Publius Cornelius Tacitus (yaklaşık 56-120), Romalı tarihçidir. Germania, MS 98 dolayında yazdığı ve Germen kavimlerinin yaşayışını anlatan kısa bir ethnografya eseridir. Aktarılan bölüm dinî inançları anlatan 9 ve 10. bölümlerdir ve K. B. Townshend'in 1894 çevirisinden alınmıştır.
TACITUS'UN GERMANIA'SI
I. Bir bütün olarak ele alındığında Germania; Ren ve Tuna nehirleriyle Galya, Raetia ve Pannonia'dan ayrılır. Dağlar onu Sarmatya ve Dacia'dan ayırır ve karşılıklı korku da halklar arasında bir engel oluşturur. Uzak tarafta ise, kralların ve kabilelerin yaşadığı, varlıkları bize henüz yakın zamanda savaş yoluyla açıklanmış olan, büyüklüğü bilinmeyen geniş burunların ve adaların etrafını saran okyanusla çevrilidir. Raetia Alpleri'nin balta girmemiş sarp kayalıkları arasında doğan Ren Nehri, batıya doğru hafif bir kavis çizerek Kuzey Denizi'ne dökülür. Kara Orman'ın tatlı yamaçlarından çıkan Tuna Nehri ise, yedinci bir kanal bataklıklarda kaybolurken altı ağızdan Kara Deniz'e ulaşana kadar akışı boyunca birçok halkı ziyaret eder.
II. Benim kanaetime göre Germanlar ülkenin yerli halkıdır ve dışarıdan gelen göçmen kabilelerle neredeyse hiç karışmamışlardır. Bu görüşümü, eski göçlerin karadan değil deniz yoluyla gerçekleştiği ve dünyamızın bu kesiminden kalkan bir geminin onları kuşatan o engin ve tabiri caizse düşmanca denizleri pek nadir ziyaret ettiği gerçeğine dayandırıyorum. Ayrıca, o korkunç bilinmeyen okyanusun tehlikeleri bir yana, kendi doğduğu yer olmasaydı hiç kimse Asya'yı, Afrika'yı ya da İtalya'yı terk edip Germania'nın cazibesiz topraklarına, elverişsiz iklimine, kasvetli görünümüne ve sosyal kasvetine yerleşmeyi düşünmezdi.
Geçmiş tarihlerinin tek kaydı olan destanlar, Tanrı Tuisto'nun topraktan doğduğunu, kendisinin ve oğlu Mannus'un bu ırkın kurucuları ve ataları olduğunu söyler. Mannus'a üç oğul atfederler; bunların isimleri sırasıyla okyanusun yakınındaki Ingaevones, ülkenin ortasındaki Herminones ve geri kalan kısımdaki Iscaevones tarafından taşınır. Diğerleri ise, gerçek bir mitolojik serbestlikle, tanrıya birkaç oğul daha verirler ve bunlardan Marsiler, Gambriviler, Suebler ve Vandallar gibi daha fazla kabile adı türetilmiştir; bu isimler hem otantik hem de eskidir. Ancak Germania adı yenidir ve yakın zamanda kullanılmaya başlanmıştır; çünkü Ren'i geçip Galyalıları yerinden eden bu halkların ilki (şu anda Tungriler olarak bilinen kabile) o zaman "Germanlar" adını almıştır. Böylece başlangıçta bir ırka değil sadece bir kabileye verilen bu isim giderek kabul görmüş, öyle ki ırkın tüm fertleri ilk olarak galip kabile tarafından bir korku adı olarak, daha sonra ise isim bir kez ortaya çıktıktan sonra kendileri tarafından Germanlar olarak adlandırılmıştır.
III. Gelenek, Herkül'ün ülkelerini ziyaret ettiğini söyleyecek kadar ileri gider ve savaş alanına yaklaşırken tüm yiğitlerin timsali olarak onu öven bir ilahi söylerler. Ayrıca cesaretlerini tutuşturmak için söyledikleri bir tür şarkıları vardır (buna "barding" derler) ve bu şarkıdan yaklaşan dövüşün sonucu hakkında bir kehanet çıkarırlar. Çünkü ordudan yükselen sese göre düşmana korku salarlar ya da kendileri heyecanlanırlar. Bu ses, kelimelerin belirgin bir ifadesinden ziyade savaş benzeri bir korodur. Asıl amaç, yankılanma yoluyla tonun hacmini ve derinliğini artırmak için her adam kalkanını ağzının önünde tutarak boğuk, fırtınalı bir kükreme üretmektir.
Bazılarının düşündüğüne göre Odysseus da uzun mitolojik gezintileri sırasında kuzey okyanusuna yelken açmış ve German topraklarına ayak basmıştır; Ren üzerindeki günümüzde meskûn bir yer olan Asburg'un kendisi tarafından hem kurulduğunu hem de adlandırıldığını iddia ederler; hatta Odysseus'a adanmış ve üzerinde babası Laertes'in adı bulunan bir altarın bir zamanlar tam da bu noktada bulunduğunu ve Yunan harfleriyle yazılmış bazı anıtların ve mezarların hâlâ Germania ile Raetia sınırlarında görülebileceğini ileri sürerler. Bu iddiaları ne doğrulamak ne de çürütmek için kanıt sunma niyetindeyim; herkes eğilimine göre onay verebilir ya da vermeyebilir.
IV. Kendi adıma, German halklarının hiçbir zaman yabancı soylarla evlenmediğine, her zaman toprağa kök salmış, saf ve diğerlerinden farklı bir ırk olarak öne çıktığına inananların yanında yer alma eğilimindeyim. Germanların olağanüstü kalabalık olmalarına rağmen hepsinin tam olarak aynı fiziksel özelliklere sahip olmasının sebebi budur: sert mavi gözler, kızıl saçlar ve yalnızca ani hamleler için iyi olan iri cüsseler; zorlu işler için buna karşılık gelen bir dayanıklılık gücüne kesinlikle sahip değildirler, iklimlerinin ve topraklarının doğası gereği açlığa ve soğuğa alışkın olsalar da sıcağa ve susuzluğa katlanmayı hiç öğrenmemişlerdir.
V. Toprakları, önemli yerel farklılıklara rağmen genel olarak dolaşık ormanlardan ve kasvetli bataklıklardan oluşur; Galya'ya bakan tarafta yağış daha fazla, Noricum ve Pannonia'ya bakan taraf ise rüzgarlara daha açıktır. Meyve ağaçları yetişmese de oldukça verimlidir ve iyi bir otlak ülkesidir ancak büyükbaş hayvanlar genellikle bodurdur; geniş boynuzlu o güzel, güçlü öküzlerimiz onlarca hiç bilinmez; gururları, tek ve en çok değer verilen zenginlik biçimlerini oluşturan büyük sürüleridir.
Tanrılar onlara gümüş ve altını vermemiştir, fakat bunu bir merhamet eseri mi yoksa gazap eseri mi yaptılar söylemekte tereddüt ediyorum; yine de Germanya'nın hiçbir gümüş veya altın damarına sahip olmadığını iddia ettiğim anlaşılmamalıdır, çünkü kimse bunları aramamıştır. Kullanım ve ticaret için kıymetli madenlere biçtikleri değerde bir farklılık yaparlar. Elçilerine ve önderlerine resmi olarak sunulan gümüş kapların, tıpkı kilden çömlekler gibi aynı ortak amaçlarla kullanıldığı görülebilir; gerçi sınırımızda bulunan kabileler ticaret amacıyla altın ve gümüşe oldukça değer verir, paralarımızın bazı türlerini tanır ve tercihen kabul ederler. İç kesimlerdeki kabileler ise hâlâ daha ilkel ve eski usulde takas yoluyla alışveriş yaparlar. Kenarları derin tırtıklı ve üzerinde iki atlı savaş arabası resmi bulunan, eski ve tanıdık paraları severler. Gümüş de altın yerine onları çeker; maden olarak daha çok sevdiklerinden değil, çeşitli ucuz eşyalarla ticaret yapan adamlar için gümüş paraların hesabını yapmanın daha kolay olmasından dolayıdır.
VI. Silahlarının niteliğinden anlayabileceğimiz üzere, demir bile onlarda hiç de bol değildir. Sadece birkaçında kılıç ve ağır mızrak vardır. Kendi deyimleriyle "frameae" dedikleri, demir ucu dar ve kısa, fakat o kadar keskin ve kullanımı o kadar kolay mızraklar taşırlar ki bunları duruma göre gerek saplamak gerekse fırlatmak için kullanırlar. Bir süvari için mızrak ve kalkan yeterli silahtır; piyadelerin fırlatmak için dartları da vardır: her adam bunlardan birkaç tane taşır ve çıplak veya sadece küçük bir pelerin giymiş olduklarından, bunları çok uzak mesafelere fırlatabilirler. Hiçbir süs gösterişi yapmazlar, sadece kalkanlarındaki simgeler için kullandıkları renklere çok dikkat ederler. Pek azı göğüslük sahibidir ve orada burada sadece bir iki kişide miğfer veya başlık bulunur.
