Milano'lu keşiş Francesco Maria Guazzo'nun 1608 tarihli Compendium Maleficarum'u (Büyücülük Özeti), erken modern demonolojinin en dizgeli el kitaplarından biridir. Guazzo bu bölümde büyücülerin gösterdiği harikaların gerçek bir dönüşüm değil, Şeytan'ın duyular üzerinde işlettiği bir hile olduğunu savunur. Aşağıdaki pasaj, iblisin insan algısını yanılttığı yolları soğukkanlı bir sıralamayla döker; adeta bir çağın optik ve ruhbilim anlayışını demonolojinin diline tercüme eder.
Daha derin bir anlayış uğruna şunu bilmek gerekir ki Şeytan duyularımızı pek çok yoldan aldatır. Birincisi, önümüzde duran nesnenin tümünü, hiç değilse bir kısmını görüşten gizlediğinde. İkincisi, aracı ortama öyle bir nitelik kattığında ki, o ortamdan geçen duyusal izlenimler değişime uğrar ve nesneyi olduğu gibi temsil etmez olur.
Üçüncüsü, aradaki havadaki buğular yoğunlaştırıldığında; bir horozun bir kirişi çektiğini sanırız, oysa çektiği yalnızca bir samandır. Dördüncüsü, aradaki hava kımıldatıldığında izlenimler de onunla birlikte kımıldar; bu yüzden yol alan gemidekilere ağaçlar geminin hareketiyle yürüyormuş gibi görünür. Beşincisi, seyredenlere, tahayyül edilen nesneye benzer havadan ya da hayali bir cisim sunulduğunda.
Altıncısı, gösterilen şeylerin hızla oynatılması, ansızın saklanması, çeşitli düzenlemeler, gizli ayırma ya da birleştirme yoluyla; tıpkı gezgin şarlatanların çeşitli bağlar ve küçük toplarla yaptığı gibi. Yedincisi, bedenin sıvıları kışkırtılıp bulandırıldığında, şeyler oldukları gibi değil başka türlü görünür; sarhoşların ve akıl yitirmişlerin başına geldiği üzere.
Son olarak derim ki Şeytan, hayaletleri öyle bir düzene sokup kurabilir ki insan, uyanıkken bile, uyuyanların tarzında düş görür ve hiç duyumsamadığı şeyleri duyumsadığını sanır.
Şeytan, hayaletleri öyle bir düzene sokabilir ki insan, uyanıkken bile, uyuyanların tarzında düş görür.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Compendium Maleficarum, engizisyon çağının en çok başvurulan büyücülük derlemelerinden biri olarak yazıldı ve rahiplerle sıradan halkı okültün tehlikelerine karşı uyarmayı amaçlıyordu. Guazzo, Şeytan'ı bir aldatma ustası olarak resmeder; bu bölümdeki yedi katlı sıralama, dönemin fizik, optik ve tıp bilgisini (havadaki buğular, gemide hareket yanılsaması, bedensel sıvıların dengesi) demonolojik bir çerçeveye yerleştirir. Metnin çarpıcı yanı, doğaüstü sanılan olayları bir tür algı yanılgısı ve hokkabazlık olarak açıklamaya çalışmasıdır. Bu haliyle pasaj, akıl ile hurafenin kesiştiği eşiği gösterir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Compendium maleficarum in tres libros distinctum (Compendium of Witches), Francesco Maria Guazzo, 1608
- Neşir
- Milano 1608 baskısı, Latinceden İngilizceye çeviri (Source Library, CC BY-SA 4.0)
- Konum
- Birinci Kitap, Bölüm IV ("Büyücüler harikaları Şeytan aracılığıyla yapar"), s. 26-27
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library