Napolili hekim ve doğa filozofu Giambattista della Porta, Göksel Fizyonomi adlı eserinde yargısal astrolojinin iddialarını reddederek çehrenin ve mizacın gerçek kaynağını yıldızlarda değil unsurların niteliklerinde arar. Aşağıdaki pasajda, insanların suretini ve huyunu gökcisimlerine bağlayanlara karşı, bunların bedeni oluşturan sıcaklık ve nem gibi niteliklerden ve ana rahminde alınan mizaçtan doğduğunu savunur.
Onların yıldızlara atfettikleri şeyi, yani her birimizin bunlarla belirlendiğini ve suretin, huyların ve talihin lütfunun bunlardan geldiğini söyledikleri her şeyi, biz niteliklerden doğar deriz. Zira sıcak ve nemli bir nitelik buna hükmeder, tıpkı havaî ve kanlı mizaca hükmettiği gibi. Böyle bir mizaca kavuşanlar da benzer bir surete ve huya erişirler; bunu İnsanî Fizyonomi adlı eserimizde yeterince açık biçimde ele almış bulunuyoruz.
Şunu da geçmeyeyim ki, insanların huyları ve suretleri ve nelerden meydana geldikleri araştırılırsa, onların yanılgısı en açık şekilde çürütülür. Çünkü ana rahminde cenin, tohumdan önce gelen ebeveyn kanının niteliğinden kurulur ve kırk gün sonra ruh ulaşır; insan da cenin mizacının bahşettiği huyları edinir. Öyleyse huylar neredeyse sekiz ay önce kazanılmışken doğum saatinin cenin ile ne ilgisi vardır? O vakit bilinmediği için de, bu zamanlar arasında hiçbir yakınlık bulunmadığı halde, tohumun düşüşü ile ana rahminden çıkış arasında bilmem nasıl bir benzeşme ve uyum olduğuna dair boş sözler ederler.
Bunun yanı sıra hiç de yararsız olmayan bir öğreti ekledik: Yıldızbilimcilerin uzun zaman süreçlerinde ve türlü deneylerle öğrendiklerini, gözlerini göğe kaldırıp yıldızları seyrederek tek bir bakışta nasıl öğrenebileceklerini gösterdik. Zira yıldızlar kendi fizyonomilerinden, renginden, hareketinden, büyüklüğünden, güzelliğinden ve biçimsizliğinden apaçık tanınırlar. Müşteri ve Zühre yıldızı, pek hoş ve neşeli bir parıltıyla ışıldayarak, göksel berraklıkta öyle üstün gelir ki tabiatın belli bir haşmetini işaret eder; çok benzer etkiler vaat eder, insanları zarif ve heybetli kılar ve şanlı bir hayat bağışlar.
Onların yıldızlara atfettiği şeyi, biz unsurların niteliklerinden doğar deriz.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Giambattista della Porta (1535-1615), doğal büyü, optik ve fizyonomi üzerine eserleriyle tanınan Napolili bir bilgindir. 1603 tarihli Coelestis Physiognomoniae Libri Sex adlı bu eserde, yargısal astrolojiyi spekülatif ve bilim dışı bir uğraş olarak niteleyerek reddeder ve yerine bedensel özellikleri içsel hıltî mizaca bağlayan bir fizyonomi sistemi önerir. Yıldız etkisinin yerine unsurların niteliklerini koyarak, çehrede okunan karakterin göksel değil tabiî bir temele dayandığını savunur.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Coelestis Physiognomoniae Libri Sex (Celestial Physiognomy), Giambattista della Porta, 1603, Latince. Birinci Kitap, giriş bölümü, sayfa 11.
- Neşir
- 1603 Latince baskı, 206 sayfa
- Konum
- Sayfa 11 (Birinci Kitap giriş kısmı)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