Atları güzellik veya hız bakımından dikkate değer değildir, bizimkiler gibi karmaşık hareketler için de eğitilmemişlerdir; süvariler dosdoğru hücum eder veya sağa tek bir dönüşle çark ederler, birliğin düzeni arka sıra olmayacak şekildedir. Genel olarak konuşmak gerekirse piyadeler en kalabalık gruptur ve bu nedenle savaş hattı her iki sınıfın birleşiminden oluşur; gençler arasındaki en hızlı koşucuların tamamı öncü birlik için seçilir ve ayaklarının büyük hızı sayesinde bir süvari çatışması için mükemmel şekilde uygundurlar. Üstelik sayıları tam olarak belirlenmiştir; her köyden yüz kişi vardır; bu seçilmiş gençler kendi halkları arasında her zaman "Yüzler" olarak bilinir; ve böylece başlangıçta sadece bir sayı olan şey, zamanla gerçek bir onur unvanına dönüşmüştür.
Savaş hatları kama şeklinde dizilir; ancak bir adam tekrar hücuma geçtiği sürece geri çekilmek korkaklık değil, iyi bir taktik sayılır. Bir yenilgide bile yoldaşlarının cesetlerini taşırlar. Kalkanı bırakıp kaçmak en büyük utançtır ve kendini bu şekilde lekeleyen bir adam ne dini törenlere katılabilir ne de genel meclise girebilir; savaş alanından sağ kalan pek çok kişinin utançlarına kendilerini asarak son verdikleri bilinmektedir.
VII. Krallarını soylu doğumlarına göre, generallerini ise yiğitliklerine göre seçerler: kralın yetkisi ne sınırsız ne de keyfidir; generaller de yetkilerini askeri rütbelerinden ziyade örnek oluşlarına ve yarattıkları hayranlığa borçludur, eğer cesursalar, göze çarpıyorlarsa, hattın önünde hücuma kalkıyorlarsa. Ancak bir suçluyu ne idam edebilirler, ne bağlayabilirler ne de vurabilirler; bunlar yalnızca rahiplerin ayrıcalığıdır ve bunu bir askeri ceza biçimi olarak ya da generallerin emriyle değil, savaş alanında hazır bulunduğuna inandıkları tanrının açık emirleriymiş gibi yaparlar; ve kutsal koruluklardan çıkardıkları bazı imge ve heykelleri yanlarında savaşa götürürler.
Fakat cesaretlerine verilen en keskin dürtü, her bir süvari birliğinin veya kolunun tesadüfen bir araya gelmiş kişilerden oluşmayıp tek bir ailenin ve akrabanın adamlarından oluşmasıdır; ve ev halkı da onlarla birlikte savaş alanına gider, kadınlarının çığlıkları ve çocuklarının feryatları kulaklarında çınlar. Her adam böyle tanıkların önünde kahramanlık yapmak ve onların en çok arzulanan övgülerini kazanmak zorunda hisseder. Yaralarını annesine ve karısına götürür; onlar da savaşçılara yiyecek taşıp teşvik ederken yaraları saymaktan ve incelemekten çekinmezler.
VIII. Gelenekleri anlatır ki, bir Germen hattı gerilemek üzere bocaladığında, kadınlar defalarca erkeklere savaşmaya devam etmeleri için ısrarla yalvararak, göğüslerini açıp esaretlerinin yakın olduğunu haykırarak hattı toplamışlardır. Kadınlarının esareti, erkeklerin kendilerinden çok daha fazla nefret ettikleri bir şeydir; öyle ki, bize gönderdikleri rehineler arasına soylu doğumdan bazı genç kızları dahil etmek zorunda kalan devletler üzerinde her zaman en sağlam nüfuzu elde ederiz. Hatta Germenler kadınlara belli bir ilham ve kehanet gücü bile atfederler; verdikleri öğütleri ne küçümserler ne de tahminlerini göz ardı ederler. Kabilelerinin çoğu, aziz hatıralı İmparator Vespasianus zamanında burada tutsak olarak gördüğümüz Veleda'ya uzun süre tanrısal onurlar verdi; ancak daha önceki zamanlarda bir Aurinia ve yine onlar gibi tam anlamıyla saygı duydukları başka pek çok kadın da vardı, ancak onları tanrıça yapma gibi bir düşünceleri yoktu.
IX. Merkür onların başlıca tanrısıdır ve belirli günlerde dinleri ona sunulan kurbanlara insan kurbanların da dahil edilmesini gerektirir.
Herkül ve Mars daha aşağı hayvanların kurban edilmesiyle yatıştırılır; Suebilerin bazıları da İsis'e kurban sunarlar. Bu yabancı kültün nereden kaynaklandığını, tanrıçanın asıl simgesinin bir Liburna kadırgası şeklinde yapılmasının bu tapınmanın dışarıdan getirildiğine işaret etmesi dışında keşfedemedim.
Bunun dışında, tanrılarını duvarlar arasına kapatma ya da ilahi sureti temsil etmek üzere herhangi bir insan yüzünü model alma düşüncesi, onlara göksel varlıkların onuruna aykırı görünür. Ormanları ve koruları tanrılara adarlar ve yalnızca dindar bir zihinle kavranabilen o görünmez varlığı çeşitli tanrıların adlarıyla çağırırlar.
X. Kehanetlere ve kura çekmeye son derece büyük bir önem verirler. Kura ile kehanet yöntemleri basittir. Meyve ağacından bir dal kesip çubuklara ayırırlar; bunları birbirlerinden ayırt etmek için farklı şekilde işaretler ve ardından beyaz bir örtü üzerine rastgele, gevşek bir şekilde saçarlar. Sonra, eğer kamusal bir kehanet olacaksa topluluğun rahibi, özel bir kehanet olacaksa hane reisi tanrılara dua eder ve gözlerini göğe dikerek her defasında birer tane olmak üzere üç çubuk çeker ve çektiği çubukları daha önce üzerlerine koyduğu işaretlere göre yorumlar. Yorum olumsuz çıkarsa, o gün aynı konuda başka kehanette bulunulmaz. Olumlu çıkarsa, kehanet alametlerine yine de danışılması gerekir. Kuşların uçuşundan ve çığlıklarından kehanet çıkarma uygulamasına biz de aşinayız. Atların sağladığı bazı öngörülere ve uyarılara önem verilmesi ise Alman ırkına özgüdür. Atlar kamu hesabına kutsal ormanlarda ve korularda beslenir; renkleri beyazdır ve insanın hizmetindeki hiçbir çalışmayla kirletilmezler; kutsal bir arabaya koşulurlar ve rahip ile kral ya da devlet başkanı onların yanında yürüyerek kişnemelerini ve horuldamalarını en büyük dikkatle gözlemlerler. Başka hiçbir alamete bundan daha sağlam bir inanç beslemezler ve bu durum sadece halk arasında değil, önderler ve rahipler arasında da geçerlidir; çünkü bu ikinciler kendilerini tanrıların hizmetkarları olarak görürken, kutsal atların da onların sözcüleri olduğunu düşünürler.
Alametlere danışmanın, büyük önem taşıyan savaşların sonucunu önceden öğrenmek için kullanılan başka bir yöntemi daha vardır. Savaşta oldukları ulustan bir adam öyle ya da böyle esir alınır ve kendi uluslarının bir savaşçısıyla, her biri kendi ulusal silahlarıyla donatılmış olarak dövüştürülür; birinin veya diğerinin zaferinin savaşın sonucunu önceden bildirdiğine inanılır.
XI. Küçük konularda önderler müzakere eder; daha büyük konularda ise, halk oylamasının sorunu çözdüğü ikinci durumda, bu konuların da önderlerin toplantısında etraflıca tartışılması şartıyla genel meclis karar verir. Genel meclis (ani bir acil durumun ortaya çıkması haricinde) düzenli olarak belirlenmiş günlerde, ya yeni ayda ya da dolunayda toplanır; çünkü bu zamanları tartışmalarına başlamak için en uğurlu tarih olarak görürler. Zamanı bizim gibi günler yerine gecelerle hesaplarlar ve tüm sözleşmeleri ile düzenlemeleri bu sisteme göre yapılır; gün, önceki geceye dahil edilir.
Birbirlerinden tamamen bağımsız olmaları şöyle bir olumsuzluk getirir: buluşma yerlerine asla birlikte ulaşmazlar ve çağrının koşullarına uymazlar, aksine geç gelenlerin disiplinsizliği yüzünden iki veya üç gün her zaman boşa harcanır. Başlama zamanının geldiği genel kabul gördüğünde, hepsi ellerinde silahlarla yerlerini alırlar. Düzen sağlama görevi artık kendilerine düşen rahipler tarafından sessizlik emredilir. Sonra konuşmacının yaşına, rütbesine, ününe veya hitabet yeteneğine göre kral ya da bir önder meclis tarafından dinlenir; ancak ona emretme gücüne sahip biri olarak değil, nüfuzlu kişiliği ağırlık taşıyan biri olarak kulak verilir. Öneri kabul görmezse reddedildiği iniltili uğultularla belli edilir; kabul edilirse savaşçılar mızraklarını birbirine vururlar. Silahların çarpıştırılmasıyla ifade edilen onay, en yüksek saygıyı gören kabul biçimidir.
