Mimarlık İncelemesi: Vitruvius Zincirinde Güzelliğin Kanunları

Şimdi sanatın safsatacıları türedi, yani estetler diyeceğim; şişkin sözlerle ve metafizik sisler arasında, kadim ustalarımızın hayranlık uyandıran eserlerine, ustaların kendilerinin dahi habersiz olduğu gerekçeler yakıştırıp duruyorlar. Büyük bir kendinden eminlikle konuşuyorlar; oysa sanatta pek deneyimsiz olduklarından, hiçbir zaman onun derinine inmediklerinden, sanatçıların kendilerince bile anlaşılmayan bu kişiler, yapay bir tutkuyla güzelliğin kanunlarını haykırıyorlar; öyle kanunlar ki, uygulama çoğu kez onları imkânsız diye çürütüyor. Bu insanlar, Giotto'nun, Raffaello'nun ve Michelangelo'nun şunu ya da bunu tam olarak neden yaptığını bulup çıkaracaklardır.

Bu, büyük bir çöküş alametidir: Güzelliğin dar bir çözümlemesi yapıldığında ve ona sınırlarını gösteren kanunlar konulduğunda, yani şu hudutları aşmayacaksın dendiğinde, güzellik artık yoktur. Yine de mutlu olsunlar; çünkü kadim ustalarımız bu geveze okulu tanımasalar da Vitruvius ve Aristoteles zincirine bağlıydılar. Francesco di Giorgio da bu lekeden azade değildir, bunu gizlemiyorum. İşte tam da o Vitruvius, kulübesiyle, Korinthli bakiresiyle ve insan bedeninden alınma orantılarıyla, Yunanlıların ve Romalıların estetik öğretisini kendince pazarlamıştı.