"Eirenaeus Philalethes" takma adıyla yazan, gerçek kimliğinin Amerikalı simyacı George Starkey (1628-1665) olduğu düşünülen yazar, 1678'de yayımlanan "Ripley Reviv'd" adlı eserinde, 15. yüzyıl İngiliz simyacısı Sir George Ripley'nin şiirsel-hermetik eserlerini şerh eder. Bu önsözde yazar, daha önce yazıp sonradan kaybettiği ya da yakmış olduğu eserlerinden söz ederek, artık doğrudan kendi orijinal fikirlerini açıklamak yerine Ripley'nin şifreli "düğümlerini" çözmeyi tercih ettiğini anlatır.
...çeşitli risaleler yazdım, bazılarını İngilizce, ama özellikle Latince kaleme aldım; Taş'a dair yazdığım bir İngilizce risale çok açık bir dille yazılmıştı, ama tamamlanmamıştı ve ne yazık ki elimden kayıp gitti; belki bir gün dünyaya çıkar, eğer çıkarsa buna üzülürüm. İki Latince risale yazdım, biri Brevis Manuductio ad Rubinum Coelestem, diğeri Fons Chymicae Philosophiae adını taşıyordu; bunları yalnız kendimin bildiği özel nedenlerle bastırmaya karar verdim. Yakınlarda yazdığım iki Latince risale daha var, biri Ars Metallorum Metamorphosis, diğeri Introitus apertus ad occlusum Regis Palatium — belki de tadını çıkarabileceğin. Bütün sırrı açıklayan iki İngilizce Şiir yazmıştım, ki bunlar kayboldu. Ayrıca bir Deneyler El Kitabı, bir de Tefekkürler Günlüğü yazmıştım — bu ikincisinde, bütün sırrı açıklayan pek çok Felsefi Reçete vardı, ekine bir Bilmece (Ænigma) de eklenmişti; bu da öyle ellere düştü ki, sanırım onu asla geri vermeyecekler. Bu sonuncusu İngilizce yazılmıştı, kendi eğlencem için yazdığım daha pek çok başka metinle birlikte — onları da sonradan yaktım.
Ama şimdi, Sanatın Evlatlarına elimden geldiğince yararlı olmanın yolunu ararken, Ripley'nin Düğümlerini çözmeyi tercih ettim — böylece sende iki Tanık bir arada bulunsun; çünkü onun düğümlerini çözerek, hem İnsan'ın derinliğini göreceksin...
Özgün metin (İngilizce)
...I have wrote several Treatises, some in English, but especially in Latin; one English Treatise touching the Stone, very plainly written, but not perfected, unfortunately slipt out of my hand, and perhaps may come abroad into the World; if it do, I should be sorry. Two Latin Tracts, one intituled, Brevis Manuductio ad Rubinum Coelestem, another, Fons Chymicae Philosophiae, I wrote, which for especial Reasons to me known I resolve to suppress. Two other Latin Treatises, the one intituled, Ars Metallorum Metamorphosis, the other, Introitus apertus ad occlusum Regis Palatium, I lately wrote, which perhaps thou mayst enjoy. Two English Poems I wrote, declaring the whole Secret, which are lost. Also an Enchiridion of Experiments, together with a Diurnal of Meditations, in which were many Philosophical Receipts declaring the whole Secret, with an Ænigma annexed; which also fell into such hands, who I conceive will never restore it. This last was written in English, with many other which I wrote for mine own recreation, and afterwards burned.
But now at length studying how to profit the Sons of Art to my utmost, I have rather resolved to unfold Ripley's Knots, and so thou mayst have two Witnesses in one; for by the unfolding of him thou shalt both see the depth of the Man...
Bu metin neden önemli
Bu pasaj, 17. yüzyıl simya yazarlarının kendi eserlerinin akıbetine dair şaşırtıcı bir kayıtsızlık, hatta kendini imha etme eğilimi taşıdığını gösterir — yazar, sırrın tamamını açıklayan İngilizce şiirlerini 'kaybetmiş', bir El Kitabı'nı ise başkasının eline geçip 'asla geri vermeyeceğini' düşündüğü biri tarafından alındığını, hatta kendi eğlencesi için yazdığı diğer metinleri sonradan bizzat yaktığını itiraf eder. Bu itiraf, gizliliğin kâh dışsal bir tehditten kâh yazarın kendi seçiminden kaynaklandığı bir simya yazını kültürünü doğrudan belgeler.
