Simyanın en yetenekli deneycilerinden Johann Rudolph Glauber, damıtma sanatını kökten yenileyen fırınlarını yıllarca kendine sakladıktan sonra, "Yeni Felsefî Fırınlar" adlı eserinde bu sırrı insanlığın yararına açığa vurmaya karar verir. Önsözün açılış satırlarında, gecelerce süren çalışmayla bulduğu bu gizli sanatı neden artık gizlemeyeceğini samimî bir dille anlatır.
Birkaç yıl önce, geceler boyu süren durmak bilmez çalışma ve derin düşünceyle keşfettiğim o eşsiz fırınları ve verimli damıtma yöntemlerini, sıradan sanatın başaramayacağı nice seçkin işi kendileriyle gerçekleştirmek mümkün olduğu hâlde, şimdiye dek birer sır olarak yalnızca kendimde sakladım.
Ne var ki bunların ölümlülere sunabileceği faydayı tarttıktan sonra, nihayet bu sanatı artık gizlememeye, aksine hemcinsimin iyiliği uğruna onu yayımlamaya karar verdim. Böylelikle spagyristlere bu yeni keşfedilmiş sanata dair eksiksiz ve temelden bir öğreti sunuyorum; öyle ki bundan böyle uzun ve yorucu emekler için ne vakit yitirsinler ne de masrafa girsinler. Bunun yerine, daha kolay bir yol ve fırınlarımın sağladığı kolaylıkla nice mükemmel işlemi yerine getirebilsinler.
Bu sanatı artık gizlememeye, hemcinsimin iyiliği uğruna onu yayımlamaya karar verdim.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Johann Rudolph Glauber (yaklaşık 1604-1670), on yedinci yüzyılın en etkili kimya deneycilerinden biri olarak damıtma, tuz kimyası ve laboratuvar tıbbında çığır açtı. Adını taşıyan "Glauber tuzu" (sodyum sülfat) bu çalışmaların bir ürünüdür. "Furni Novi Philosophici", onun daha az yakıt harcayan ve damıtmayı hızlandıran fırın tasarımlarını beş bölümde anlatan başyapıtıdır. Bu pasaj eserin Önsözünden alınmıştır ve simyacının sırrını kamuya açma kararının ardındaki ahlakî gerekçeyi ortaya koyar. Metin Paracelsus geleneğinin "spagyrik" tıp anlayışına, yani bir maddenin özsel bileşenlerini ayırıp yeniden birleştirerek ilaç üretme yöntemine dayanır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Furni Novi Philosophici (Yeni Felsefî Fırınlar), Johann Rudolph Glauber, 1651, Latince
- Neşir
- 1651 Latince baskısı; Source Library dijital nüshası (Amsterdam, 2026), CC BY-SA 4.0
- Konum
- Önsöz ("Benevolent Reader"a hitap), sayfa 7
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
