Güneş'in ve Ay'ın Evliliği

Eser hakkında

Onyedinci yüzyıl İngiltere’sinin önde gelen antikacılarından ve okült araştırmacılarından biri olan Elias Ashmole, dönemin entelektüel çevrelerinde ezoterik metinleri titizlikle bir araya getiren bir derleyici olarak tanınır. Doğa felsefesi ile kadim bilgelik arayışının iç içe geçtiği bu dönemde Ashmole, İngiliz simya literatürünü korumak ve kayıt altına almak amacıyla kapsamlı bir külliyat oluşturmuştur. Bodleian Kütüphanesi bünyesinde korunan MS. Ashmole 972 numaralı elyazması, onun 1652 tarihli basılı Theatrum Chemicum Britannicum derlemesiyle doğrudan bağlantılı olan, 1650 civarında bizzat zenginleştirdiği özgün bir çalışma nüshasıdır. Ashmole, bu derlemede yalnızca metinleri aktarmakla kalmamış, aynı zamanda çağdaşı olduğu ezoterik geleneğin görsel hafızasını da belgelemiştir.

Söz konusu elyazması hacim, İngiliz simya külliyatının temel alegorilerini, kozmolojik tasavvurlarını ve felsefi dönüşüm aşamalarını bir araya getirir. Metin merkezli bir derlemenin ötesine geçen bu cilt, simyasal felsefe taşının oluşumunu ve maddenin saflaştırılma süreçlerini sembolik figürler aracılığıyla sunar. Eserin omurgasını oluşturan anlatı, zıt ilkelerin dengelenmesini, çözünme ve yeniden birleşme döngülerini ve ruhani dönüşümü odağına alır. Klasik Ripley Scroll geleneğinin görsel dilini takip eden bu sayfalar, dönemin simyacıları için bilginin yalnızca yazılı sözcüklerle değil, çok katmanlı görsel kompozisyonlarla aktarıldığı felsefi bir hafıza mekânı işlevi görür.

Bu sayfada sunulan seçki; Kıyamet ve Araf sahnelerinden gözlü ağaç motiflerine, Güneş ile Ay'ın kanlı evlilik töreninden Ashmole'un kendi elinden çıkma taslaklara kadar uzanan beş farklı levhayı içerir. Sayfadaki görseller, kesintisiz bir anlatı metninden ziyade kısa etiketler ve Latince ibarelerle donatılmış bağımsız görsel düğüm noktalarıdır. Okurlarımızın bu malzemeyi incelerken satır satır okunacak bir metin yerine, dönemin simyasal zihnini yansıtan bir ikonografik sistemle karşı karşıya olduklarını göz önünde bulundurmaları önerilir. Her bir levha, felsefi evliliğin (coniunctio) ve simyasal olgunlaşmanın aşamalarını çözümlemek adına dikkatle incelenmesi gereken sembolik birer belge niteliğindedir.