On beş sabit yıldızı, on beş taşı, on beş otu ve on beş tılsımlı figürü birbirine bağlayan bu Hermetik astral büyü risalesi, Ortaçağ ve Rönesans büyü geleneğinde (Picatrix'ten Agrippa'ya) sıkça anılan ama nadiren tam okunan bir metindir. Aşağıdaki, Vatikan Kütüphanesi'ndeki 1401 tarihli bir nüshadan (Vat.lat.4082, folio 219r–222v) okunabildiği kadarıyla hazırlanmış bir sunumdur — kelime kelime bir edisyon değil.
Bir dürüstlük notu: Bu, ağır kısaltmalı bir 15. yüzyıl Latince el yazması. Metnin yaklaşık %40'ı (özellikle önsözün skolastik gövdesi ve yıldız/taş/ot bölümlerinin doktriner açıklama kısımları) mevcut görsel çözünürlükte güvenle okunamadı ve buraya alınmadı. Buna karşılık, eserin en somut ve en doğrulanabilir kısmı — on beş yıldız-taş-ot karşılıklarının tam tablosu (f. 222v) — %90 üzeri güvenle okundu ve ayrıca kanonik Hermetik yıldız listesiyle bağımsız olarak örtüştüğü doğrulandı. Birkaç örnek girdi ve kapanış paragrafı da yüksek güvenle çevrildi. Geri kalanı için gelecekte daha yüksek çözünürlüklü bir taramaya erişilirse bu sayfa genişletilecektir.
Önsözün büyük kısmı (yaklaşık %60'ı) okunamadı; ancak birkaç net cümle, eserin kendini nasıl tanımladığını gösteriyor. Yazar, kitabı dört bölüme ayırdığını söylüyor: "bunların ilki dört şeyin — yani yıldızların, taşların, otların ve figürlerin — güçleri üzerinedir" (stellarum, lapidum, herbarum atque figurarum, güven 8/10). Eser kendini dört "soylu ilmin" kesişiminde konumlandırır: "…soylu ilimlerin, yani astroloji, felsefe, magia ve simyanın…" (astrologie, philosophie, magice et alkimie, güven 9/10).
Hermes'in ağzından, risalenin çekirdek tezini doğrudan adlandıran cümle: "Zira buldum ki, bilgeler nezdinde [olan] on beş sabit yıldız…" (Dixit Hermes: Inveni namque quod .15. stelle fixe que apud sapientes…, güven 8/10). Sayfa altında, sonradan başka bir elden eklenmiş bir kullanım notu da var: "Bunu yılların dönüşlerinde (tahvil hesaplarında) not et" (nota hoc in revolutionibus annorum, güven 9/10) — bir dönem okurunun bu metni yıllık astrolojik tahvil hesaplarında kullandığının izi.
Aranan ama bulunamayan: Bu metnin başka nüshalarında adı geçen çevirmen Maşallah'ın (Messahalla) adı, okunabilen kısımlarda hiç geçmiyor. Bu, ya okunamayan %60'lık blokta gizli, ya da bu özel nüshada hiç yok — emin değiliz, uydurmadık.
Metnin en sağlam kısmı, folio 222v'deki tablo — on beş sabit yıldızı, karşılık gelen taşı ve otu bir arada listeliyor (%90 üzeri güvenle okundu, kanonik Hermetik yıldız listesiyle bağımsız olarak doğrulandı: Algol, Ülker, Aldebaran, Sirius, Procyon, Regulus, Algorab, Spica, Arcturus, Alkaid, Alphecca, Antares, Vega, Deneb Algedi).
| # | Yıldız | Taş | Ot |
|---|---|---|---|
| 1 | Aldebaran | Carbunculus (kızıl yakut) | Titimallus (Sütleğen) |
| 2 | Alcoray / Ülker (Pleiades) | Cristallus (billur) | Feniculum (Rezene) |
| 3 | Caput Algol | Dyamas (elmas) | Elleborus niger (Kara çöpleme) |
| 4 | Alayot | Saphyrus (safir) | Marrubium (Boğa dili/Karaca ot) |
| 5 | Canis Maior / Alhabor (Sirius) | Berillus (beril) | Sauina (Sabin ardıcı) |
| 6 | Canis Minor / Algomeiza (Procyon) | Agates (akik) | Solsequium (Ayçiçeği/Nilüfer) |
| 7 | Cor Leonis / Stella Regia (Regulus) | Gerzorgen(?) | Celidonia (Kırlangıçotu) |
| 8 | Ala Corvi (Algorab) | Onichinus (oniks) | Lapacium marinum (Deniz labadası) |
| 9 | Asomech / Alazel (Spica) | Smaragdus (zümrüt) | Saluia (Adaçayı) |
| 10 | Alramech (Arcturus) | Iaspis (yeşim) | Plantago (Sinirotu) |
| 11 | Benenays (Alkaid) | Magnes (mıknatıs) | Cintorea (Centaurea/Kantaron) |
| 12 | Alpheta (Alphecca) | Toparius/Thopatius (topaz) | Rosmarinus (Biberiye) |
| 13 | Cor Scorpionis (Antares) | Sardis ve Amatistus | Aristologia longa (Lokman ruhu) |
| 14 | Vultur Cadens (Vega) | Crisolitus (krizolit) | Satureia(?) (Kekik/Dağ kekiği) |
| 15 | Cauda Capricorni (Deneb Algedi) | Calcedonius (kalsedon) | Maiorana (Mercanköşk) |
Dördüncü sütun (on beş tılsımlı figürün tarifleri) de elyazmasında yer alıyor, ama figür tariflerindeki nesne adlarının çoğu bu çözünürlükte güvenle okunamadığından buraya alınmadı.