XII. Benzer şekilde, suçlular genel meclis önünde itham edilebilir ve idamla yargılanabilirler. Cezalar suça göre değişir. Hainler ve dönekler bir ağaca asılır; korkaklar, dönekler ve aşağılık sefiller bir ızgara altında bir bataklığın çamuruna bastırılarak boğulur. İnfaz yöntemlerindeki bu fark nedensiz değildir; düşünce, suçların kamuya ibret gösterilmesi, ancak iğrençliklerin gözden uzağa gömülmesi gerektiğidir. Daha küçük suçlar orantılı olarak cezalandırılır; suçlu, mahkumiyet üzerine belirli sayıda at veya sığırla cezalandırılır; para cezasının bir kısmı krala veya Devlete, bir kısmı da haksızlığa uğrayan adama veya ailesine gider.
Bölgelerde ve köylerde adaleti sağlamak üzere önderler de bu meclislerde seçilir. Bu şekilde seçilen her önder, kendisine danışmanlık yapmak ve kararlarını uygulatmak üzere kendisiyle ilişkilendirilen halktan yüz kişinin yardımına sahiptir.
XIII. Kamusal ve özel tüm işler elde silahla yürütülür; ancak gelenek, topluluk kişinin bunu yapma hakkını onaylamadan önce kimsenin silah taşımasına izin vermez. Zamanı geldiğinde genç adama, meclisin huzurunda önderlerden biri ya da kendi babası veya akrabaları tarafından törenle bir kalkan ve bir mızrak takdim edilir. Bu onlarda, bizdeki toganın giyilmesine eşdeğerdir: bu, gencin kamusal yaşama ilk kabulüdür; bundan önce o hanenin bir parçasıdır, bundan sonra ise Devletin bir üyesidir.
Soylu bir doğum ya da aile tarafından sunulan büyük hizmetler, henüz gencecik gençlere bile reislik makamını kazandırabilir; bu gençler, güçleri daha olgunlaşmış ve nitelikleri halihazırda sınanmış olan diğer kişilere katılırlar; bir reisin muhafız birliğinde görülmek onlar için herhangi bir küçülme sayılmaz. Nitekim muhafız birliklerini oluşturan maiyet veya adamlar arasında, arkasından gittikleri reis tarafından verilen çeşitli rütbe dereceleri vardır ve reislerinin yanındaki onur mevkisi için maiyettekiler arasında olduğu kadar, en kalabalık ve en yiğit muhafız birliğine sahip olma onuru için farklı reisler arasında da hırslı bir rekabet yaşanır. İtibar ve güç burada yatar. Seçkin genç savaşçılardan oluşan büyük bir kafileyle sürekli etrafı çevrili olmak, barışta bir itibar, savaşta ise bir korumadır. Her bir reisin, maiyetinin sayısı ve yiğitliğiyle öne çıkması halinde ününden ve şanından faydalanması yalnızca kendi ulusu içinde geçerli değildir; bu ün komşu devletler arasına da yayılır; elçiler özellikle böyle adamların müttefikliğini kazanmak için gelir ve onlara hediyeler sunarlar; sadece itibarları bile birçok durumda bir savaşı fiilen sonuçlandırmaya yeter.
XIV. Savaş meydanında reis, yiğitlikte kendisini geride bıraktırmamakla yükümlüdür; maiyeti de aynı şekilde reislerinin yiğitliğiyle yarışmakla yükümlüdür. Dahası, maiyetten birinin reisinin düştüğü meydandan canlı dönmesi, o günden itibaren hayatının geri kalanı boyunca bir utanç ve kınama vesilesidir. Onu savunmak, korumak, hatta kendi yiğitliklerinin şanını ona vermek, bağlılıklarının mükemmelliğidir. Reisler zafer için dövüşür; muhafızlar ise reisleri için.
Bir devlet uzun süre barış ve eylemsizlik içinde paslanırsa, ona mensup soylu gençlerin çoğu, bir tür savaşın sürdüğü diğer uluslara katılmak üzere kendi istekleriyle çekip giderler; çünkü barış bu ırka itici gelir ve şana giden yol tehlikeden geçer; ayrıca kalabalık bir maiyet topluluğu ancak savaş ve yağmayla ayakta tutulabilir. Çünkü reislerinin cömertliğinden arzuladıkları o imrenilen savaş atını ve kanlı zafer mızrağını talep ederler. Ödül yerine, kaba saba da olsa bol yemekler ve ziyafetler alırlar. Çapul ve yağmalar, sofrayı açık tutmanın araçlarını sağlar. Bu adamları toprağı sürmeye ve hasadı beklemeye ikna etmek, düşmana meydan okumaya ve ödül olarak yaralanmaya ikna etmekten çok daha zordur. Hakikatte, biraz kanla kazanılabilecek şeyi alın teriyle zahmetle biriktirmeyi sıkıcı ve aptalca bir şey olarak görürler.
XV. Savaş aralarında zamanlarının çoğunu avlanmakla ve daha da fazlasını hiçbir şey yapmamakla, uyumak ve yemek yemek dışında hiçbir amaç gütmeden geçirirler; en cesur ve en savaşçı adamların hiçbir işi yokken, evin ve eşyalarının bakımı ile tarlaların işlenmesi kadınlara, yaşlılara ve ailenin zayıf üyelerine bırakılır. Savaşçılar uyuşukça yatarlar. Şaşırtıcı bir tutarsızlık! Aynı adamlar tembelliği sever, barıştan ise nefret ederler.
Reislerin, topluluğun üyeleri tarafından gönüllü olarak ve bireysel olarak verilen sürü ve ürünlerden bir pay alması gelenektir. Bunu bir onur olarak kabul ederler ve ihtiyaçları da böylece karşılanır. Komşu kabilelerden gelen, yalnızca bireylerden değil genel topluluktan da gelen ve seçkin atlar, ağır silahlar, madalyonlar ve kolyeler şeklinde olan hediyelerden özel bir haz duyarlar. Üstelik bu zamana kadar bizden para kabul etmeyi de öğrenmişlerdir.
XVI. Germen halklarının şehirlerde yaşamadığı ve hatta yerleşimlerinin birbirine bitişik olmasına bile katlanamadıkları bilinen bir gerçektir. Belli bir pınar, ova veya koruda ayrı ve bağımsız olarak yerleşirler. Köylerini, evlerin birleştiği ve bir arada toplandığı bizimkiler gibi kurmazlar; aksine her adam etrafında açık bir alan bırakarak konutunu inşa eder; bu belki yangınlara karşı bir önlem, belki de sırf yapı sanatını hiç bilmemelerindendir. Hiçbir zaman ocak taşı veya kiremit kullanmazlar; güzellik ve zarafeti tamamen göz ardı ederek her şey için kaba kereste kullanırlar. Bununla birlikte, evlerinin bazı kısımlarını, boyayla yapılmış renkli desenleri andıracak kadar saf ve parlak bir toprak kullanarak özenle sıvarlar. İki nedenden ötürü kışlık sığınak ve ürünleri için depo olarak üzerini gübre yığınıyla örttükleri mahzenler kazmayı da alışkanlık edinirler: Birincisi, don böyle yerlere işlemez; ikincisi, bir düşman ülkeyi işgal edecek olursa toprak üzerindeki her şeyi yağmalar, ancak bu gizli ve gömülü depolar kaçar; çünkü düşman ya bunların varlığından haberdar değildir ya da bunları arayacak vakti yoktur.
XVII. Değişmez giysileri, bir kopça veya o yoksa bir dikenle tutturulmuş bir pelerindir. Üzerlerinde bundan başka bir şey olmadan gün boyu evde ateşin yandığı ocağın etrafında vakit geçirirler. Germanya'da İsklavlar ve Partlarınki gibi bol ve dökümlü olmayan, aksine vücuda oturan ve uzuvların şeklini takip eden iç çamaşırı giymek büyük bir zenginlik belirtisidir. Kürk de giyerler; ancak sınırımıza en yakın olanlar bunları bırakmaya başlamışken, ülkenin daha uzak kısımlarındakiler ticaret kanallarıyla giysi temin edemediklerinden bunlara büyük değer verirler. Bazı hayvan türleri diğerlerinden daha yüksek itibar görür ve bunlardan elde edilen kürkler, dış okyanusta ve bilinmeyen denizde bulunan garip canavarların postlarından kesilmiş parçalarla beneklenir.
Kadınlar da erkekler gibi giyinir, sadece sıklıkla ketenden dokunmuş, üzerinde mor desenler bulunan bir giysi giyerler; bu giysinin üst kısmında kol yoktur, bütün kol çıplak bırakılır ve göğsün üst kısmı da aynı şekilde açıktır.
