Jean Baptiste van Helmont (1580-1644), Galenik tıbbı reddeden, kimyayı hekimliğin merkezine yerleştiren, gaz kavramını bilime kazandıran devrimci bir Flaman hekim-simyacıdır. Kilise ve tıp otoriteleriyle sürekli çatışmış, eserleri ölümünden sonra oğlu Francis Mercurius van Helmont tarafından yayımlanmıştır. "Oriatrike"nin önsözü, alegorik bir sahneyle açılır: ölmekte olan bir "Reformcu", yozlaşmış doktorların açgözlülüğünü kehanet gibi bir konuşmayla kınar, sonra onları bağışlayan bir duayla can verir — kardeşi ise bu davayı sürdürmeye yemin eder.
"...bu şeyleri halka yayınlasın, geçmişte kutsal Pavlus'un yaptığı gibi." Bu sözler bittiğinde, kendini tümüyle İlahî İrade'ye teslim etti, ve son nefesini bu kardeşinin kollarında verdi — kardeşi ki bu sözleri hep düşünüp durmuştu.
Bu Adam da kendi sırasında şu sözleri söyledi: Hepimiz, Mesih'te kardeşler olarak, hakikati korumakla yükümlüyüz; ki bu, karşı çıkmak ve savunmaktan daha iyi hiçbir şekilde mükemmelleştirilemez: bu yüzden iki şeyin peşinden gideceğiz; biri, düşmanlarımızın gücünün bize bilinir kılınması; öteki, kendi gücümüze daha fazla güç katmamız, ve böylece amacımızda daha da kararlı olmamızdır.
(Bu, ölmekte olan Reformcu'nun önceki kehanetinden bir parça:) "...Ve onlar bu ve benzeri araçlarla, onları alt etmeye çalışacaklar, ve Tanrı'yı gücendirecekler — öyle ki bu, diğer dindar ve çalışkan Gençlere, Yaşlılara sunacakları şeyi mükemmelleştirmeleri için cesaret katsın, şu sözlerle: Sizi bir Hastane'nin bazı Hastalarını halka açık iyileştirmemize izin vermeye çağırdığımızda, Yoksullar'ın yararına bir Ödül ya da Bahis koyarak, siz de öbür yandan gayretli olun diye, ve bu etkiye karşılık vermeyenler ödülü ödesin diye istediğimizde, bunu reddettiniz; Yoksulları aramıyorsunuz, tersine dilencilere benziyorsunuz — ki onlar kendi dilenci kardeşlerini hor görür, sayılarının artmasını istemezler; çünkü bazı zengin evlerinde ve yerlerde, aldatıcı Sözleri ve Hileleriyle daha büyük bir bağış umuyorlar, öyle ki Sanatlarını ve bu Evleri çocuklarına çeyiz olarak bıraksınlar; ki siz de tam bu şeyi gönlünüzde besliyorsunuz, ama bu kötü bir sonla bitecek; çünkü Açgözlülükten doğacak bu kamusal anlaşmazlık yoluyla, o gündelik Aldatmaca Dünya'ya açığa çıkacak, ve insanlar yalnızca gerçek Doktorları kabul edecek — onları iyi Meyvelerinden tanıyacaklar, ve Samiriyeli'nin izinden gidecekler."
Bu sözler bittiğinde, hayatının sona erdiğini hissetti; bu yüzden gözlerini Göğe kaldırıp kederle şunu ekledi: "Ey en merhametli Rab, İnsan'ın Kurtuluşu'nun süresini kısalt, ve Doktorların kırılgan Doktrini'ni değiştir... Ölümümü Doktorlara yükleme, çünkü gerçekten ne yaptıklarını bilmiyorlar; ama gözlerini açmayı uygun gör, öyle ki hakikate razı olsunlar."
Ölümümü Doktorlara yükleme, çünkü gerçekten ne yaptıklarını bilmiyorlar.
Bu sayfa şimdilik bir önizlemedir. Eserin tam çevirisi yayımlandığında haberdar olmak isterseniz, bültene katılabilirsiniz ↓
Özgün metin (İngilizce)
"...that the People may publish those things of them, as in times past of holy Paul." Which saying being ended, he wholly committed himself to the Divine Will, and breathed forth his last Breath in the armes of this his Brother, who did alwayes ponder these Words aforesaid.
This Man in his turn, uttered these following Words; We are all of us, being Brethren in Christ, engaged to patronize the truth; the which, is not better perfected than by opposing, and defending: Hence we will prosecute two things; one is, that the strength of our Enemies may be made known unto us; the other is, that we may add more strength to our own, and so, that we may be the more confirmed in our purpose.
(Excerpt from the dying Reformer's earlier prophecy:) "...And by these and the like means, they shall labour to subvert them, and they shall offend God, that it may add courage unto other godly and industrious Juniors to perfect that, which they shall propose to the Seniours, in these Words: When we have invited you, to suffer us publickly to cure some Sick of an Hospital, appointing a Prize or Wager for the benefit of the Poor, ye also to be solicitous or diligent on the other hand, and that they who had not answered the effect, should pay the reward thereof, ye have refused that thing; ye seek not the Poor, but ye resemble Beggars in that thing, who disdain their fellow Beggars, and are unwilling that their number should increase; for they have a confidence in some rich Mens houses and places, where a larger bounty befel them for their deceitful Words and Tricks, that so they may leave their Arts, and these Houses to their Children for a Dowry; which very thing also, ye cherish in your Mind, but it shall have a bad success; because through this publick discord, which shall spring from Covetousnesse, that dayly Deceit shall be made known to the World, and they shall receive only true Doctors, who may be discerned by their good Fruits, and who shall imitate the steps of the Samaritan."
These Words being finished, he felt his Life to fail; therefore, lifting up his eyes towards Heaven, he with sorrow subjoyned; "Oh most merciful Lord, abbreviate thou the term of Mans Salvation, and change thou the frail Doctrine of the Doctors... do not thou impute my Death to the Doctors, hereafter, for an Offence, for truly they know not what they do commit; but vouchsafe thou to open their eyes, that they may assent to the truth."
Bu metin neden önemli
Bu alegori, Van Helmont'un kendi hayat hikâyesinin — resmî tıp otoritesiyle yaşadığı gerçek çatışmanın — edebi bir yeniden anlatımıdır. Ölmekte olan Reformcu'nun duası — "Ölümümü Doktorlara yükleme, çünkü gerçekten ne yaptıklarını bilmiyorlar" — doğrudan İsa'nın çarmıhtaki sözlerini yankılar, ve kendini bir şehit olarak konumlandırır. Kardeşin ardından "düşmanlarımızın gücünü açığa çıkaracağız" diyerek mücadeleye devam etme yemini, kitabın geri kalanının polemik tonunu baştan belirler.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Gizli Cemiyetler Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Oriatrike, or Physick Refined (Londra, 1662)
- Neşir
- 1662 İngilizce basımı (yazar: 1580-1644)
- Konum
- s. 27-28 (Önsöz)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Wellcome Collection
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Onları Bağışla, Ne Yaptıklarını Bilmiyorlar. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/van-helmont-oriatrike-olmekte-olan-reformcunun-kehaneti