Cecco d'Ascoli olarak bilinen Francesco degli Stabili, on dördüncü yüzyılın başında Bologna'da astroloji okuttu ve Sacrobosco'nun ünlü Küre Risalesi'ne bir şerh düştü. Bu şerh sıradan bir gökbilim dersi değildi. Aşağıda, o şerhin 1499'da Venedik'te basılan Latince aslından — Roma Katolik geleneğinde "nigromansi" (necromantia) adı verilen, ruhlarla ve cinlerle temas kurma sanatına ayrılmış bir pasajdan — doğrudan çevrilmiş bir bölüm bulunuyor. Cecco burada yıldızların akışını, bir ruhtan cevap almaya yarayan bir suretin (imago) nasıl inşa edileceğine ve dört yönün cinlerine bağlar; bu satırlar onu 1327'de Floransa'da Engizisyon'un ateşine götürecek suçlamanın tohumlarını taşır.
Cecco, Sacrobosco'nun Küre Risalesi'nin iklimler (climata) bölümüne düştüğü şerhte önce genel bir ilke ortaya koyar. Astrologlar, bir sureti işlemeye elverişli gök konumunu bulmaya "şekillenme doğuşu" (ortus figurationis) der: kişi bir suret yapmak istiyorsa, bunu ya kendi doğum haritasının ya da sorunun sorulduğu anın yükseleni altında tamamlamalıdır. Cecco bunun hemen ardından, kuralı soyut bırakmaz, somut ve tehlikeli bir örneğe taşır: "Biri bir ruhtan cevap almak için bir suret yapmak isterse, kuzeyin kalbinin, yani Yengeç burcunun yükselmesi gerekir — ki bu, nigromansi ehlinin yükselenidir — Ay ile Satürn'ü de buna göre konumlandırmalı ve De Mineralibus adlı kitapta anlatıldığı gibi diğer unsurları düzenlemelidir; böyle işlerde doğan kişi yükselenin altında durmalıdır." Cecco'ya göre Thâbit ibn Kurra'nın (Latince kaynaklarda Thebit adıyla anılır) suret risalelerindeki tarifler de aynı zorunlu koşulları taşır — ne var ki elimizdeki basılı yaprak burada kesintiye uğrar.
Birkaç yaprak sonra, iklimlerin ikili bir anlamı olduğunu açıklarken Cecco konuya yeniden döner. "İklim" sözcüğü, der, hem astrolojik hem de nigromantik anlamda kullanılabilir; astrolojik anlamı risalenin kendi bağlamıdır, nigromantik anlamını ise büyü sanatının ilk mucidi sayılan Zoroaster'e atfeder ve onun sözlerini harfiyen aktarır: "İklimler de hayranlık uyandırıcıdır; ölülerin eti ve insan kanıyla daha sadakatle cevap verirler." Buna göre anlaşılması gerekenin şu olduğunu ekler: doğuda, batıda, güneyde ve kuzeyde, çapraz konumlarda duran büyük kudretli dört ruh vardır; adları Oriens, Amaymon, Paymon ve Egim'dir. Bu ruhlar en üst hiyerarşiden olup her biri kendi altında yirmi dört ruh lejyonu barındırır. Kendi soylu tabiatları gereği insan kanından kurbanlar ve ölü bir insanın etini talep ederler; insan kanı bakır bir kapta konup gereken çağrı yapıldığında gelirler. Bu yüzden bu ruhlara "iklimler" denir — tıpkı bir iklimin bir yükseklik olması gibi, bu ruhlar da hepsi yukarılara yükselmiş varlıklardır.
Cecco bu noktada, kendini de koruyan bir çekince düşer: "Zoroaster'in bu sanatı büyük tehlike olmaksızın icra edilemez; oruçlar, dualar ve bizim inancımıza aykırı olan her şeyle yapılır." Tek cümlelik bu kayıt, yirmi sekiz yıl sonra onu ateşe götürecek suçlamanın özeti gibidir: Cecco nigromansiyi tarif ederken bunun "bizim inancımıza aykırı" olduğunu bilir, söyler — ama yine de tarif etmekten geri durmaz.
"İklimler de hayranlık uyandırıcıdır; ölülerin eti ve insan kanıyla daha sadakatle cevap verirler." — Cecco'nun, Zoroaster'e atfederek aktardığı söz
Özgün metin (Latince, 1499 baskısı)
Ortus figurationis vocant astrologi astrationem vel aptationem coeli ad imagines faciendas: ut si quis voluerit aliquas imagines operari, oportet quod sub ascendente suae nativitatis aut interrogationis ipsius perficiatur, exempli gratia. Si quis vellet facere imaginem in qua vellet responsum ab aliquo spiritu, oportet ut ascendat cor septentrionis sive cancer, quod est ascendens nigromanticorum, et aptare lunam et Saturnum, et reliqua, ut dicitur in libro de mineralibus; et in talibus oportet ut stent sub ascendente nati. Sed in imaginibus Thebit quae sunt imagines quae hic necessario requirunt...