XVIII. Bütün bunlara rağmen evlilik bağı sıkıdır ve onların yaşam tarzında bundan daha övgüye değer bir özellik yoktur. Barbarların büyük çoğunluğunun aksine, tek bir eşle yetinirler: Çok azının birden fazla karısı vardır ve bu birkaç istisna da şehvetten kaynaklanmaz; bunlar, siyasi gerekçelerle kendilerine birden fazla evlilik ittifakı teklif edilmiş üst düzey erkeklerin durumlarıdır. Kadın kocasına çeyiz getirmez; aksine, koca karısına çeyiz sunar. Bu iş ana baba ve akrabalar tarafından düzenlenir ve onlar evlilik hediyelerini değerlendirirler; bu hediyeler kadınsı hafifliklere uymak veya bir gelini süslemek için toplanmış oyuncaklar değildir; aksine öküzler, gem vurulmuş bir at, kalkan, mızrak ve kılıçtan oluşur. Kadını bir eş olarak bekleyen hediyeler bunlardır; kadının da buna karşılık kocasına verdiği kendi evlilik hediyesi bir silah hediyesidir. Bu, birliğin en güçlü bağı, evliliğin gizemidir; evlilik hayatının tanrıları bunlardır. Kadının, erkeksi cesaretin ve savaşın tehlikelerinin kendi alanının ötesinde olduğunu düşünmemesi için, bu simgeler evliliğin eşiğinde ona, erkeğin çilelerinde ve tehlikelerinde ortağı olarak geldiğini ve barışta olduğu kadar savaşta da aynı şeyleri çekmeyi ve aynı şeylere cesaret etmeyi beklemesi gerektiğini hatırlatır. Boyunduluktaki öküzlerin, koşum takılmış atın, sunulan silahların anlamı budur. Kadın böyle yaşamaya ve böyle ölmeye yükümlüdür. Oğullarına lekesiz ve kirletilmemiş olarak devredeceği şeyi; oğullarının karılarının kendisinden sonra alacağı ve onların da sırasıyla kendi çocuklarının çocuklarına devredeceği şeyi alır.
XIX. Böylece hayatlarının iffetini, ne onları cezbedecek gösterilerle ne de kötü tutkularını ateşleyecek eğlencelerle korurlar. Hem erkekler hem de kadınlar için gizli mektuplaşma gibi bir şey bilinmez. Bu kadar kalabalık bir nüfus içinde zina son derece nadirdir: Cezası anındadır ve kocaya bırakılmıştır; koca, sadakatsiz karısının saçını keser, üzerindekileri çıkarır, akrabaların huzurunda evinden kovar ve bütün köy boyunca onu kırbaçlar. Çünkü düşmüş kadın için bağışlanma yoktur; ne güzelliği, ne gençliği, ne de zenginliği onun bir koca bulmasını sağlayabilir. Çünkü orada hiç kimse kötülüğü alaya almaz ya da baştan çıkarmayı ve baştan çıkarılmayı dönemin modası olarak görmez.
Hiç şüphesiz, yalnızca bakirelerin evlendiği ve bir kadının tek bir defa ve yalnızca bir defa bir eşin umutları ve istekleriyle eş olduğu devletlerin uygulaması daha da iyidir. Böylece, tıpkı tek bir bedene veya tek bir hayata sahip olması gibi, tek bir kocaya sahip olması da doğal bir durum haline gelir; öyle ki gözü ondan başkasını görmez, arzuları daha öteye kaymaz ve kocasına bir eş olarak sahip olduğu konum kadar değer vermez. Ailedeki çocuk sayısını sınırlandırmak veya sonra doğan bebeklerden herhangi birini öldürmek bir melanet kabul edilir ve Germenlerde iyi gelenekler, başka yerlerdeki iyi kanunlardan daha fazla yetkiye sahiptir.
XX. Her hanede çıplak ve kirli çocuklar, büyük bir hayranlıkla izlediğimiz o güçlü uzuvları ve bedenleri geliştirirler. Her anne kendi bebeklerini emzirir ve onları hizmetçilerin veya mürebbiyelerin bakımına vermez. Hiç kimse genç efendiyi yetişme tarzındaki herhangi bir lüksten dolayı köleden ayıramaz. Sığırların arasında, evde toprak zeminde, yaklaşan erkeklik çağı onları ayırana ve özgür doğan genç cesaretiyle soyunu kanıtlayana kadar tamamen aynı şekilde yaşarlar.
Gençler aşk tutkusuna erkenden kapılmazlar ve bu nedenle erkekliğe yıpranmadan ulaşırlar. Genç kızlar da evliliğe acele ettirilmezler: Onların durumunda da aynı olgunluk ve aynı tam gelişme aranır; evliliğe eşit derecede güçlü ve dinç girerler ve çocuklar ebeveynlerinin sağlam bedenlerini miras alırlar.
Bir kız kardeşin çocukları, dayılarına kendi öz babaları kadar yakın akraba kabul edilir. Hatta bazı kabileler ilk bağı ikisi arasında daha yakın ve daha kutsal sayarlar ve duygulara daha güçlü hitap ettiği ve aile üzerinde daha geniş bir tutuş sağladığı için rehineler alırken bu bağı talep etme eğilimindedirler. Yine de bir erkeğin öz çocukları onun mirasçıları ve halefleridir ve vasiyet yetkisi yoktur. Çocuğu yoksa, mirasta bir sonraki sırada kardeşleri ile hem baba hem de anne tarafındaki amcaları ve dayıları gelir. Bir erkeğin ne kadar çok akrabası ve hısımı varsa, yaşlılığında o kadar çok saygı görür; çocuksuzsa ona yaranmaya çalışan miras avcıları yoktur orada.
XXI. Mirasla birlikte mirasçılar, aile dostluklarının yanı sıra aile düşmanlıklarını da üstlenme yükümlülüğünü üstlenirler. Ancak düşmanlıklar uzlaşmaz veya kalıcı değildir; cinayet bile belirlenmiş sayıda sığır ve koyun ödenerek telafi edilebilir ve bu tazminat öldürülen adamın tüm akrabaları arasında paylaştırılır; bu yöntem kamu yararına çok uygundur, çünkü insanların bu kadar özgür olduğu yerlerde düşmanlıklar son derece tehlikelidir.
Dünyada hiçbir halk, ister dostlarına ister yabancılara karşı olsun, konukseverlik konusunda onlar kadar eli açık değildir. Herhangi bir insana çatılarının sığınağını reddetmeyi günah sayarlar. Her ev sahibi konuğuna gücünün yettiği en iyi ikramı sunar. Yiyecek tükendiğinde, ev sahibi rehberlik eder ve konuğu için başka bir yerde misafirperverlik bulur. Davetsizce bir sonraki eve girerler; aralarında hiçbir fark gözetilmez; her ikisi de aynı nezaketle karşılanır; misafirperverlik hakları söz konusu olduğunda hiç kimse dost ile yabancı arasında bir ayrım yapmaz. Ayrılırken konuğa isteyebileceği herhangi bir şeyi hediye etmek adettir ve karşılığında bir lütuf isterken de aynı çekincesizlik vardır. Hediyeleri severler, ancak veren bunları kendi hanesine yazılmış saymaz, alan da kendini bir yükümlülük altına girmiş hissetmez. Ev sahibi ile konuk arasındaki ilişki bir nezaket ilişkisidir.
XXII. Genellikle güneş doğduktan bir süre sonrasına kadar uyurlar ve kalkar kalkmaz, yılın büyük bölümünde hava kışlık olduğundan, kural olarak ılık suyla yıkanırlar. Yıkandıktan sonra, her birinin kendine ait ayrı bir sandalyesi ve masası olmak üzere kahvaltı ederler.
XXIII. İçecekleri, arpa veya buğdaydan yapılan ve bir dereceye kadar şaraba benzeyecek şekilde mayalanan bir içkidir. Sınır boylarındaki kabileler şarap da satın alırlar. Yiyecekleri sadedir: yaban meyveleri, taze av eti veya pıhtılaşmış süt; duyularını okşayacak lüks yan ürünler olmadan açlıklarını yatıştırırlar. Susuzluklarını giderme konusunda ise hiçbir şekilde o kadar ölçülü değillerdir; onlara içmek istedikleri kadar sarhoş edici içki verilsin yeter, kılıçtan ziyade sefahat onları daha kolay teslim alacaktır.
XXIV. Yalnızca tek bir kamu gösterisi biçimleri vardır ve bu, her toplantıda hiç değiştirilmeden tekrarlanır. Bu işi bir oyun sayan çıplak genç savaşçılar, kınsız kılıçlar ve sivri mızraklar arasında sıçrayıp hoplarlar. Pratik onları bu egzersizde becerikli, beceri de zarif kılar; ancak bu iş mesleki olarak veya para karşılığında yapılmaz. En cesur sıçrayışlarının tek karşılığı, izleyicilerin duyduğu hazdır.
Bizim için şaşırtıcı olan şey, kumarı ayık saatlerinin ciddi bir uğraşı olarak oynamalarıdır; kazanmayı veya kaybetmeyi o kadar gözü kara bir şekilde göze alırlar ki, elindeki her şey bittiğinde bir oyuncu, kişisel özgürlüğünü son ve belirleyici bir zara koyabilir. Kaybederse kendi rızasıyla köleliğe girer; daha genç ve daha güçlü adam olsa bile, kendisinin bağlanmasına ve satılmasına katlanır. Bu konuda son derece ters bir inatçılık sergilerler ve buna bir onur borcunu ödemek derler. Başarılı kumarbazlar, Utançtan paylarına düşenden kaçınmak için bu unvan altında tutulan köleleri tüccarlara satarak ellerinden çıkarırlar.
