İnsan Bedeni, Daire ve Kare: Kutsal Tapınağın Ölçüsü

Cesare Cesariano, 1521 yılında Como'da bastığı Vitruvius şerhinde antik mimarlığın en kadim sırlarından birini gözler önüne serer. Kutsal tapınağın ölçüsü ne bir keyfî tercih ne de yalnızca göz zevkidir; o, doğrudan insan bedeninin ilahî orantısından türer. Cesariano, bedenin merkezinin göbek olduğunu, uzanmış bir insanın göbeğine pergel konulduğunda elleri ve ayaklarının bir daire çizdiğini gösterir. Aynı beden hem daireye hem kareye sığar. İşte mimarın tapınağı bu insan ölçüsüne göre kurması gerekir. Aşağıdaki pasaj, Rönesans mimarlığının kalbindeki bu mikrokozmos düşüncesini, insanı evrenin küçültülmüş bir sureti olarak gören anlayışı en açık haliyle dile getirir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Aynı biçimde, kutsal tapınakların uzuvları da her parçadan bütün büyüklüğün evrensel toplamına dek en uygun ölçü karşılığına sahip olmalıdır. Dahası, bedenin orta merkezi doğal olarak göbektir. Zira bir insan elleri ve ayakları uzatılmış halde sırtüstü yatırılır ve pergelin merkezi onun göbeğine yerleştirilirse, bir daire çizildiğinde her iki elin ve ayağın parmaklarına bu çizgi dokunur.

Bedenin üzerinde daire şeması nasıl kuruluyorsa, kare tayini de onda aynı biçimde bulunur. Çünkü ayak tabanlarından başın tepesine kadar ölçülür ve aynı ölçü uzatılmış ellerle kıyaslanırsa, kareye göre kare olan alanlarda olduğu gibi, genişliğin yükseklikle aynı olduğu görülür.

Bedenin orta merkezi doğal olarak göbektir. Pergel oraya konulup daire çizildiğinde ellerin ve ayakların parmaklarına o çizgi dokunur.

Özgün metin (İngilizce)

But similarly, the members of the sacred temples must have the most convenient correspondence of commensuration from every part to the universal sum of the entire magnitude. Furthermore, the median center of the body is naturally the navel. For if a man is placed lying on his back with hands and feet extended, and the center of the compass is placed in his navel, by making a circle, the fingers of both hands and feet will be touched by the line. Not less than how the schema of the circle is made on the body, the square designation is similarly found in it. For if one measures from the soles of the feet to the top of the head, and that same measure is compared to the extended hands, one will find that same width as the height, in the same way as areas that are square according to the square.

Bu metin neden önemli

Cesare Cesariano (yaklaşık 1475-1543), Vitruvius'un De Architectura eserini İtalyancaya çeviren ve zengin şerhler ile ünlü ahşap gravürlerle donatan Milanolu bir mimardır. 1521'de Como'da basılan bu edisyon, Vitruvius metnine eşlik eden ilk resimli baskılardan biri olarak Rönesans mimarlık düşüncesini derinden etkilemiştir. Buradaki pasaj, Üçüncü Kitap'ın açılışındaki meşhur bölümden gelir: insan bedeninin daire ve kareye aynı anda yazılabilmesi. Bu düşünce, Leonardo da Vinci'nin Vitruvius Adamı çiziminin de kaynağıdır. Cesariano bu bölümde bedeni yalnızca bir ölçü birimi değil, kutsal mimarînin ilahî modeli olarak sunar; tapınağın orantısı insanın orantısını, o da evrenin düzenini yankılar. Metin, mimarlığı geometri, aritmetik ve kutsal olanla birleştiren mikrokozmos anlayışının en berrak ifadelerinden biridir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: Di Lucio Vitruvio Pollione De Architectura Libri Dece (Cesare Cesariano şerhi ve çevirisi), Como, 1521, Üçüncü Kitap, s. 116
Neşir: Como, 1521 (ilk resimli İtalyanca Vitruvius edisyonu)
Konum: Üçüncü Kitap (Liber Tertius), s. 116
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön