Roger Bacon'a ya da Johannes Sawtre'ye atfedilen 'Radix Mundi' (Dünyanın Kökü), dört unsurun (hava, ateş, toprak, su) bütün maddi şeylerin temelini nasıl oluşturduğunu anlatarak açılır. Bu eser, Robert Freelove'un aynı mecmuada bulunan Jean de Meun çevirisinden (1522) tam yirmi sekiz yıl sonra, 16 Şubat 1550'de Latinceden İngilizceye çevirdiği ikinci imzalı eseridir. Bu sayfa, eserin açılışını ve Freelove'un kendi adını ve tarihini kaydettiği kapanış kolofonunu bir araya getirir.
Bütün Şeylerin Bedeni
Kusursuz olsun kusurlu olsun, Yaratılış'ın başlangıcından beri var olan bütün şeyler, dört unsurdan bileşiktir; bunlara başka türlü dört doğa da denir. Bunlar hava, ateş, toprak ve sudur — kadir-i mutlak Tanrı'nın dondurup bir araya getirip kısmen bütünüyle bileştirdiği şeylerdir. Bu dört unsurda, iki unsurun — toprak ve suyun — gizlediği bereket vardır; onlar güç sahibidirler ve sabit, dayanıklıdırlar. Öteki ikisi, yani ateş ve hava, ne sabittir ne de yerleşiktir, ancak öteki iki unsur içinde bulunurlar. Bu dört unsur birleşip kusursuzca karıştığında ve kendi doğalarından dönüştürülüp çıkarıldığında, başka şeyler meydana gelir; bu yüzden açıktır ki bütün kusurlu, değişken şeyler ancak unsurlar tarafından doğurulabilir ve doğal olarak değiştirilebilir — Aristoteles'in dediği gibi...
...doğuş ve doğal dönüşüm, unsurların işleyişidir; ama unsurların tek bir türden olması gerekir, yoksa aralarında birbirine iş yapma ve iş görme edimi olmaz. Çünkü Aristoteles'in dediği gibi: doğada birbirine karşılık gelen ya da uyuşan şeyler dışında gerçek bir doğuş yoktur. Bu yüzden doğada olmayan şey, ondan doğamaz; çünkü şeyler kendi doğalarına göre yapılır — yaşlı ağaç armut vermez, ne de aşısız nar ağacı meyve verir; dikenlerden üzüm, çalılardan böğürtlen toplamayız; incir ağaçları kendi türünden başkasını doğurmaz, ne de kendi tohumundan başka tohum üretir. Bu yüzden herhangi bir ilaç, kendi cinsinden olan şeylerden alınmalıdır; bu bakımdan o, yalnızca kendi...
[Eserin ortasından atlanarak kapanışa geçilir — İlaç/İksirin üç mertebesi üzerine:] ...kusurluluğunu. Bu, onların erdemlerini gizler, ama sınamada bu erdem yiter. İkinci mertebenin ilacı, eğer kusurlu bedenlere dökülürse onları renklendirir, ama sınamada bedenlerin bütün çürümesi tümüyle giderilmiş olmayacaktır — böyle bir ilaçla çürüme tam anlamıyla ortadan kaldırılmaz. Üçüncü mertebenin ilacı ise, kusurlu bedenlere dökülürse bütün çürümelerini temizler ve çürümüş özü daha geniş bir saflığa taşır; ama ilk iki dökümü bir yana bırakırsak, üçüncü mertebenin ilacından biraz kısaca söz etmek gerekir: kusursuz ilaç, çözülüp yüceltilip inceltildiği ölçüde, bin parçaya ya da daha fazlasına dökülsün; ve eğer bir parça büyük bir miktara dökülecekse, erdemi kusursuz kılınmadan önce daha fazla miktarla desteklenmesi gerekir.
Bunu daha iyi araştır: Lilium'da, "dikenler gibi" [dersinin] sonunda, ve Arnold'un dökümlerinin sonunda.
Tanrı'ya övgüler olsun, benim — Robert Freelove'un — elimden. Latinceden İngilizceye 1550 yılının Şubat ayının on altıncı gününde çevrilmiştir.