XXV. Diğer kölelerini, bizde olduğu gibi onları özel görevlere tayin ederek çalıştırmazlar. Her birinin kendi konutu vardır ve kendine ait bağımsız bir eve sahiptir. Efendisi, sanki bir yarıcıymış gibi ondan belirli miktarda buğday, canlı hayvan veya kumaş talep eder ve köle yalnızca bu ölçüde onun emirlerine uymak zorundadır; ancak evin asıl işini efendinin kendi karısı ve çocukları yapar. Bir köleyi kırbaçlamak veya zincire vurup ağır işe koşmak nadir görülen bir şeydir; birini derhal öldürmek oldukça yaygındır, ancak bu katı bir disiplin uygulaması olarak değil, sanki kişisel bir düşmanmış gibi bir öfke patlamasıyla yapılır, tek farkı bunun için ödenecek bir para cezası olmamasıdır. Bir adamın azatlıları, konum olarak kölelerinin çok üzerinde değildir. Hane içinde nadiren bir ağırlıkları vardır ve krallar tarafından yönetilen halklar hariç, topluluk içinde asla bir ağırlığa sahip olamazlar; çünkü orada sadece hür doğanların değil, soyluların da üzerine yükselirler. Diğer tüm Cermen devletlerinde azatlılar sınıfının aşağı konumu, bu devletlerin özgürlükten yararlandığının bir kanıtıdır.
XXVI. Basit veya bileşik faiz alınması tamamen bilinmemektedir ve bu nedenle kötüye kullanıma karşı yasaklanmış olmasından daha çok korunmaktadır.
İşleyenlerin sayısına göre tahsis edilen topraklar, topluluklar tarafından sırayla devralınır ve bu toprakları daha sonra bireysel taleplerin değerlendirmesine göre kendi aralarında dağıtırlar. Ellerinin altındaki açık arazinin miktarının çokluğu bu dağıtım işini kolaylaştırır. Pullukla sürülen kısmı her yıl değiştirirler ve fazlasıyla boş arazi kalır. Çünkü meyve bahçeleri dikerek, çayırları çitle çevirerek ve bahçeleri sulayarak topraklarının büyüklüğünden ve verimliliğinden buna uygun bir emekle yararlanmazlar; topraktan talep ettikleri tek ürün tahıldır. Bu yüzden onlar, bizim gibi yılı dört mevsime ayırmazlar: Yalnızca üç mevsimi, kışı, baharı ve yazı tanırlar ve bunlara isim verirler; sonbaharın hem adından hem de nimetlerinden habersizdirler.
XXVII. Cenaze törenlerinde hiçbir gösteriş yoktur. Tek özel kural, ünlü adamların cesetlerini belirli odun türleriyle yakma geleneğidir. Cenaze yığınının üzerine giysiler ve değerli baharatlar yığmazlar; ancak adamın silahları kendisiyle birlikte yakılır ve bazen atı da yakılır. Mezar olarak topraktan bir höyük kaldırılır; ölüye sadece bir yük olduğunu düşünerek, onurlarına zahmetle yığılmış devasa anıtları kabul etmezler. Ağlama ve feryat etme kısa sürede son bulur, ancak kederlerini ve üzüntülerini bir kenara bırakmakta yavaştırlar: Kadınlar yas tutabilir, erkekler hatırlamalıdır.
Genel olarak Cermenlerin kökeni ve gelenekleri hakkında toplayabildiğim bilgiler bunlardır. Şimdi, ayrı kabilelerin toplumsal ve dini kurumlarını ele almayı, aralarındaki farkları açıklamayı ve hangi halkların Cermanya'dan Galya'ya göç ettiğini belirtmeyi planlıyorum.
XXVIII. En büyük otoritelerden biri olan aziz hatıralı Julius Caesar, daha erken bir dönemde Galayalıların kendi zamanındakinden çok daha güçlü olduklarını bize bildirir; bu nedenle Galayalıların Almanya'ya göç etmiş olmaları da oldukça muhtemeldir. Bir nehir, her bir kabile yeterince güçlü olduğunu hissettiği anda, henüz ilk gelenlere açık olan ve henüz saldırgan krallıklarca el konulmamış topraklara ilerlemesini ve bu toprakları ele geçirmesini engellemek için ancak önemsiz bir engel teşkil edebilirdi. Böylece, her ikisi de Gala kökenli olan kabilelerden İsviçreliler Harz Ormanı ile Ren ve Main nehirleri arasına, Boiiler ise ötedeki bölgeye yerleştiler. Boihemum (Bohemya) adı, her ne kadar artık orada başka bir halk yaşasa da bölgenin geçmiş tarihini hatırlatan bir nirengi noktası olarak hâlen varlığını sürdürmektedir.
Yine Pannonya'daki Aravisciler ile bir Alman ulusu olan Osiler; dil, kurumlar ve gelenekler bakımından hâlâ aynıdır. Ancak onların durumunda, ilk zamanlarda her ikisi de eşit derecede fakir ve eşit derecede özgür olduğundan, Tuna'nın bir yakasının diğer yakası kadar ilgilerini çekmiş olabileceği göz önüne alındığında, ikisinden hangisinin ata soy olduğunu ve hangisinin göç ettiğini tespit etmek şüphelidir.
Gala'daki Trèves ve Sambre halkları, soylu soylarının kendilerini benzedikleri ruhsuz Galayalılarla karıştırılmaktan kurtarması gerektiğini göstermek amacıyla Alman soyundan geldiklerini kanıtlamak hususunda oldukça isteklidirler.
Ren nehri kıyıları, şüphe götürmez Almanlar olan Worms, Strasburg ve Spiers halkı tarafından tutulmuştur. Bir Roma kolonisi olma onurunu kazanan ve koloninin kurucusu İmparatoriçe Agrippina'nın ardından Agrippinenses adını tercih eden Köln vatandaşları bile kökenlerinden hiçbir şekilde utanmazlar. Uzun yıllar önce Ren'in bizim tarafımıza geçmişler ve doğrudan kıyısına tarafımızca yerleştirilmişlerdi; sadakatlerini kanıtlamışlardı ve onlar bizim koruyucularımız olacaktı, biz onların değil.
XXIX. Batavlar, tüm Ren bölgesinin en cesur ırkıdır. Nehirdeki bir adayı ve kıyısındaki küçük bir şeridi işgal ederler. Bir zamanlar Chattilerin bir koluydular, ancak bir iç çekişme sonucunda Roma imparatorluğunun bir parçası olmak üzere bugünkü konumlarına taşındılar. Bu onurdan ve bizlerle olan eski ittifaklarını simgeleyen özel bir ayrıcalıktan hâlâ yararlanmaktadırlar. Hiçbir haraç onları aşağılık kılmaz; hiçbir mültezim varlıklarını yağmalamaz; her türlü vergi veya katkıdan muaf tutularak, savaşta kullanılmak üzere saklanan bir silah deposu gibi, sadece savaş alanında istihdam edilmek üzere cesur adamlardan oluşan bir ihtiyat gücü oluştururlar. Mattiaciler de bize karşı aynı bağımlı konumdadırlar. Ren Nehri'nin ötesine ve imparatorluğun eski sınırlarının ötesine uzanan Roma halkının büyüklüğü kendini hissettirmiş ve saygı görmüştür. Böylece, Ren'in kendi taraflarındaki ülkelerinde bulunan evlerinde, daha sert iklimlerinin ve ülkelerinin doğal bir sonucu olarak daha da girişken bir cesarete sahip olmaları dışında benzedikleri göçmen Batavlar kadar tüm kalpleri ve ruhlarıyla bizimledirler.
Her ne kadar Ren ve Tuna'nın Alman tarafına yerleşmiş olsalar da, Ondalık Araziler'in mevcut sakinlerini Germen halkları arasında sayamam. O topraklar eskiden tartışmalı bir araziydi ve Galayalılar arasındaki en büyük gezginler ve muhtaç maceracılar orayı ele geçirdi; sonradan sınırımız ilerletildi ve kalelerimiz ileri taşındı; artık imparatorluğun gözden uzak bir köşesi ve bir Roma eyaletinin parçasıdırlar.
XXX. Ondalık Araziler'in ötesinde, Büyük Herkinya ormanında Chattilerin ülkesi başlar; onlarınki, Germen ovası boyunca uzanan diğer eyaletler gibi düz ve bataklık bir ülke değildir; çünkü ormanlık tepeler yavaş yavaş kaybolmadan önce uzaklara kadar uzanır; Chattiler Herkinya ormanının çocuklarıdır ve onunla birlikte uzanıp onunla birlikte son bulurlar. Olağanüstü dayanıklı bedenleri, sağlam eklemleri, kararlı gözleri ve dikkate değer ruhsal enerjileriyle akranlarından ayrılırlar. Bir Alman'a göre alışılmadık derecede düzen ve beceri sahibidirler: Liderler seçerler ve seçildiklerinde onlara itaat ederler; saflarını korurlar, anın gereksinimini kavrarlar ve bir saldırıyı erteleyebilirler; gündüz devriyeler çıkarırlar ve geceleri kamplarını tahkim ederler; kararsız olan talihten ziyade sarsılmaz olan kendi cesaretlerine güvenirler; ve en nadir olanı, yalnızca Roma disiplinine özgü bir özellik olarak, ordularından çok generallerine güvenirler.
Tüm güçleri, silahlarını taşımanın yanı sıra alet ve erzakla yüklü olan piyadelerindedir; diğer Almanlar tek bir savaş için çıkarken, Chattiler bir sefer için çıkarlar; nadiren sadece akın yaparlar veya rastgele bir karşılaşmaya çekilmelerine izin verirler; kuşkusuz insanın hızlı bir başarı veya hızlı bir geri çekilme beklediği süvarilerdir; hız korkaklıkla gider, yavaşlık ise kararlılıkla daha çok bağdaşır.