Clima sumitur dupliciter, scilicet astrologice et nigromantice. Astrologice, ut hic accipitur. Nigromantice, ut accipit Zoroastes qui fuit primus magicae artis inventor, ubi ita dicit ad litteram: "Climata sunt etiam admiranda, quae cum carne mortuorum et humano sanguine fidelius dant responsa." Iuxta quod debetis intelligere quod isti quattuor spiritus magnae virtutis qui stant in cruciatis locis, scilicet in oriente, occidente, meridie, et septentrione, quorum nomina sunt ista: Oriens, Amaymon, Paymon, et Egim, qui spiritus sunt de maiori hierarchia, et habet unusquisque sub se viginti quattuor legiones spirituum. Unde isti, propter nobilem ipsorum naturam, appetunt sacrificia ex sanguine humanorum, et carne similiter hominis mortui. Sed ars ista Zoroastis non potest fieri sine magno periculo, ieiuniis et orationibus et omnibus quae sunt contra fidem nostram. Unde cum ponitur sanguis humanus in concha aenea, tali facta invocatione, veniunt: et hi spiritus vocantur climata, quia sicut clima est elevatio, sic hi spiritus sunt omnes superius elevati.
Not: Bu Latince metin, 1499 Venedik baskısının (Simon Bevilacqua, Biblioteca Nazionale Centrale di Firenze nüshası, Pal. D.10.2.18) OCR taramasından, dönemin kısaltmaları açılarak ve uzun s / u-v / i-j gibi harfler modern yazıma uyarlanarak hazırlanmıştır. Taramadaki tek tük belirsiz sözcükler metne dahil edilmemiştir.
Bu metin neden önemli
Cecco d'Ascoli (Francesco degli Stabili, yaklaşık 1257-1327) Bologna Üniversitesi'nde astroloji kürsüsü tutan bir hekim ve yıldızbilimciydi. Sacrobosco'nun Küre Risalesi'ne düştüğü şerhte yıldızların yalnızca bedeni değil zihni ve ruhu da etkilediğini, göksel suretlerle cinlerden karşılık alınabileceğini öne sürdü. Bu görüşler ona büyücülük ve inkâr suçlamaları getirdi; 1327'de Floransa'da Engizisyon tarafından yakılarak öldürüldü ve eserleri lanetlendi. Yukarıdaki pasajda adı geçen Amaymon ve Paymon, yüzyıllar sonra Batı ritüel büyü geleneğinin (örneğin on altıncı-on yedinci yüzyıl grimoire'larının) dört yön cini listelerinde yeniden karşımıza çıkacak isimlerdir — Cecco'nun şerhi, bu isimlerin Latin Batı'sında akademik bir Sacrobosco dersinin içine sızdığı en erken tanıklıklardan biridir. Metnin kendisi, ortaçağ büyü ve deney bilimi tarihinin en kapsamlı incelemesi olan Lynn Thorndike'ın A History of Magic and Experimental Science, Cilt II, Bölüm LXXI'inde de (1923) özetlenmiştir; ancak buradaki çeviri Thorndike'ın özetinden değil, doğrudan 1499 baskısının Latince aslından yapılmıştır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Büyü ve Okült Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser (Latince özgün)
- Cecco d'Ascoli (Franciscus de Esculo), Commentum in Sphaeram Ioannis de Sacrobosco, içinde: Sphaera mundi cum commentis (Sacrobosco, Cecco d'Ascoli, Franciscus Capuanus, Jacobus Faber Stapulensis), Venedik: Simon Bevilacqua, 23 Ekim 1499
- Konum
- Sacrobosco Risalesi'nin iklimler (de climatibus) bölümüne düşülen şerh yaprakları — "de figurarum ortu" ve "clima nigromantice" bahisleri
- Dijital nüsha (Latince)
- Internet Archive — Biblioteca Nazionale Centrale di Firenze nüshası (Pal. D.10.2.18), Early European Books taraması
- İkincil kaynak (bağlam)
- Lynn Thorndike, A History of Magic and Experimental Science, Cilt II, Bölüm LXXI, s. 973, Columbia University Press, 1923 — Source Library nüshası
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Yıldız Tılsımları ve Cinlerin Sesi: Cecco d'Ascoli'nin Küre Şerhi. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/cecco-dascoli-kure-serhi-yildiz-tilsimlari