşınırdı.)

Şimdi bunların kendilerine insan soyu emanet edilmiştir; öyle ki bizde de bir Mene, bir Zeus, bir Ares, bir Paphie, bir Kronos, bir Helios ve bir Hermes vardır.

Bu sebeple biz, esîrî ruhtan gözyaşını, kahkahayı, öfkeyi, doğumu, aklı, uykuyu, arzuyu çekelim diye bölüştürülmüşüzdür. («Esîrî ruh» burada tek bir unsuru, yani esîri kasteder.)

Gözyaşları Kronos'tur, doğum Zeus, akıl [ise] Hermes, cesaret Ares, ve Mene doğrusu uykudur, ve Kytherea arzudur, ve Helios [ise] kahkahadır — zira her ölümlü düşünen varlığın ve ölümsüz âlemin haklı olarak gülmesi onun yüzündendir.