XXXI. Chattiler arasında evrensel olan, ancak Almanya'nın başka yerlerinde yalnızca nadiren ve sadece bireysel bir cesaret gösterisi olarak rastlanan bir gelenek vardır. Erkeklik çağına ulaşan her genç saçının ve sakalının uzamasına izin verir ve bir düşmanı öldürene kadar bu kılıkta tehlikeye cesurca talip olacağına yemin eder. Sonra, zafer içinde, kanlı cesedin üzerine basarak yüzünü açar ve ancak şimdi nihayet varlığını haklı çıkardığını ve ebeveynlerine ve ülkesine layık olduğunu kanıtladığını ilan eder.
Ayrıca onların en cesur savaşçıları, bir düşmanı öldürerek özgürlüklerine kavuşana kadar, bir Alman için katlanılmaz bir aşağılanma olan pranga benzeri demir bir halka takmaya söz verirler. Katti'lerin çoğunda bu adet kabul görür; evet, hem dostun hem de düşmanın gözünde belirgin olan bu nişanla yaşlanıp saçları ağarır. Her savaşta bu halka taşıyıcılar en önde gitme onuruna sahiptir. Safları her zaman en öndedir, gerçekten ürkütücü bir görüntüdür bu; zira vahşi çehreleri barış zamanlarında bile neredeyse hiç yumuşamaz. Bu adamların ne bir evi, ne toprağı, ne de bir işi vardır; nereye gitseler hüsnükabul görürler, güçten düşüren yaşlılık onları bu gözü kara cesaret kariyerine elverişsiz kılana dek, kendi mallarını hiçe sayıp başkalarının mallarını savururlar.
XXXII. Katti'lerin yanında, bu noktada belirgin bir yatakta akan ve artık bir sınır oluşturacak kadar büyüyen Ren Nehri boyunca Usipi'ler ve Tencteri'ler yaşar. Tencteri'ler, Almanların savaşçı olarak sahip olduğu genel yüksek itibardan paylarını alırlar ve özellikle, şöhretleri Katti'lerin piyadelerinikine denk olan süvarilerinin üstünlüğüyle tanınırlar. Bu konuda yalnızca atalarının kendilerine bıraktığı örneği takip ederler. Aralarında süvarilik, çocukluğun eğlencesi ve gençliğin tutkusudur; yaşlılar bile buna devam etmekte ısrar ederler. Atlar, miras yoluyla geçen yasal haklara tabi köleler, ev eşyaları ve diğer mülkler gibi devredilir; ancak ilk doğan olma hakkı, diğer mallarda olduğu gibi atlar üzerinde üstün bir hak sağlamaz; atları alan oğul, cesur bir savaşçı ve daha üstün bir adam olduğu için alır.
XXXIII. Eski günlerde Tencteri'lerin yanında Brukteri'ler yaşardı; fakat şimdi Chamavi'lerin ve Agrivarii'lerin oraya taşındığını işitiyorum; Brukteri'ler komşu ulusların ittifakı tarafından yenilgiye uğratılmış ve tamamen yok edilmişlerdir; onları yok edenler, belki onların küstahlığına duyulan bir öfkeyle, belki sadece yağma hırsıyla ya da tanrıların bize gösterdiği özel bir lütufla bu eyleme sürüklenmiş olabilirler; tanrılar bize bu gösteriye tanıklık etme eğlencesini bile bahşetmişlerdir. Tek bir Roma kılıcının bile kınından çıkmasına gerek kalmadan altmış binden fazla insanın katledildiği muhteşem gösteriyle gözlerimiz ziyafet çekti. İçten duam odur ki bu durum devam etsin, evet, uluslar arasında sonsuza dek sürsün; bizi sevmiyorlarsa bile en azından birbirlerinden nefret etsinler; zira şimdi, Roma kendi felaketine doğru yalpalarken, kader bize düşmanlarımız arasındaki anlaşmazlıktan daha büyük bir lütuf bahşedemez.
XXXIV. Agrivarii ve Chamavi'ler arkadan Dulgibini, Chasuarii ve adlarını pek duymadığımız diğer kabilelerle çevrilidir; önlerinde ise tümenlerinin göreceli gücüne göre Büyük Frisi'ler ve Küçük Frisi'ler olarak ayrılan Frisi'ler vardır. Her iki topluluk da Ren kıyısı boyunca okyanusa kadar ve ayrıca kıyı boyunca Roma gemilerinin seyrettiği o geniş lagünlerin etrafında yaşar. Hatta gemilerimiz Kuzey Okyanusu'na kadar cesurca ilerlemiştir ve söylentiler günümüze kadar orada duran Herkül Sütunları'ndan bahseder; Herkül'ün gerçekten bu yeri ziyaret etmiş olması ya da bizim ortak kararla onun büyük adını her yerdeki heybetli nesnelere atfetmiş olmamız fark etmez. Drusus Germanicus'ta cesaret eksik değildi, ancak Okyanus onun yolunu kesti; Okyanus'un ve Herkül'ün sırları kurcalanmamalıydı. Ondan sonra kimse bu girişimi tekrarlamadı; ve tanrıların işleri söz konusu olduğunda, bilmektense inanmanın daha dindarca ve saygılıca olduğu kabul edildi.
XXXV. Şimdiye kadar Almanya'yı batıya doğru tanımayı öğrendik. Şimdi kuzeyde büyük bir kavis çizer; ve burada hemen Chauci kabilesine rastlarız. Frisi'lere komşudurlar ve denize cepheleri vardır; ancak oradan itibaren toprakları, saydığım ulusların böğrü boyunca uzanır ve sonunda Katti'lerin topraklarına doğru kıvrılır. Chauci'ler geniş olmasına geniş olan bu muazzam bölgeyi sadece tutmakla kalmaz, aynı zamanda doldururlar. Almanların en soylusu olan bu kabile, yüksek konumlarını adil davranışlarla korumak isterler. Ne açgözlü ne de saldırgandırlar, yağma arayışıyla savaşlar çıkarmadan, baskınlar ve yağmalar yapmadan kendi başlarına huzur içinde yaşarlar. Üstünlüklerini korumak için haksızlığa başvurmadıkları gerçeğinden daha iyi bir güç ve cesaret kanıtı olamaz. Ancak her birinin silahı hazırdır ve fırsat gerektirirse, bir orduyu sahaya sürebilirler ve çok sayıda insan ve çok sayıda atla yürüyebilirler. Böylece barışı onurla birleştirmeyi başarırlar.
XXXVI. Chauci ve Katti'lerin hemen komşusu olan Cherusci'ler, uzun bir süre aşırı ve güçten düşürücü bir huzurun rahatlığını sürdüler. Bir aptal cennetinde yaşadılar; çünkü kapınızın önündeki güçlü ve vicdansız kişilerle rahatına bakmak bir hülyadır. İnsanlar güce başvurduğunda, ılımlılık ve adalet daha güçlü olan tarafa ait sözcüklerdir. Eskiden kullanılan ifade "Cherusci'ler, iyi dürüst ruhlar" idi; şimdi ise "Cherusci'lerin o aptal sersemleri" olarak bilinirler, fatihleri Katti'lere ise başarı mükemmel bir bilgelik ünü getirmiştir.
XXXVII. Almanya'nın deniz tarafına en yakın bu aynı uç bölgesinde Kimbri kabilesi yaşar. Artık sadece küçük bir kalıntıdan ibarettirler, ancak ünleri dünya çapındadır. Geçmişteki büyüklüklerinin izleri, Ren Nehri'nin her iki kıyısı boyunca uzanan geniş ordugah alanları şeklinde hâlâ görülebilir; bunlara bakarak bugün bile o sürü halindeki göçe katılan adamların muazzam sayısını ve tarihsel gerçeğini teyit edebiliriz.
Roma'nın kuruluşundan altı yüz kırk yıl sonra, Caecilius Metellus ve Papirius Carbo'nun konsüllüğü döneminde, Kimbri silahlarının çatışmasını ilk kez duyduk. O tarihten İmparator Trajan'ın ikinci konsüllüğüne kadar geçen süre yaklaşık iki yüz on yıldır. Almanya'yı fethetmemiz uzun zaman almaktadır.
Ve bu süreçte karşılığında çok ağır darbeler aldık. Ne Samnitler, ne Kartacalılar, ne İspanyollar, ne Galliler, ne de Partların kendileri bize daha sık ders vermiştir. Almanya'nın özgür insanları, Kral Arsakes'in tüm tebaasından daha gayretli muhaliflerdir. Şark, Crassus'un katledilmesi dışında bize karşı gerçekten ne elde etmiştir ki; ve bu yenilgi, Ventidius'un Pacorus üzerindeki ezici zaferiyle fazlasıyla silinmedi mi? Buna karşılık Germanların başarısına bakın: Carbo, Cassius, Scaurus Aurelius, Servilius Caepio ve son olarak Marcus Manlius, hepsi kılıçtan geçirildi veya esir alındı; Cumhuriyet döneminde yok edilen toplam beş konsül ordusu. Augustus bile onların elinden Varus'u ve üç lejyonunu kaybetmenin acısını çekti. Ayrıca İtalya'da Caius Marius, Galya'da Julius Caesar, kendi topraklarında ise Drusus, Tiberius ve Germanicus tarafından onlara karşı kazanılan zaferlerin hepsi pahalıya mal olmuştur.
