Hermes'e Atfedilen Parçalar: Kilise Babalarından ve Kadim Yazarlardan (I-X)

PARÇA I

Bedende iken işlediği şeylerin hesabını Baba'ya versin diye. (Tertullianus'un aktardığı bu tek cümle, ruhun bedenden ayrıldıktan sonra yargılanışına dairdir; Mead, elimizdeki Hermetik metinlerin hiçbirinde birebir bulunmadığını, lâkin her hâliyle sahih göründüğünü söyler.)

PARÇA II

Lâkin Tanrı birdir; ve bir olanın bir isme ihtiyacı yoktur, zira O — bir olduğu için — bütün isimlerin ötesindedir. (Laktantius'un Yunanca aktardığı cümle. Kadim Hermetik düşüncede isimsizlik bir eksiklik değil, bölünmemişliğin işaretidir: ad, bir şeyi başka şeylerden ayırmaya yarar; ayrılacak ikinci bir şeyin bulunmadığı yerde ada da gerek kalmaz.)

PARÇA III

Ölümlü, Ölümsüz'e yaklaşamaz; ne de zamana bağlı olan Ebedî'ye, ne de bozulmaya uğrayan, bozulma nedir bilmeyene.
Ve bu sebeple yeryüzüne ait canlının göksel şeyleri görmeye henüz iktidarı yoktur; zira bedenin içinde, bir zindanda tutulur gibi kapalı tutulmaktadır — duyusu serbest kalıp azat olsa her şeyi görmesin diye. (Laktantius bu parçayı Latince verir. Mead, ikinci cümlenin de üslûp bakımından tamamen Hermetik olduğunu, dolayısıyla sahih göründüğünü belirtir.)

PARÇA IV

Korunmanın tek yolu dindarlıktır. Zira ne kötü bir daimon ne de Alınyazısı dindar adamın üzerinde hüküm sürer. Zira Tanrı, dindar olanı her kötülükten kurtarır. İnsanoğlunda bulunan bir ve yegâne iyilik dindarlıktır. (Laktantius bu parçayı Yunanca aktarır; İskenderiyeli Kyrillos da benzer biçimde alıntılar. Aynı yerde Hermes'in bir başka sözü daha verilir: «Dindarlık, Tanrı'yı bilmektir (Gnosis).» Yani burada dindarlık bir ibadet biçimi değil, bir biliş hâlidir; Alınyazısı'nın hükmünü kıran da bu biliştir.)

PARÇA V

Her şeyin Rabbi ve Efendisi — ki O'na Tanrı demek bizim âdetimizdir — ikinci Tanrı'yı, Görünen ve Duyulur olanı yaptığında («İkinci Tanrı» burada Kozmos olarak Söz'dür (Logos); yani görünen evrenin kendisi.) — O'na duyulur diyorum, kendisinde duyu bulunduğu için değil (bu meseleyi, yani O'nda duyu olup olmadığını başka bir vakit araştıracağız), lâkin duyuların ve zihnin nesnesi olduğu için — işte O'nu, İlk ve Bir ve Yegâne olarak yaptığında, O'na pek güzel göründü ve bütün iyi şeylerle tastamam dolu göründü. O'na hayret etti ve O'nu bütünüyle kendi Oğlu gibi sevdi. (Laktantius burada «Kâmil Hitabe»nin kayıp Yunanca aslından alıntılar; elimizdeki eski Latince tercüme bu son cümleyi «kendi İlahîliğinin bir parçası olarak ona âşık oldu» diye serbestçe değiştirmiştir.)

PARÇA VI

Lâkin bu Sebep'in Sebebi, İlahî ve Doğmamış olan İyilik'in İyi-İstemesidir; ki adı insan ağzıyla söylenemeyen Tanrı'yı ilkin o meydana getirmiştir. (Laktantius'un aktardığı bu parça ile bir sonraki, aynı kayıp kaynaktan gelmektedir.)

PARÇA VII

Zira oğlum, hiçbir dilin anlatamayacağı bir Hikmet Sözü (Logos) vardır — her şeyin biricik Rabbi hakkında, her düşünceden önce gelen Tanrı hakkında Kutsal bir Söz — ki O'nu bildirmek bütün insan gücünü aşar. (Laktantius, bu parçanın da bir öncekinin de «Tat'a Hitabeler»den alındığını düşünür.)

PARÇA VIII

Hayır, hayır; daha uğurlu konuş, ey Asklepios'um! Zira o Bir ve Yegâne İyilik hakkında böyle bir düşüncenin zihne girmesine izin vermek pek büyük bir dinsizliktir.
Bunlar ve bunlara benzer şeyler O'na yaraşmaz. Zira O, var olan her şeyle doludur ve hiçbir şeye en ufak bir ihtiyacı yoktur.
Lâkin şükrümüzü dökerek O'na ibadet edelim. O'na sunulacak en lâyık kurban, hamd etmektir — yalnızca hamd. (Asklepios, tütsü ve güzel kokuların kutsal ayinde Tanrı'ya sunulup sunulamayacağını sormuştu; Hermes'in cevabı budur. Laktantius bu parçayı da Yunanca aslından çevirir.)

PARÇA IX

İki tabiattan, ölümsüz olandan ve ölümlü olandan, tek bir tabiat yaptı — insanınkini — bir ve aynı şey olarak; ve aynı insanı hem bir bakıma ölümsüz hem bir bakıma ölümlü kılarak meydana getirdi ve onu, tanrısal ve ölümsüz tabiat ile ölümlü tabiatın tam ortasına dikti; her şeyi görüp her şeye hayret etsin diye. («Hayret etmek» burada gelişigüzel bir söz değildir: hayret, Gnosis'in başlangıcıdır. Laktantius bu parçayı «Kâmil Hitabe»nin Yunanca aslından aktarır.)

PARÇA X

İşte bu şeyler dediğim gibi vuku bulduğunda, ey Asklepios, o vakit Rabbimiz ve Atamız, İlk ve Bir olan Tanrı'nın Tanrısı ve Yapıcısı, olup bitene yukarıdan bakacak (Bu tuhaf tabir çeviri hatası değildir: kaynak, en yüce Tanrı ile O'nun meydana getirdiği «ikinci Tanrı»yı, yani Parça V'te geçen görünen Kozmos'u birbirinden ayırır.) ve İradesini — ki İyilik odur — düzensizliğe karşı sağlamlaştırarak, sapmayı geri çağırarak ve kötü olanı temizleyip atarak — ister onu tufan sularıyla yıkayıp götürerek, ister en hızlı ateşle yakıp bitirerek, ister savaş ve kıtlıkla zorla kovarak — Kozmos'unu yeniden eski hâline getirecek ve böylece onun Yeniden Kuruluşunu tamamlayacaktır. (Bu, Hermetik külliyatın büyük çevrim öğretisidir: kozmos yok edilmez, arındırılıp aslî hâline döndürülür.)