Rönesans'ın en çelişkili zihinlerinden biri olan Agrippa, gençliğinde okült felsefenin büyük savunucusuydu. Yaşının ilerleyen döneminde ise kaleme aldığı bu yergili söylevle bütün insan bilgisinin kibrini ve beyhudeliğini teşhir etti. Aşağıdaki bölümde büyünün ne olduğunu, adının nereden geldiğini ve nasıl kollara ayrıldığını anlatırken hem konuya duyduğu derin aşinalığı hem de ona karşı beslediği eleştirel mesafeyi bir arada sergiler.
Büyü hakkında burada bir şeyler söylememiz gerekiyor. Büyü öyle sıkı sıkıya astrolojiye bağlıdır ve onun öyle yakın bir akrabasıdır ki, astroloji bilmeden büyücülük iddiasında bulunan kişi hiçbir şey yapamaz ve tümüyle yolunu şaşırır. Suidas büyünün kökenini ve adını Magusaei'den aldığı görüşündedir. Porphyrios ile Apuleius'un da katıldığı yaygın kanı, bunun bir Pers adı olduğudur. O dilde Magos, bilge bir adam yahut bir filozoftan başka hiçbir anlama gelmez. Böylece hem doğa felsefesini hem de matematiği içine alan büyü, bütün dinlerin güçlerini ve bağlarını bir araya getirir; kendisini Goetia ile Theurgia'ya ekler. İşte bu yüzden büyü genel olarak Doğal ve Törensel diye ikiye ayrılır.
Doğal Büyü, bütün doğa bilimlerinin en yüce gücünden başka bir şey sayılmaz. Bu nedenle ona doğa felsefesinin doruğu ve kemali denir; gerçekte onun etkin yanıdır. Doğal kuvvetlerin ve yetilerin yardımıyla, bunların karşılıklı ve zamanında uygulanması sayesinde, insan aklının üstünde olan işleri başarır. Bu büyünün en büyük üstatları Habeşler ile Hintliler olmuştur; çünkü ona elverişli her türden taş ve otun bol bir hazinesine sahiptiler.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu bölüm Agrippa'nın "İlimlerin ve Sanatların Belirsizliği ve Beyhudeliği Üzerine" (De incertitudine et vanitate scientiarum atque artium) adlı yergili eserinin XLI. ve XLII. bölümlerinden alınmıştır. 1530'da Latince yayımlanan yapıt, her insan disiplinini sırayla ele alıp hepsinin kusurlu ve aldatıcı olduğunu göstermeye çalışır. Burada verilen metin, eserin 1684 tarihli İngilizce çevirisine dayanır. Kendisi bir zamanlar okült felsefenin en ünlü savunucusu olan Agrippa'nın büyüyü hem içeriden bilerek tanımlaması hem de onu beyhude ilimler arasında sayması, yazarın düşüncesindeki gerilimi açıkça gözler önüne serer.
Eser hakkında
Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim (1486-1535), hukukçu, hekim, asker ve ilahiyatçı olarak Avrupa'nın çeşitli şehirlerinde görev yapmış bir Rönesans bilginidir. Gençliğinde kaleme aldığı ve 1533'te basılan "Gizli Felsefe Üzerine Üç Kitap" ile Rönesans büyü düşüncesinin başlıca derleyicilerinden biri olmuştur. Aynı yazar, 1530'da yayımlanan "İlimlerin ve Sanatların Belirsizliği ve Beyhudeliği Üzerine" adlı yergisinde ise insan bilgisinin bütün dallarını kuşkuyla ele almış, bu iki eser arasındaki gerilim onun düşüncesinin tartışılan yönlerinden biri hâline gelmiştir.
"Beyhudelik" kitabı, gramer ve şiirden tıbba, hukuktan ilahiyata kadar çağının bütün disiplinlerini sırayla ele alan yüzü aşkın kısa bölümden oluşur. Her bölüm, ilgili bilgi alanının iddialarını, tarihini ve temsilcilerini anlattıktan sonra o alanın kesin bilgi sağlamadığını göstermeye çalışır. Yazar bu yergiyi, Hristiyan inancının basitliğini bilginlerin kibri karşısında yüceltmek amacıyla kaleme aldığını belirtir. Kitap yayımlandığı dönemde tepki çekmiş ve yazarın sonraki yıllarında başına dert olmuştur.
Bu sayfadaki pasaj, eserin büyüye ayrılan bölümlerinin açılışıdır. Agrippa burada büyünün astrolojiyle akrabalığını, "magos" sözcüğünün Pers kökenini ve büyünün doğal ile törensel olmak üzere kollara ayrılışını özetler. Bu tanımlar, "Gizli Felsefe"deki anlatımla büyük ölçüde örtüşür; fark, yazarın bu kez konuyu beyhude sayılan ilimler arasında ele almasıdır. Okur pasajı, bir konuyu hem içeriden bilen hem de ona mesafe koyan bir yazarın çift sesli anlatımı olarak okuyabilir. Türkçe metin, eserin 1684 tarihli İngilizce çevirisine dayanmaktadır.
Bu eser Büyü ve Okült Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- The vanity of arts and sciences (De incertitudine et vanitate scientiarum atque artium), Heinrich Cornelius Agrippa
- Neşir
- 1684 İngilizce baskısı (özgün Latince 1530)
- Konum
- Bölüm XLI-XLII, basılı sayfa 135-136
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Büyü Üzerine Genel Bir Söylev. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/agrippa-buyu-uzerine-genel-bir-soylev@misc{kk_agrippa_buyu,
author = {Uysal, Şira Nur},
title = {{Büyü Üzerine Genel Bir Söylev}},
year = {2026},
publisher = {Kadim Kütüphane},
url = {https://kadimkutuphane.com/agrippa-buyu-uzerine-genel-bir-soylev},
note = {Türkçe çeviri, özgün eser: 1684 (İngilizce çeviri; özgün Latince metin 1530)},
}Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.