Yeni Felsefî Fırınlar
Bir simyacı, tuğladan örülü fırınında damıtma düzeneğini çalıştırırken; on yedinci yüzyıl kimya laboratuvarının harfli aygıt şeması.
Simya

Yeni Felsefî Fırınlar

Furni Novi Philosophici
Johann Rudolph Glauber· 1651· Özgün: İngilizce· Source Library
SimyaTürkçe çeviriAçık erişim

Simyanın en yetenekli deneycilerinden Johann Rudolph Glauber, damıtma sanatını kökten yenileyen fırınlarını yıllarca kendine sakladıktan sonra, "Yeni Felsefî Fırınlar" adlı eserinde bu sırrı insanlığın yararına açığa vurmaya karar verir. Önsözün açılış satırlarında, gecelerce süren çalışmayla bulduğu bu gizli sanatı neden artık gizlemeyeceğini samimî bir dille anlatır.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Birkaç yıl önce, geceler boyu süren durmak bilmez çalışma ve derin düşünceyle keşfettiğim o eşsiz fırınları ve verimli damıtma yöntemlerini, sıradan sanatın başaramayacağı nice seçkin işi kendileriyle gerçekleştirmek mümkün olduğu hâlde, şimdiye dek birer sır olarak yalnızca kendimde sakladım.

Ne var ki bunların ölümlülere sunabileceği faydayı tarttıktan sonra, nihayet bu sanatı artık gizlememeye, aksine hemcinsimin iyiliği uğruna onu yayımlamaya karar verdim. Böylelikle spagyristlere bu yeni keşfedilmiş sanata dair eksiksiz ve temelden bir öğreti sunuyorum; öyle ki bundan böyle uzun ve yorucu emekler için ne vakit yitirsinler ne de masrafa girsinler. Bunun yerine, daha kolay bir yol ve fırınlarımın sağladığı kolaylıkla nice mükemmel işlemi yerine getirebilsinler.

Bu sanatı artık gizlememeye, hemcinsimin iyiliği uğruna onu yayımlamaya karar verdim.
Özgün metin (İngilizce)
The unique furnaces and efficient methods of distilling that I discovered through constant nightly study and contemplation a few years ago, by which many outstanding works, impossible for the common art, can be accomplished, I have kept to myself as secrets until now. However, weighing the utility they can offer to mortals, I have finally decided no longer to hide this art, but to publish it for the sake of my fellow man. In doing so, I provide a complete and fundamental instruction to Spagyrists regarding this newly discovered art, so that they no longer need to waste time or incur expenses on long and tedious labors in the future. Instead, through an easier path and the benefit of my furnaces, they may perform many excellent operations.

Bu metin neden önemli

Johann Rudolph Glauber (yaklaşık 1604-1670), on yedinci yüzyılın en etkili kimya deneycilerinden biri olarak damıtma, tuz kimyası ve laboratuvar tıbbında çığır açtı. Adını taşıyan "Glauber tuzu" (sodyum sülfat) bu çalışmaların bir ürünüdür. "Furni Novi Philosophici", onun daha az yakıt harcayan ve damıtmayı hızlandıran fırın tasarımlarını beş bölümde anlatan başyapıtıdır. Bu pasaj eserin Önsözünden alınmıştır ve simyacının sırrını kamuya açma kararının ardındaki ahlakî gerekçeyi ortaya koyar. Metin Paracelsus geleneğinin "spagyrik" tıp anlayışına, yani bir maddenin özsel bileşenlerini ayırıp yeniden birleştirerek ilaç üretme yöntemine dayanır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Furni Novi Philosophici (Yeni Felsefî Fırınlar), Johann Rudolph Glauber, 1651, Latince
Neşir
1651 Latince baskısı; Source Library dijital nüshası (Amsterdam, 2026), CC BY-SA 4.0
Konum
Önsöz ("Benevolent Reader"a hitap), sayfa 7
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön