Aiskhylos (M.Ö. yaklaşık 525-456), Yunan tragedyasının kurucu ustası sayılır. "Zincire Vurulmuş Prometheus", insanlığa ateşi getirdiği için Zeus tarafından ıssız bir kayalığa zincirlenen Titan'ın çektiği acıyı ve boyun eğmeyişini anlatır. Bu bölüm, Prometheus'un Okeanos kızlarından oluşan koroya, insanlık için tam olarak ne yaptığını açıkladığı sahneden alınmıştır.
Zincire Vurulmuş Prometheus, 232-260. Dizeler
Prometheus: ...bütün soyu yok ettikten sonra, yerine yepyeni bir soy dikmek istedi. Ve bu tasarılara benden başka kimse karşı çıkmadı. Ama ben cüret ettim: ölümlüleri büsbütün yok olmaktan, Hades'e inmekten kurtardım. İşte tam da bunun için, katlanması ıstıraplı, görmesi acıklı böylesi acılarla bükülmüş durumdayım. Ölümlülere acıyan ben, kendim bu acımaya lâyık görülmedim; tersine, acımasızca böyle hizaya sokuldum — Zeus'a yakışmayan bir manzara.
Koro: Demir yürekli ve taştan yoğrulmuş olmalı, ey Prometheus, senin çilelerine ortak olmayan. Ben onları hiç görmemiş olmayı dilerdim; şimdi gördüğüme göre de, yüreğimden yaralanıyorum.
Prometheus: Evet, gerçekten de dostların bakması için acıklı bir manzarayım.
Koro: Peki bunun da ötesine geçtin mi hiç?
Prometheus: Evet! Ölümlülerin kendi kaderlerini önceden görmelerini engelledim.
Koro: Bu hastalığa nasıl bir çare bularak?
Prometheus: Kör umutları onların içine yerleştirdim.
Koro: Bunda ölümlülere büyük bir iyilik ettin.
Prometheus: Bütün bu lütufların üstüne, bir de ateşi verdim onlara.
Koro: Ve şimdi o bir günlük yaratıklar parlak ateşe mi sahip?
Prometheus: Evet — ve ondan pek çok sanatı da iyice öğrenecekler.
Koro: Zeus seni gerçekten böylesi suçlamalarla mı aşağılıyor ve acılarından hiçbir soluk aldırmıyor? Çilelerine bir son belirlenmiş değil mi?
Prometheus: Hiçbir son yok, ancak ona ne zaman hoş görünürse.
Koro: Peki nasıl hoş görünecek? Ne umut var? Yanıldığını görmüyor musun? Ama nasıl yanıldığını anlatmak bana zevk vermez, sana da acı verir. Bırakalım bu konuları; sen ıstırabından bir çıkış ara.
Prometheus: Ayağı acılara dolanmamış olan biri için, kötü durumdakine öğüt vermek de nasihat etmek de kolaydır. Ama ben bütün bunları bilerek biliyordum; bilerek yanıldım, inkâr etmeyeceğim. Ölümlülere hizmet ederken kendi başıma acılar getirdim. Yine de hiç ummamıştım ki böyle bir cezayla, yüce kayalıklarda, bu ıssız yalnız uçurumla karşılaşarak kuruyup gideceğim.
Kör umutları onların içine yerleştirdim.
Özgün metin (İngilizce)
PROMETHEUS BOUND, 232-260.
PR. ...having annihilated the entire race, to plant another new one. And these schemes no one opposed except myself. But I dared: I ransomed mortals from being utterly destroyed, and going down to Hades. 'Tis for this, in truth, that I am bent by sufferings such as these, agonizing to endure, and piteous to look upon. I that had compassion for mortals, have myself been deemed unworthy to obtain this, but mercilessly am thus coerced to order, a spectacle inglorious to Jupiter.
CH. Iron-hearted and formed of rock too, Prometheus, is he, who condoles not with thy toils: for I could have wished never to have beheld them, and now, when I behold them, I am pained in my heart.
PR. Ay, in very deed I am a piteous object for friends to behold.
CH. And didst thou chance to advance even beyond this?
PR. Yes! I prevented mortals from foreseeing their doom.
CH. By finding what remedy for this malady?
PR. I caused blind hopes to dwell within them.
CH. In this thou gavest a mighty benefit to mortals.
PR. Over and above these boons, however, I imparted fire to them.
CH. And do the creatures of a day now possess bright fire?
PR. Yes — from which they will moreover learn thoroughly many arts.
CH. Is it indeed on charges such as these that Jupiter is both visiting thee with indignities, and in no wise grants thee a respite from thy pains? And is no period to thy toils set before thee?
PR. None other assuredly, but when it may please him.
CH. And how shall it be his good pleasure? What hope is there? Seest thou not that thou didst err? but how thou didst err, I can not relate with pleasure, and it would be a pain to you. But let us leave these points, and search thou for some escape from thine agony.
PR. 'Tis easy, for any one that hath his foot unentangled by sufferings, both to exhort and to admonish him that is in evil plight. But I knew all these things willingly, willingly I erred, I will not gainsay it; and in doing service to mortals I brought upon myself sufferings. Yet not at all did I imagine, that, in such a punishment as this, I was to wither away upon lofty rocks, meeting with this desolate solitary crag.
Bu metin neden önemli
Prometheus'un iki armağanı burada sıralanır ve ikincisi kadar ilki de çarpıcıdır. Önce insanların kendi ölüm saatlerini önceden görmelerini engellediğini söyler; koro "bu hastalığa nasıl bir çare buldun?" diye sorunca yanıt gelir: "Kör umutları onların içine yerleştirdim." Ancak bundan sonra ateşten söz eder. Yani Aiskhylos'un Prometheus'u insanlığa önce *umudu*, sonra *tekniği* vermiştir; ateş de "bundan pek çok sanatı iyice öğrenecekler" diye gerekçelendirilir. Bu sıralama, uygarlığın kaynağını salt teknolojide değil, geleceği bilmemenin yarattığı katlanılabilirlikte gören derin bir antropolojik sezgidir; Batı düşüncesinde umut kavramının en eski felsefi tanımlarından biridir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Mit ve Kutsal Anlatı Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Aeschylus' Prometheus Bound and The Seven against Thebes (İngilizce, 1897 basım)
- Neşir
- M.Ö. yaklaşık 460 (yazım) / 1897 (basım)
- Konum
- 232-260. dizeler, s.21
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Archive.org
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Kör Umutları Onların İçine Yerleştirdim. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/aiskhylos-prometheus-kor-umutlar-ates