Eser hakkında
Onyedinci yüzyılın dikkat çeken simya metinlerinden biri olan Ripley Reviv'd, Eirenaeus Philalethes mahlasıyla 1678 yılında Londra'da basılmıştır. Dönemin hermetik ve kimyasal felsefe çevrelerinde geniş yankı uyandıran bu müstear ismin ardındaki asıl şahsiyetin, Harvard mezunu Amerikalı hekim ve simyacı George Starkey olduğu genel kabul görmektedir. Starkey, erken modern dönemde Robert Boyle gibi öncü doğa filozoflarıyla kurduğu temaslar ve laboratuvar pratikleriyle bilinirken, Philalethes kimliği altında dönemin ezoterik simya külliyatına derinlemesine bağlı kalmıştır. Yazar, bu eserinde kendisinden yaklaşık iki yüzyıl önce yaşamış olan on beşinci yüzyıl İngiliz simyacısı Sir George Ripley'nin sembolik ve alegorik şiirlerini ayrıntılı bir biçimde ele alarak erken modern kimya düşüncesiyle geç ortaçağ hermetizmini buluşturur.
Eserin bütünü, George Ripley'nin şifreli simyasal anlatımlarını, aşamalarını ve felsefi ilkelerini aydınlatma amacını taşır. Ripley Reviv'd, yalnızca bir aktarım metni olmaktan ziyade kapsamlı bir şerh niteliğindedir. Philalethes, felsefe taşının hazırlanışı, metallerin başkalaşımı ve kimyasal dönüşüm süreçlerini ele alırken Ripley'nin sembollerini tek tek açar. Yazar, doğrudan kendi kuramlarını vaaz etmek yerine, otorite kabul edilen kadim bir metni basamak olarak kullanır. Bu tutum, simyasal bilginin hem sürekliliğini temin etme hem de hakikati arayan heveslileri, yani sanatın evlatlarını doğrudan yönlendirme amacına dayanır. Kitap, teorik felsefi mülahazalar ile laboratuvar tecrübelerini simgesel bir örtü altında birleştiren titiz bir yapıya sahiptir.
Sunulan pasaj, eserin yazar önsözünden alınmış olup Philalethes'in kendi yazarlık serüvenini ve şerh yöntemini neden benimsediğini gerekçelendirdiği temel bir kesittir. Kaybolan, başkalarının eline geçen ya da bizzat yok edilen risalelerinin dökümünü yapan yazar, kendi bağımsız metinlerini bir kenara bırakıp Ripley'nin düğümlerini çözmeye yönelmesini metodolojik bir tercih olarak açıklar. Okur, bu satırları incelerken yazarın şerh türünü bir tevazu kılıfı ya da meşruiyet sağlama aracı olarak nasıl kurguladığını fark edebilir. Pasaj, erken modern dönem simyacılarının bilgi üretme, metin dolaşımı ve geleneksel otoriteye yaslanma pratiklerini doğrudan gözlemleme imkânı sunar.
Bu eser Simya Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Ripley Reviv'd (Londra, 1678)
- Neşir
- Basılı risale, 1678
- Konum
- s. 18-19 (Yazarın Önsözü)
- Kalıcı arşiv
- DOI: 10.5281/zenodo.21984932 (Zenodo)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Wellcome Collection
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Ripley'nin Düğümlerini Çözmek. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/eirenaeus-philalethes-ripley-revived-onsoz@misc{kk_eirenaeus_philalethes,
author = {Uysal, Şira Nur},
title = {{Ripley'nin Düğümlerini Çözmek}},
year = {2026},
publisher = {Kadim Kütüphane},
doi = {10.5281/zenodo.21984932},
url = {https://kadimkutuphane.com/eirenaeus-philalethes-ripley-revived-onsoz},
note = {Türkçe çeviri, özgün eser: Eirenaeus Philalethes (George Starkey)},
}Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.