Gılgamış Destanı, Mezopotamya'nın en eski ve en etkili edebi eseridir; Uruk kralı Gılgamış'ın ölümsüzlük arayışını anlatır. Destanın XI. Tableti'nde Gılgamış, tufandan sağ kurtulup tanrılardan sonsuz yaşamı kazanmış tek insan olan Utnapiştim'i (Mezopotamya'nın "Nuh"u) bulur ve ona bu sırrı sorar. Bu bölüm, R. Campbell Thompson'ın 1928 çevirisinden, Utnapiştim'in Şuruppak kentinde yaşanan büyük tufanın öyküsünü anlatmaya başladığı ünlü açılıştan alınmıştır.
XI. Tablet, I. Sütun: Tufanın Nedeni
Gılgamış, Uzaktaki Utnapiştim'e şöyle dedi: "Utnapiştim, sana bakıyorum, ama görünüşün hiç de yabancı değil -- sen tıpkı benim gibisin, benden hiç farklı değilsin. Sen bana benziyorsun; savaşmaya yatkın bir bünyen var, tıpkı benimki gibi. Söyle bana, sonsuz yaşamı dilemek için Tanrılar Meclisi'nde nasıl durabildin?"
Utnapiştim, Gılgamış'a şöyle karşılık verdi: "Gılgamış, sana saklı öyküyü açıklayacağım, tanrıların sırrını sana anlatacağım. Şuruppak kenti -- senin de bildiğin bir kenttir -- Fırat'ın kıyısında kuruludur. Bu kent eskiydi, tanrılar onun içindeydi. Büyük tanrılar bir tufan getirmeyi kararlaştırdılar: aralarında babaları Anu vardı; danışmanları savaşçı Enlil; habercileri Ninurta; önderleri Ennugi.
Nin-igi-azag -- yani Ea -- onlarla birlikte tasarlasa da, sırrı bir kamış kulübeye ihanet ederek açıkladı: 'Ey kamış kulübe, ey kamış kulübe! Ey duvar, duvar! Dinle, kamış kulübe, dikkat et, duvar! Ey ölümlü, ey Şuruppaklı, Ubara-Tutu oğlu, evini yık, bir gemi yap; malını mülkünü bırak...'"
Söyle bana, sonsuz yaşamı dilemek için Tanrılar Meclisi'nde nasıl durabildin?
Bu sayfa şimdilik bir önizlemedir. Eserin tam çevirisi yayımlandığında haberdar olmak isterseniz, bültene katılabilirsiniz ↓
Özgün metin (İngilizce)
TABLET XI, COLUMN I: THE CAUSE OF THE FLOOD.
Gilgamish unto him spake, to Uta-Napishtim the Distant: "Uta-Napishtim, upon thee I gaze, (yet) in no wise thy presence strange is, (for) thou art like me, and in no wise different art thou; thou art like me; (yea) a stomach for fighting doth make thee consummate. O tell me, how couldst thou stand in th' Assemblage of Gods to petition for life (everlasting)?"
Uta-Napishtim (addressing him thus) unto Gilgamish answer'd: "Gilgamish, I unto thee will discover the (whole) hidden story, aye, and the rede of the Gods will I tell thee. The City Shurippak -- (O 'tis) a city thou knowest! -- is set on the marge of Euphrates. Old is this city, with gods in its midst. (Now), the great gods a deluge purposed to bring: there was Anu, their sire; their adviser Warrior Enlil; Ninurta, their herald; their leader Ennugi.
Nin-igi-azag -- 'tis Ea -- (albeit) conspirator with them, unto a reed-hut their counsel betray'd he: 'O Reed-hut, O Reed-hut! Wall, wall! Hearken, O Reed-hut, consider, O Wall! O thou Mortal, thou of Shurippak, thou scion of Ubara-Tutu, a dwelling pull down, (and) fashion a vessel; abandon possessions...'"
Bu metin neden önemli
Gılgamış Destanı'ndaki tufan anlatısı, Tevrat'taki Nuh Tufanı'ndan yaklaşık bin yıl öncesine tarihlenir ve iki metin arasındaki çarpıcı benzerlikler (tanrıların insanı bir tufanla cezalandırma kararı, seçilmiş bir kişiye gizlice haber verilmesi, bir geminin inşası, kuşların gönderilmesi) 19. yüzyılda George Smith'in tableti çözmesiyle birlikte dini tarih yazımında bir devrim yaratmıştır. Bu pasaj ayrıca, insanın ölümsüzlüğe -- ya da bilgiye -- ulaşma arayışının, yazılı edebiyatın en eski örneklerinden biri olduğunu gösterir; Gılgamış'ın sorduğu soru, sonraki binlerce yıl boyunca felsefenin ve dinin en temel sorularından biri olmaya devam edecektir: bir insan nasıl olup da ölümsüzlüğü kazanabilir?
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Gizli Cemiyetler Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- The Epic of Gilgamish (R. Campbell Thompson çevirisi, 1928)
- Neşir
- M.Ö. yaklaşık 1200-1000 (derleme) / 1928 (R. Campbell Thompson çevirisi)
- Konum
- XI. Tablet, I. Sütun, s.49
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Archive.org
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Gılgamış, Utnapiştim'e Sorar: Sonsuz Yaşamı Nasıl Kazandın?. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/gilgamis-destani-utnapistim-tufan-olumsuzluk-sirri