Daha sonra Caligula'nın canavarca tehditlerinin gülünç çöküşü geldi. Ardından, iç savaşlarımızla doruğa ulaşan anlaşmazlıklara kadar bir barış dönemi izledi; bu anlaşmazlıklar Germanlara lejyonlarımızın kışlık karargahlarını fırtına gibi ele geçirme ve hatta Galya'nın efendisi olmaya teşebbüs etme fırsatı verdi; bu teşebbüs başarısız oldu, ancak son zamanlarda onlara karşı kutlanan zaferler hayali zaferler onuruna olmuştur.
XXXVIII. Şimdi Chatti veya Tencteri gibi sadece tek bir kabile olmayan, Almanya'nın yarısından fazlasını kaplayan ve hepsi genel Suebi adı altında toplanmalarına rağmen kendilerine özgü ulusal isimleri olan Suebilere dönelim.
Hepsinde ortak bir özellik, saçlarını arkaya tarayıp bir düğüm halinde bağlamaktır. Bu uygulama, Suebiler arasında özgür insanları kölelerden ayırdığı gibi, Suebilerin kendilerini de diğer Germanlardan ayırır. Gerçekten de bazen Suebilere akraba olan veya yaygın olduğu üzere onların tarzını taklit eden diğer kabileler arasında da görülür; ancak bu nadirdir ve sadece gençlik döneminde olur. Suebiler ise bunu ak saçlı yaşlılığa kadar sürdürürler; saçlar alından dik duracak şekilde arkaya çekilir ve genellikle başın tepesinde tek bir düğümle bağlanır. Reisler saçlarını daha da özenle yaptırırlar. Görünüşlerine bu derece özen gösterirler, ancak bunu masumca yaparlar; çünkü bunlar bir çocuğun zülüfleri değildir; savaşa koşarken kendilerini daha boylu poslu ve korkunç göstermek için saçlarını düşmanlarının gözleri için tararlar.
XXXIX. Semnones kendilerini Suebilerin en kadim ve en soylusu olarak görürler. Dini inançları da eskileğe olan inançlarını doğrular. Eski günlerden beri korkunun mesken tuttuğu ve ata yadigarı ayinlerin kutsal kıldığı bir ormana sahiptirler.
Belirlenen bir zamanda ortak Suebi soyundan gelen tüm halkların temsilcileri burada toplanır ve devlet adına bir insan kurban ederler; bu korkunç formalite ile barbarca ayinlerini başlatırlar. Ormanla ilgili bir başka batıl inanç daha vardır. İçeri giren her adam, alçakgönüllülüğün ve tanrının gücünün bir kabulü olarak bir prangayla bağlı olarak girmelidir. Düşecek olursa kalkıp ayağa kalkamaz, yerde yuvarlanarak dışarı çıkmalıdır. Bu orman tüm batıl inançlarının merkezidir; ırkın beşiği ve her şeyin tabi olduğu ve itaat ettiği evrensel yönetici olan orman tanrısı olarak görülür. Semnones'in refahı bu iddiaya ağırlık katmaktadır. Yaşadıkları bölgelerin sayısı yüzdür ve büyük boyutları kendilerini Suebiler arasındaki en ana halk olarak düşünmelerine neden olur.
XL. Langobardlar ise aksine, sayılarının azlığıyla ünlüdür. Çok sayıda ve güçlü kabilenin etrafını sarmış olması karşısında, güçlü olanlara boyun eğerek değil, savaşarak ve her türlü riski göze alarak varlıklarını sürdürürler.
Daha ötede Reudigniler, Avioneler, Angıllar, Varingler, Eudoseler, Suardoneler ve Nuithoneler gibi Orman veya nehir siperleriyle korunan bir dizi kabile yer alır. Bu kabileler arasında bireysel olarak dikkat çeken tek şey, hepsinin ortaklaşa taptığı, inançlarına göre insanların işlerine karışan ve arabasıyla çeşitli halklarını ziyaret eden Nerthus veya Toprak Ana kültüdür. Okyanustaki bir adada, el değmemiş bir koruluk bulunmaktadır; burada örtüyle kaplanmış, ona adanmış kutsal bir araba durur. Ona yalnızca tek bir rahip dokunabilir. Tanrıça kutsal tahtında hazır bulunduğunda bunu fark eden odur; arabaya bir çift düve koşar ve derin bir saygıyla ona eşlik eder. O zaman festival günleri başlar ve varlığıyla onurlandırdığı her yer bayram eder. İnsanlar silahlarını bir kenara bırakır ve savaşa gitmez; bütün demir eşyalar kilitlenir; barış ve huzur yalnızca o zaman bilinir, yalnızca o zaman karşılanır, ta ki rahip fani insanlarla sohbetinden doyan tanrıçayı tapınağına geri götürene kadar. Ardından araba, örtüler ve (inanmak istersek) tanrıçanın kendisi gizemli bir havuzda yıkanır. Bu hizmeti köleler yürütür ve hemen ardından bu havuzda boğulurlar. Buradan karanlık bir korku doğar ve hiçbir insanın bakıp da canlı kalmasına izin verilmeyen bu törenleri kutsal bir gizem kaplar.
XLI. Sveva soyunun bu kolu, Germanya'nın daha az bilinen bölgelerine doğru uzanır. Vatana daha yakın yerlerde (daha önce Ren hattını izlediğim gibi şimdi de Tuna hattını izleyerek), ilk olarak çok iyi dostlarımız olan Hermundur topluluğunu ele alıyorum. Bu yüzden, Germenler arasında yalnızca onların sadece Tuna sınırında değil, sınırlarımızın derinliklerinde ve hatta Rhaetia eyaletinin muhteşem başkentinde bizimle ticaret yapmalarına izin veririz. Nehrin her noktasından sorgusuz sualsiz geçerler. Diğer uluslara sadece ordugahlarımızı ve savaş malzemelerimizi görme izni veririz; Hermundurilere ise evlerimizi ve çiftliklerimizi açarız, çünkü hiçbir şeye göz dikmezler.
Hermundurilerin ülkesinde, bir zamanlar ünlü ve çok iyi bilinen, şimdilerde ise sadece bir isimden ibaret olan Elbe Nehri'nin kaynakları yer alır.
Onların yanında Naristler, ardından Markmanlar ve Kvadlar gelir. Markmanlar itibar ve güç bakımından en üst sırada yer alır; kendilerinden önce orada yaşayan Bohemyalıları sürmüşler ve bugün ellerinde tuttukları toprakları kılıçlarıyla kazanmışlardır. Naristler ve Kvadlar da soysuzlaşmamaktadır. Bu halkların, Tuna boyunca uzandığı kadarıyla Germen hattının öncü kuvvetini oluşturduğu söylenebilir. Yaşayanların hafızasında hem Markmanların hem de Kvadların kendi ırklarından, Maroboduus ve Tuder'in soylu soyundan gelen kralları vardı. Şimdi ise despotik güçleri Roma'nın gücüne dayanan yabancı hükümdarlara boyun eğmektedirler; onlara bazen silahla, fakat daha sıklıkla, daha az etkili bulmadıkları para yardımıyla destek oluruz.
XLII. Markmanların ve Kvadların hemen arkasında dört kabile yer alır. Bunlardan ikisi, Marsigniler ve Buriler, hem dil hem de yaşam tarzı bakımından Svevalara çok benzerler. Diğer iki kabile, Gothiniler ve Osiler ise kanıtlanabilir şekilde Germen değildir; nitekim birinciler Gal, ikinciler ise Pannonya dili konuşur ve her ikisi de vergi öder. Bu vergi, yabancı oldukları gerekçesiyle kısmen İsklavlar, kısmen de Kvadlar tarafından üzerlerine yüklenmiştir. Gothinilerin bu korkakça tutumu, demir madenlerine sahip oldukları için onlar adına daha da utanç vericidir. Bu halkların hepsinin az miktarda alçak toprağı vardır; yerleşim yerleri ormanlar, yüksek tepeler ve dağ sırasıdır; çünkü kesintisiz bir dağ sırası Sveva topraklarını böler ve ayırır, diğer tarafında ise çok sayıda kabile yaşar. Ligyalıların çeşitli alt kabileleri bu bölgenin büyük bölümünü kaplar. Başlıcalarını Hariiler, Helveconeler, Manimiler, Elisiiler ve Nahanarvaliler olarak adlandırmakla yetineceğim. Nahanarvaliler, kadim bir kutsallığa sahip bir koruluğun gururlu sahipleridir. Yönetici rahip kadın giysileri giyer; ancak bu bağlamda bahsettikleri tanrılar, Roma isimleriyle verecek olursak, Kastor ve Polluks'tur; nitelikleri benzerdir, bilindikleri isim ise Alci'dir. Resimleri veya heykelleri yoktur, tapınmalarının yabancı bir kökenden geldiğine dair hiçbir iz de yoktur; yine de halk onlara genç kahramanlar ve kardeşler olarak tapar.
Geri kalanına gelince, Hariiler sadece az önce adı geçen diğer kabilelerden güç bakımından üstün olmakla kalmazlar, aynı zamanda ustaca hileler ve uygun saati seçerek tatmin etmeyi başardıkları doğal bir kan dökme arzusuna sahiptirler. Kalkanlarını siyaha boyarlar, bedenlerini de aynı şekilde boyarlar; saldırıları için zifiri karanlık bir gece seçerler ve cenaze alayını andıran ordularının yarattığı korku ve kasvetle önlerine dehşet saçarlar; düşmanlarından tek bir adam bile bu şaşırtıcı, neredeyse doğaüstü diyebileceğim apparition karşısında soğukkanlılığını koruyamaz. Savaşta her zaman ilk pes eden gözlerdir.
