Babilli rahip Berossos, MÖ 3. yüzyılda Yunanca kaleme aldığı Babyloniaka adlı eserinde, ülkesinin kadim yaratılış anlatısını Helen dünyasına aktarır. Eser bütünüyle kaybolmuş, yalnızca sonraki yazarların alıntıladığı parçalar hâlinde günümüze ulaşmıştır. Aşağıdaki pasaj, kaosun sularına hükmeden kadın Omoroka'nın tanrı Belos tarafından ikiye bölünerek gökle yeri var edişini ve insanın ilahi kandan yoğruluşunu anlatan Babil kozmogonisinin çekirdeğidir.
Bütün bunların başında Omoroka adında bir kadın vardı. Bu ad Keldani dilinde Thalatth, Yunancada ise deniz anlamına gelen Thalassa idi. Aynı zamanda Ay olarak da yorumlanabilirdi. Her şey bu haldeyken Belos çıkageldi ve kadını ortasından ikiye böldü. Onun bir yarısından yeryüzünü, öteki yarısından ise gökyüzünü yarattı. Kadının içindeki canlıları da o anda yok etti.
Berossos bütün bunların doğanın alegorik bir tasviri olduğunu söyler. Zira evrenin tamamı nemden ibaretken ve içinde durmadan canlılar türerken, sözü edilen tanrı kendi başını gövdesinden ayırdı. Bunun üzerine öbür tanrılar fışkıran kanı toprakla yoğurdular ve insanları ondan yarattılar. İnsanların akıl sahibi olması ve ilahi bilgiden pay alması işte bundandır. Yunanlıların Zeus ile özdeşleştirdiği bu Belos, karanlığı yardı, gökleri yerden ayırdı ve evreni düzene soktu. Ne var ki o canlılar ışığın gücüne dayanamayarak öldüler.
Belos bunun ardından, doğası bakımından bereketli olmasına karşın uçsuz bucaksız bir alanın boş kaldığını görünce, tanrılardan birine kendi başını kesmesini ve akan kanı toprakla yoğurmasını buyurdu. Bundan da havayı taşıyabilecek başka insanlar ve hayvanlar yarattı. Belos yıldızları, güneşi, ayı ve beş gezegeni de böylece var etti.
Her şey bu haldeyken Belos çıkageldi ve kadını ortasından ikiye böldü. Onun bir yarısından yeryüzünü, öteki yarısından ise gökyüzünü yarattı.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Berossos, Babil'in koruyucu tanrısı Bel Marduk'un rahibiydi ve MÖ 3. yüzyılda Babyloniaka'yı Yunanca yazdı. Bu pasaj, eserin ilk kitabından, İskender Polyhistor aracılığıyla korunmuştur. Anlatıdaki Omoroka (Keldani Thalatth) Mezopotamya mitolojisinin ilksel su tanrıçası Tiamat ile, onu ikiye bölen Belos ise Marduk ile özdeşleşir. Böylece bu metin, Enuma Eliş'in yaratılış destanının Helenistik dünyaya ulaşan yankısıdır. İnsanın tanrısal kanla yoğrulmuş toprak olması motifi, hem Mezopotamya hem de İncil geleneğindeki yaratılış anlatılarıyla derin bir akrabalık taşır.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Ancient Fragments (Cory) - Chaldean, Phoenician, Egyptian; Berossos, Babyloniaka, Kitap I (İskender Polyhistor aracılığıyla)
- Neşir
- Isaac Preston Cory, Ancient Fragments, 1832 baskısı
- Konum
- s. 97-98 (Berossus bölümü); İngilizce çeviri (translation) alanı
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