Doğada birbirine karşılık gelen ya da uyuşan şeyler dışında gerçek bir doğuş yoktur.
Bu sayfa şimdilik bir önizlemedir. Eserin tam çevirisi yayımlandığında haberdar olmak isterseniz, bültene katılabilirsiniz ↓
Özgün metin (İngilizce)
The Bodys of all Thynges
beyng aswell perfect as ynperfight from the begynnyng of the creation ben compownd of the 4 elements and theyse be callyd otherwyse fower naturs. That ys ayer, fyer, erthe, and water, whithe god omnypotente hathe congeylyd, compoxyd & fullys compylyd in parte. In theyse 4 elements ys the profytes hydden of the two elements erthe and water; they have the strengthys and be stable and fixed. The other two, that ys fyer and ayer, be neyther fixed nor cowchyd but in the two other elements, when theyse 4 elements ben joyned & perfectlye myxyd & from theyr natures alteryd and drawne owte they be made and other thyngs, wherfor yt ys manyfest all thynges ymperfayd, varyable only to be ingendryd by the elements & naturallye to be chaungyd, whereof sayth Aristotle...
...generation & naturall permutation of thynges. It is the operation of the elements, but yt ys necessary that the elements be of one kynde & not dyverse or els they sholde not have accyon & passyon that ys to saye doynge & suffyryng betwene theym; folows for as Aristotle sayth: ther ys no trewe generacion but of thynges correspondentes or agreyng in nature. Therfor be not in nature that ys not in her; for thynges do not made but accordyng to theyr natures for the tree of the eldes shall not produce peares nor the unfixed pome graunte, we do not gather grapys of thornes nor of brambles; ffygge thynges do not brynge forthe but theyr lyke, nor produce no sedde but theyr owne sedde. Therfor yt ys necessary any medycyne that selfe to be takyn of theyr thynges in ye which respect yt ys but theyr...
[Skipping to the closing colophon, on the three orders of the medicine:] ...ynperfeccion of theym. Yt hydes theyr vertus but in examinacyon yt goeth awaye. The medyerym of the seconde ordre ys yf cast upon the ynperfyght bodies coloreth theym but in examinacyon wyll deverte all the corrupcion of ye bodies by suche a medyerym ys not utterly put awaye. The Medyerym of the thyrde ordre ys yf cast upon the ynpersyght bodyes clarysyth awaye all the corrupcion thereof & endureth ye corrupte mynde into ampler puernes but the fyrste two proiections set apart yt ys somwhat brefly to speake of the medyerym of ye 3d ordre let ye medyerym perfyght be cast uppon a thowsande or more accordyng as ye medyerym ys dyssolvyd sublymed & made subtile & yf ther be cast one parte to a great proition yt must be holpyn wt a quantite more before the vertu therof be made perfyght.
Serch the better in lilium sicut spinas in the ende thereof & in the ende of arnold proiections.
Laudes deo per me Robertum ffrelove. Translatyd owt of latyn into englysshe the 16 daye of ffebruarij Anno 1550.
Bu metin neden önemli
Aynı çevirmenin iki farklı tarihte (1522 ve 1550) imzaladığı iki ayrı eserin aynı mecmuada bulunması, on altıncı yüzyıl İngiltere'sinde bir simya meraklısının yıllar süren çeviri emeğine ender bir tanıklıktır. Metnin kendisi de değerlidir: dört unsur doktrinini Aristotelesçi 'doğru doğuş' ilkesiyle (bir şey ancak kendi cinsinden doğar) birleştirerek, ilaç/iksirin üç mertebesini (kusurlu bedenleri boyama, kısmen arındırma, tümüyle kusursuzlaştırma) sistemli biçimde sınıflandırır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Gizli Cemiyetler Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Radix Mundi (çev. Robert Freelove, 1550)
- Neşir
- El yazması, 1550 (bu nüsha: y. 1550)
- Konum
- fol. 73r (açılış), fol. 97r (kapanış kolofonu)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Yale University Library, Beinecke Rare Book & Manuscript Library
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Bütün Şeylerin Bedeni. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/freelove-radix-mundi-butun-seylerin-bedeni