Ligyalıların ötesinde, Germen uluslarının geri kalanına kıyasla kralları tarafından biraz daha sıkı yönetilen Gotlar vardır; kuzeye doğru gittikçe bu durumun hâkim olduğunu görürüz, ancak şimdiye kadar özgürlüğü yok edecek boyuta ulaşmamıştır. Onların ötesinde, okyanus tarafında Rugiiler ve Lemoviiler yaşar; tüm bu kabileler yuvarlak kalkanlara ve kısa kılıçlara sahip olmalarıyla ve krallarına boyun eğmeleriyle tanınırlar.
XLIII. Bu noktadan itibaren bizzat okyanustaki adalarda yaşayan İsveçlilerin devletleri başlar,
İsveçliler arasında ayrıca zenginlik ve güç itibar görür; bu nedenle tek bir adam hüküm sürer; artık hiçbir bağımsızlık biçimine rastlanmaz ve itaate dair talep mutlak hale gelir. Burada, Germenistan'ın diğer bölgelerinde olduğu gibi genel bir silah taşıma hakkı da yoktur; silahlar bir muhafızın gözetimine kilitlenmiştir ve muhafız bir köledir; çünkü okyanus, düşmanın ani bir baskınına karşı bir sur görevi görür ve ayrıca, ellerinde silah bulunan boş bir insan topluluğu hızla isyana meyillidir. Silahların muhafazasını bir soyluya, özgür bir adama ve hatta özgürlüğüne kavuşmuş bir köleye devretmemek kuşkusuz hükümdarın çıkarınadır.
XLIV. İsveçlilerin ülkesinin ötesinde, durgun ve neredeyse hareketsiz bir başka deniz vardır; buranın dünyanın sınırı ve ucu olduğuna inanılır, çünkü batan güneşin son parıltısı burada bir sonraki şafağa kadar parlamaya devam eder, öyle ki yıldızların parlaklığını gölgeler. Hatta daha da ötesi, suyun içinden doğan güneşin sesinin duyulduğuna, ona eşlik eden tanrıların ve ışınlardan tacının görüldüğüne inanmaya yönlendiriliriz. Doğa buraya kadar ulaşır ve daha öteye gitmez (ve bu anlatı doğruyu söylemektedir).
Şimdi geri dönüyoruz; Baltık Denizi'nin doğu kıyısında, kıyı boyunca yaşayan Doğu insanlarının kabilelerini buluyoruz; dinlerinde ve adetlerinde Sueviler gibidirler, ancak dilleri daha çok Britanya diline benzer. Tanrıların annesine taparlar ve dini bir sembol olarak yaban domuzu figürleri taşırlar. Bu sembol silahların ve her türlü yardımın yerine geçer; tanrıçaya inanan kişiye düşmanların ortasında bile bir güvenlik hissi verir. Aralarında demir kıttır, savaş sopası kullanımı yaygındır. Uyuşuk Germenlerin genellikle gösterdiğinden daha büyük bir sabırla tahıl ve meyve ağaçları yetiştirirler; bunun yanı sıra denizi de ararlar, çünkü insanlık arasında sığlıklarda ve kıyı boyunca kehribarı ya da kendi deyimleriyle "glesum"u yalnızca onlar toplar. Yine de, gerçek barbarlar gibi, onun ne olduğunu veya nasıl üretildiğini hiçbir zaman sormamış ve öğrenmemişlerdir. Bizim lüksümüz onu meşhur edene kadar, dalgaların getirdiği diğer enkaz ve birikintilerle birlikte uzun süre göz ardı edilerek yattı. Kendileri bunu hiç kullanmazlar; ham halde toplarlar; şekilsiz kütle bize kadar ulaşır ve karşılığında aldıkları fiyata şaşırırlar. Gözlemler bunun bir ağacın reçinesi olması gerektiğini göstermektedir, çünkü şeffaf maddesinin içinde, aktığı sırada reçineye takılan ve daha sonra sertleştikçe kütlesinin içinde hapsolan çeşitli yaratıklar, sürünen veya uçan şeyler genellikle görünür. Bu nedenle, batının ada ve karalarında, uzak Doğu'dakiler gibi sığla ve balsam damlatan çok gür ormanlar ve korular bulunduğunu, yakın komşuları olan güneşin yakıcı ışınlarının bu sıvıları eritip damıttığını, bunların aşağıdaki denize düştüğünü ve ardından fırtınaların gücüyle karşı kıyılara vurduğunu düşünme cesaretini gösteriyorum.
Kehribarın doğasını ona ateş uygulayarak test edersek, bir meşale gibi alev alır, zengin ve güçlü kokulu bir alevle yanar ve kısa sürede zift veya reçine gibi yapışkan bir kütleye dönüşür.
Siton kabilesi İsveçlilerle komşudur; tek bir fark dışında her bakımdan onlara benzerler: Bir kadın tarafından yönetilirler. Bu noktada, sadece özgür insanların konumunun altına düşmekle kalmazlar, kölelerin bile altına inerler.
Suevia burada sona erer.
XLV. Peuciniler, Ventler ve Finlerin kabilelerini Germen mi yoksa İskit mi saymam gerektiği konusunda kararsızım; oysa Bastarnalar olarak da bilinen Peuciniler, dillerinde, medeniyet düzeylerinde, yerleşim yerlerinde ve evlerinde şüphesiz Germendirler. Pislik ve uyuşukluk aralarında evrenseldir ve reislerin evlilikleri nedeniyle İskitlerin çirkinliğinden bir şeyler edinmektedirler.
Ventler, İskit adetlerinin birçoğunu benimsemişlerdir; Peuciniler ile Finleri birbirinden ayıran tüm ormanlık ve kayalık dağlık bölgelerde yağma arayışıyla dolaşırlar. Yine de genel olarak Germenler arasında sınıflandırılmalıdırlar; çünkü sabit meskenleri vardır, kalkan taşırlar, piyade olmaktan ve koşma güçlerinden gurur duyarlar; at sırtında yaşayan ve evleri araba olan İskitlerden tüm bu hususlarda ayrılırlar.
Finler tam anlamıyla vahşidirler ve son derece yoksuldurlar; silahları, atları, evleri yoktur; yaban otları yerler, postlara bürünürler ve çıplak toprakta yatarlar; daha iyi yiyecek elde etme konusundaki tek umutları, demir eksikliği nedeniyle uçlarını kemikle sivrilttikleri oklarıdır. Kadınlar da tıpkı erkekler gibi avlanarak rızıklarını ararlar; gittikleri her yerde onlara eşlik ederler ve avdan paylarını talep ederler. Çocuklarının vahşi hayvanlara ve fırtınalara karşı örme dallardan yapılmış bir kulübeden başka sığınağı yoktur; yaşlılar burada büzülür, gençler avdan sonra buraya dönerler. Yine de yaşamlarını, toprak clodları üzerinde inleyerek ve ev inşa etmek için çalışarak, önceden kazanılmış olanı kaybetme korkusuyla ya da bir başkasının kaybetmesi gerekeni kazanma umuduyla geçirmektense daha mutlu bir yaşam olarak görürler.
İnsanın veya tanrının yapabileceklerine aldırış etmeyerek, ulaşılması en zor konuma ulaşmışlardır; çünkü artık dua edecekleri hiçbir şey kalmamıştır.
Bundan daha ötesi efsanelere, Hellusiler ve Oxionae hikayelerine karışır; insan kafalı ve yüzlü, hayvan gövdeli ve uzuvlu varlıklar. Bunlar hakkında hiçbir şey bilmiyorum ve bu yüzden onları kendi hallerine bırakmayı tercih ediyorum.
Özgün metin (İngilizce)
Özgün İngilizce metin için Internet Archive nüshasına bakınız (Eserin tamamı, 1-46. bölümler).
Bu metin neden önemli
Germania, Romalı bir yazarın MS 98 dolayında Germen kavimleri üzerine yazdığı kısa bir ethnografya eseridir. Metin ülkenin sınırlarını ve kavimlerin kökenini, âdetleri, ailenin ve konukseverliğin yerini, toplantıları ve dinî inançları anlatır, sonra kavimleri tek tek tanıtır. Merkür'e sunulan kurbanlar, kutsal korular ve kura çekme gibi bölümler Roma dünyasının kuzey halklarının dinine nasıl baktığını gösterir.
Bu eser Gizli Cemiyetler Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Tacitus, Germania, K. B. Townshend çevirisi, Londra, Methuen, 1894
- Neşir
- MS 98 / 1894 çeviri
- Konum
- Eserin tamamı, 1-46. bölümler
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Internet Archive
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Tacitus, Germania. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/tacitus-germania-kutsal-korular-ve-tanrilar@misc{kk_tacitus_germania_kutsal_korular_ve_tanri,
author = {Uysal, Şira Nur},
title = {{Tacitus, Germania}},
year = {2026},
publisher = {Kadim Kütüphane},
url = {https://kadimkutuphane.com/tacitus-germania-kutsal-korular-ve-tanrilar},
note = {Türkçe çeviri, özgün eser: Tacitus},
}Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