Doktriner bölümün (her taş/ot için tanım, renk, yarar, ilişkili yıldız) çoğu güvenle okunamadı; ama birkaç girdi yüksek güvenle çevrilebildi:
"4us lapis dicitur Zaffirus. eius color est purus color azurinus… Iuuamen eius est exaltare homines, honores et ipsum reddere gratiosum erga reges et nobiles. Stella eius est Alayot."
Dördüncü taşa Zafir (Safir) denir; rengi saf laciverttir. Yararı, insanları yüceltmek, onurlandırmak ve sahibini krallar ile soylular nezdinde makbul kılmaktır. Yıldızı Alayot'tur.
"11us lapis Magnes dicitur. eius color est ferri lucidi seu bruni. Iuuamen eius est attrahere ferrum ad se… et cum hoc lapide multa faciunt mirabilia incantatores. Stella eius est Benenayo."
On birinci taşa Mıknatıs denir; rengi parlak ya da esmer demir rengidir. Yararı demiri kendine çekmektir… büyücüler bu taşla pek çok hayret verici şey yaparlar. Yıldızı Benenays'tır.
"Prima itaque herba dicitur Titimallus (anabulla sive) et est calida… stella eius dicitur Aldebaran, semen eius positum sub rubino eius lapide et iuuat…"
Birinci ota Titimallus (Sütleğen) ya da Anabulla denir; sıcak tabiatlıdır. Yıldızı Aldebaran'dır; tohumu, kendi taşı olan yakut altına konursa yarar sağlar.
"Dixit Hermes: Sculpe has ymagines et diuersos caracteres que sculpi debent in lapidibus. Pone prope eum quando fuit luna cum stella quam ad hoc opus quaeris… Et per hunc librum potes rectificare stellas et cognitiones lapidum et herbarum, et animas utrorumque adipisci et ymaginari, et figurare quod uolueris, et erga tuas sententias rectificare. EXPLICIT HERMES."
Hermes dedi ki: Taşların üzerine kazınması gereken bu tılsımları ve çeşitli işaretleri kazı. Ay, bu iş için aradığın yıldızla birlikteyken taşı yanına koy… Bu kitap sayesinde yıldızları, taşların ve otların bilgisini doğrulayabilir, ikisinin de özünü kavrayıp tasavvur edebilir, dilediğini şekillendirebilir ve kendi hükümlerini doğrulayabilirsin. Hermes'in sözü burada sona erer.
Sayfanın altında, açık kırmızıya yakın bir mürekkeple yazılmış kolofon, nüshanın tarihini veriyor: "Explicit hermes. 12 marcii 1401…" — bu kopya 12 Mart 1401'de tamamlanmıştır.
"De XV Stellis" (Liber Hermetis geleneğinin bir parçası), Rönesans büyü teorisinin temel kaynaklarından biridir — Picatrix'ten Marsilio Ficino'nun De Vita'sına, Cornelius Agrippa'nın De Occulta Philosophia'sına kadar pek çok metinde dolaylı olarak atıf görür; yıldızların gökteki etkilerinin belirli taş ve bitkilerde "toplanabileceği" ve tılsımlı figürlerle "kilitlenebileceği" fikrinin kaynaklarından biridir. Kadim Kütüphane'nin taradığı kadarıyla eser Türkçeye hiç kazandırılmamıştı. Burada sunulan, tam bir edisyon değil, dürüst bir başlangıçtır — mevcut görsel çözünürlükte okunabilenlerin kaydıdır; ileride daha yüksek çözünürlüklü bir taramaya erişilirse genişletilecektir.
Bu eser Büyü ve Okült koleksiyonunun parçasıdır →
Uysal, Ş. N. (Haz.). (2026). De XV Stellis: Hermes'in On Beş Yıldız Risalesi. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/hermes-de-xv-stellis-okunabilenler