Rönesans mitografyasının en çok okunan kılavuzlarından biri olan Cartari'nin "Le imagini de gli dei degli antichi" adlı eseri, antik tanrıların suretlerini ve onlara yüklenen anlamları toplar. Aşağıdaki pasaj, Pisagorcuların göğün ilk küresindeki on iki burçla eşleştirdiği on iki tanrıyı ve Romalıların bu tanrıları göksel Senato'nun danışmanları olarak nasıl düzenlediğini anlatır. Burada mit, kozmosun yönetiliş biçimini resmeden kutsal bir anlatıya dönüşür.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Pisagorcular şöyle derdi: İlk kürede on iki hayvan sureti nasıl varsa ve bunlar Zodyak'ın on iki burcu ise, o küreye hayat ve hareket veren o kadar da ruh vardır; her birinin kendine ait olanı. İşte bunlar on iki Tanrı'dır: Juppiter, Juno, Neptunus, Vesta, Phoebus Apollon, Venüs, Mars, Pallas Athena, Merkür, Diana, Vulcanus ve Ceres. Aşağıdaki şeylerin yönetiminin de bunlardan türediğine inanırlardı.

Aynı bu Tanrılar, Romalılar tarafından altısı erkek altısı dişi olmak üzere ikiye ayrılmış ve onlara Consentes adı verilmişti; çünkü onlar göksel Senato'nun danışmanlarıydı ve Homeros'ta ve başka şairlerde görüldüğü üzere, onlar olmadan hiçbir şeye karar verilmezdi. Ağır bir mesele söz konusu olduğunda Juppiter, üzerinde görüşülsün diye meclisi toplardı; gerçi şairlerin bizzat yazdığı gibi, çoğu kez kendi başına da düşünür ve hareket ederdi. Yıldırımın doğasını tartıştığı yerde Seneca der ki, öyle yıldırımlar vardır ki Juppiter bunları kendi iradesiyle ve öteki Tanrıların görüşünü almadan ölümlülerin üzerine fırlatır.

Özgün metin (İngilizce)

The Pythagoreans therefore said that, just as there are twelve animal figures in the first sphere, which are the twelve signs of the Zodiac, so there are as many souls—each having its own—which give them life and movement. These are the twelve Gods: Jupiter, Juno, Neptune, Vesta, Phoebus Apollo, Venus, Mars, Pallas Athena, Mercury, Diana, Vulcan, and Ceres; from whom they believed the government of things down here derived. These same Gods were also divided by the Romans into six males and six females, called Consentes, because they were the councilors of the celestial Senate, and nothing was deliberated without them, as is seen in Homer and other poets. When there was a matter of some weight, Jupiter would call the council to deliberate upon it, although he also often deliberated and acted by himself, as the poets themselves have written. Seneca, where he disputes the nature of lightning, says that there is some which Jupiter cast upon mortals by his own will, and without the advice of the other Gods.

Bu metin neden önemli

Vincenzo Cartari'nin ilk kez 1556'da yayımlanan bu eseri, antik tanrıların görsel suretlerini ve bunların ardındaki mitolojik anlamları derleyen bir el kitabıdır ve on altıncı yüzyıldan itibaren ressamların, şairlerin ve simgecilerin başucu kaynağı olmuştur. Buradaki bölüm, gök cisimleriyle tanrılar arasındaki eşleşmeyi Pisagorcu öğretiye dayandırır ve Romalıların "Dii Consentes" olarak adlandırdığı on iki büyük tanrının göksel bir meclis kurduğu anlayışını aktarır. Metin, mitolojik anlatının aynı zamanda evrenin düzenine ilişkin kutsal bir tasavvur olduğunu gösterir.

Eser hakkında

On altıncı yüzyıl İtalyan hümanizminin dikkat çeken yazarlarından Vincenzo Cartari, antikçağ metinlerini ve imgelerini kendi çağının kültürel iklimine taşıyan mitograflar arasında yer alır. Rönesans döneminde klasik dünyanın görsel ve felsefi mirasına duyulan ilginin arttığı bir evrede kaleme alınan çalışmaları, özellikle kadim tanrıların ikonografisini ve alegorik anlamlarını sistemli bir biçimde bir araya getirmeyi amaçlamıştır. Cartari, çağdaşları olan diğer İtalyan bilginlerle birlikte, antik Yunan ve Roma anlatılarını yalnızca edebi hikayeler olarak değil, aynı zamanda felsefi, ahlaki ve kozmolojik hakikatleri barındıran simgeler bütünü olarak ele alan hümanist geleneğe bağlı kalmıştır.

Yazarın temel çalışması olan Le imagini de gli dei degli antichi, antik tanrıların tasvirlerini, niteliklerini ve taşıdıkları sembolik anlamları derleyen kapsamlı bir başvuru kaynağı niteliğindedir. Eser, Greko-Romen panteonunu oluşturan figürlerin sadece dış görünüşlerini aktarmakla kalmaz; bu figürlerin doğa güçleriyle, ahlaki ilkelerle ve evrenin işleyişiyle olan ilişkilerini de çözümler. Cartari, klasik şairlerden, tarihçilerden ve felsefi metinlerden yararlanarak her bir tanrının varoluş gayesini açıklar. Böylece mitolojinin, antik dünyanın evren tasavvurunu ve fiziksel gerçekliği anlama çabasını yansıtan bütünlüklü bir sistem olduğunu ortaya koyar.

Metinde yer alan bu pasaj, Pisagorcu kozmoloji ile Roma'nın kurumsal tanrı anlayışını birleştiren Dii Consentes bahsine odaklanmaktadır. Pasajda, Zodyak burçlarıyla ilişkilendirilen on iki tanrının göksel kürelere can veren ruhlar olarak tanımlanması, mitolojik figürlerin gökyüzü mekaniğiyle olan bağını sergiler. Okurlar bu metne yaklaşırken, antik tanrıların yalnızca mitolojik kahramanlar olarak değil, evrenin yönetimini sağlayan kozmik ilkeler ve meclis düzeninde hareket eden ilahi danışmanlar olarak tasarlandığını görebilirler. Cartari'nin Seneca ve Homeros gibi klasik kaynaklara başvurarak sunduğu bu çerçeve, mitosun felsefi ve göksel bir idare modeline nasıl dönüştüğünü kavramamıza olanak tanır.

Bu eser Mit ve Kutsal Anlatı Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye

Kaynak eser: Le imagini de gli dei degli antichi
Neşir: 1571 İtalyanca basımı
Konum: Sayfa 15 (Dii Consentes bölümü)
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →

Bu Çeviriye Atıf

Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Göksel Meclisin On İki Tanrısı. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/cartari-antik-tanrilarin-suretleri-onikili-meclis

Özgün Sayfalar60 sayfa