John Wilkins (1614-1672), sonradan Chester piskoposu ve Royal Society'nin kurucu üyelerinden olacak İngiliz doğa filozofu, "Mathematicall Magick"i (1648) mekanik biliminin 'harikalarını' — kaldıraçlar, dişliler, otomatlar, uçan makineler — akılcı bir çerçevede açıklamak için kaleme almıştır. Eser, 'büyü' kelimesini taşısa da tam tersini yapar: dönemin batıl inanca bulanmış mucize anlatılarının çoğunun, aslında ustaca mekanik düzeneklerle açıklanabileceğini göstermeye çalışır. Wilkins'in bir yıl önce yazdığı "The Discovery of a World in the Moone" ile birlikte, bu eser erken modern bilimsel hayal gücünün en ilgi çekici örneklerinden biridir.
10. Bölüm, Mekanik Hareketler'den
...Francis Rosicrosse'un mezarında görülebilir, ki bu, o kardeşliğin itirafnamesinde daha geniş anlatılmıştır.
Bir başka anlatıya göre, belli bir adam, bir vesileyle toprağı epey derin kazarken, bir kapıya benzer bir şeyle karşılaşmış; kapının iki yanında birer duvar varmış. Toprağı temizleyip bu kapıyı zorla açtığında, güzel bir kasa (mahzen) ortaya çıkmış, ve onun uzak tarafında, bir masanın yanında oturan, sol koluna yaslanmış, sağ elinde bir asa tutan, önünde yanan bir lamba bulunan zırhlı bir adam heykeli varmış;
bu kasanın zemini öyle tasarlanmıştı ki, içeri ilk adım atıldığında heykel yaslandığı duruştan doğrulurmuş; ikinci adımda asasını vurmak üzere kaldırırmış, ve bir insan lambayı tutacak kadar yaklaşamadan, heykel vurup onu paramparça edermiş: öyle bir özen gösterilmişti ki, ne çalınabilsin ne de keşfedilebilsin.
Öyle bir özen gösterilmişti ki, ne çalınabilsin ne de keşfedilebilsin.
Bu sayfa şimdilik bir önizlemedir. Eserin tam çevirisi yayımlandığında haberdar olmak isterseniz, bültene katılabilirsiniz ↓
Özgün metin (İngilizce)
From Chap. 10, Mechanical Motions.
...be seen in the sepulchre of Francis Rosicrosse, as is more largely expressed in the confession of that fraternity.
There is another relation of a certain man, who upon occasion digging somewhat deep in the ground, did meet with something like a dore, having a wall on each hand of it; from which having cleared the earth, he forced open this dore, upon this there was discovered a faire Vault, and towards the further side of it, the statue of a man in Armour, sitting by a table, leaning upon his left arm, and holding a scepter in his right hand, with a lamp burning before him;
the floor of this Vault being so contrived, that upon the first step into it, the statue would erect it self from its leaning posture; upon the second step it did lift up the scepter to strike, and before a man could approach near enough to take hold of the lamp, the statue did strike and break it to peeces: such care was there taken that it might not be stoln away, or discovered.
Bu metin neden önemli
Bu bölüm, Wilkins'in mekanik harikaları nasıl bir arada topladığını gösterir: önce Christian Rosenkreuz'ün (metinde 'Francis Rosicrosse' olarak geçer, Rozikrusyen kardeşliğinin efsanevi kurucusu — kadimkutuphane'nin de açılış metni olan Fama Fraternitatis'in kahramanı) mezarındaki mekanik harikalara değinir; ardından, toprak altında bulunan gizli bir kasada, üzerine basıldığında doğrulup asasını kaldırarak lambayı kırıp söndüren bir bekçi heykel anlatır — tıpkı bir tuzak gibi tasarlanmış, hazineyi çalınmaktan koruyan bir otomat. Bu tür anlatılar, dönemin 'gizli bilgelik' efsaneleriyle mekanik mühendisliğin nasıl iç içe geçtiğini, ve Wilkins gibi bilim insanlarının bu efsaneleri büyüden çok teknik bir merakla ele aldığını gösterir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Gizli Cemiyetler Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Mathematicall Magick (İngilizce, 1648 ilk basım)
- Neşir
- 1648
- Konum
- 10. Bölüm, s. 237
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Archive.org (Early English Books taraması)
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Rosicrosse'un Mezarındaki Bekçi Heykel: Bir Mekanik Mucize Anlatısı. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/wilkins-mathematicall-magick-rosicrosse-mezari-otomat-heykel