Omoroka'nın İkiye Bölünüşü: Belos ve Dünyanın Yaratılışı
Babil Kulesi ve Asur Kralları: Nimrod, Bel ve Ninus. Nuremberg Kroniği'nden ağaç baskı, Hartmann Schedel, 1493. Anlatının merkezindeki tanrı Belos (Bel), Babil ikonografisinde bu hükümdarlar arasında betimlenir.
Mit ve Kutsal Anlatı

Omoroka'nın İkiye Bölünüşü: Belos ve Dünyanın Yaratılışı

Berossos (Isaac Preston Cory'nin derlemesi)· 1832· Özgün: İngilizce· Source Library
Mit ve Kutsal AnlatıTürkçe çeviriAçık erişim

Babilli rahip Berossos, MÖ 3. yüzyılda Yunanca kaleme aldığı Babyloniaka adlı eserinde, ülkesinin kadim yaratılış anlatısını Helen dünyasına aktarır. Eser bütünüyle kaybolmuş, yalnızca sonraki yazarların alıntıladığı parçalar hâlinde günümüze ulaşmıştır. Aşağıdaki pasaj, kaosun sularına hükmeden kadın Omoroka'nın tanrı Belos tarafından ikiye bölünerek gökle yeri var edişini ve insanın ilahi kandan yoğruluşunu anlatan Babil kozmogonisinin çekirdeğidir.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Bütün bunların başında Omoroka adında bir kadın vardı. Bu ad Keldani dilinde Thalatth, Yunancada ise deniz anlamına gelen Thalassa idi. Aynı zamanda Ay olarak da yorumlanabilirdi. Her şey bu haldeyken Belos çıkageldi ve kadını ortasından ikiye böldü. Onun bir yarısından yeryüzünü, öteki yarısından ise gökyüzünü yarattı. Kadının içindeki canlıları da o anda yok etti.

Berossos bütün bunların doğanın alegorik bir tasviri olduğunu söyler. Zira evrenin tamamı nemden ibaretken ve içinde durmadan canlılar türerken, sözü edilen tanrı kendi başını gövdesinden ayırdı. Bunun üzerine öbür tanrılar fışkıran kanı toprakla yoğurdular ve insanları ondan yarattılar. İnsanların akıl sahibi olması ve ilahi bilgiden pay alması işte bundandır. Yunanlıların Zeus ile özdeşleştirdiği bu Belos, karanlığı yardı, gökleri yerden ayırdı ve evreni düzene soktu. Ne var ki o canlılar ışığın gücüne dayanamayarak öldüler.

Belos bunun ardından, doğası bakımından bereketli olmasına karşın uçsuz bucaksız bir alanın boş kaldığını görünce, tanrılardan birine kendi başını kesmesini ve akan kanı toprakla yoğurmasını buyurdu. Bundan da havayı taşıyabilecek başka insanlar ve hayvanlar yarattı. Belos yıldızları, güneşi, ayı ve beş gezegeni de böylece var etti.

Her şey bu haldeyken Belos çıkageldi ve kadını ortasından ikiye böldü. Onun bir yarısından yeryüzünü, öteki yarısından ise gökyüzünü yarattı.
Özgün metin (İngilizce)
The person, who presided over them, was a woman named Omoroca; which in the Chaldaean language is Thalatth; in Greek Thalassa, the sea; but which might equally be interpreted the Moon. All things being in this situation, Belus came, and cut the woman asunder: and of one half of her he formed the earth, and of the other half the heavens; and at the same time destroyed the animals within her. All this (he says) was an allegorical description of nature. For, the whole universe consisting of moisture, and animals being continually generated therein, the deity above-mentioned took off his own head: upon which the other gods mixed the blood, as it gushed out, with the earth; and from thence were formed men. On this account it is that they are rational, and partake of divine knowledge. This Belus, by whom they signify Jupiter, divided the darkness, and separated the Heavens from the Earth, and reduced the universe to order. But the animals, not being able to bear the prevalence of light, died. Belus upon this, seeing a vast space unoccupied, though by nature fruitful, commanded one of the gods to take off his head, and to mix the blood with the earth; and from thence to form other men and animals, which should be capable of bearing the air. Belus formed also the stars, and the sun, and the moon, and the five planets.

Bu metin neden önemli

Berossos, Babil'in koruyucu tanrısı Bel Marduk'un rahibiydi ve MÖ 3. yüzyılda Babyloniaka'yı Yunanca yazdı. Bu pasaj, eserin ilk kitabından, İskender Polyhistor aracılığıyla korunmuştur. Anlatıdaki Omoroka (Keldani Thalatth) Mezopotamya mitolojisinin ilksel su tanrıçası Tiamat ile, onu ikiye bölen Belos ise Marduk ile özdeşleşir. Böylece bu metin, Enuma Eliş'in yaratılış destanının Helenistik dünyaya ulaşan yankısıdır. İnsanın tanrısal kanla yoğrulmuş toprak olması motifi, hem Mezopotamya hem de İncil geleneğindeki yaratılış anlatılarıyla derin bir akrabalık taşır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Ancient Fragments (Cory) - Chaldean, Phoenician, Egyptian; Berossos, Babyloniaka, Kitap I (İskender Polyhistor aracılığıyla)
Neşir
Isaac Preston Cory, Ancient Fragments, 1832 baskısı
Konum
s. 97-98 (Berossus bölümü); İngilizce çeviri (translation) alanı
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön