Kusursuz Dairenin Merkezi: Serlio ve Mimarinin İlk Biçimleri
Serlio'nun mimari incelemesinin frontispisi: alegorik figürler ve mimari araçlarla (gönye ve pergel) bezenmiş görkemli bir çerçeve. Tutte l'opere d'architettura, 1619 baskısı.
Kutsal Geometri ve Mimari

Kusursuz Dairenin Merkezi: Serlio ve Mimarinin İlk Biçimleri

Sebastiano Serlio· 1619· Özgün: İngilizce· Source Library
Kutsal Geometri ve MimariTürkçe çeviriAçık erişim

Rönesans mimarisinin en etkili ders kitaplarından birini yazan Bolognalı Sebastiano Serlio, yedi ciltlik büyük eserine bir tapınak ya da saray tarifiyle değil, bir noktanın tanımıyla başlar. Onun için mimari, taştan önce geometridir. İşte Birinci Kitabın kalbinden, dairenin, meydanın ve badem biçimli kesişimin nasıl bütün biçimlerin anasını doğurduğunu anlatan bir pasaj.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Düzlemsel eğrisel iki köşeli yüzey, iki eğri yani dairesel çizgiden meydana gelecektir. Bu şekil bu kitapta pek çok işe yarayacaktır ve kesin ölçü olan kare ondan çıkarılır. Yine bu şekilden, kapılarda arklarda ve pencerelerde birçok yapıda görülen ve sivri kemer denilen o çağdaş kemerlerin biçimi türetilir.

Kusursuz daireden insan merkezi, çevreyi ve çapı elde edecektir. Çapın üzerine düşen şakul çizgisinin bulunduğu yarım daireden ise dik açı doğar ve bu çizgi yarıçapı verir.

Kusursuz kare, eşit uzunlukta dört çizginin birbirine birleşmesinden oluşacak ve dört dik açı meydana getirecektir.

Mimar geçmiş bu biçimlerin bilgisinde bir kez donandığında, daha ileriye geçmesi gerekecektir. Yani bunları nasıl büyüteceğini, küçülteceğini ve orantılı olarak böleceğini bilmek; kusurlu bir biçimi kusursuzluğuna, ilk biçimindeki o değere geri döndürmek zorundadır.

Kusursuz daireden insan merkezi, çevreyi ve çapı elde edecektir.
Özgün metin (İngilizce)
Plane curvilinear two-angled surface will be of two curved lines, that is, circular, which figure will serve for many things in this book, and from which one will draw the exact norm, that is, the square, and from this figure is drawn the shape of those modern arches, which are called pointed thirds, which in many buildings are seen at doors, at arches, and at windows. From the perfect circle one will have the center, the circumference, and the diameter. Semicircle in which is found the plumb line falling upon the diameter, from which is born the right angle, and it makes the half diameter. Perfect square will be of four lines of equal length joined together, and they will make four right angles. Once the Architect is instructed in the knowledge of the past figures, it will be necessary to proceed further, that is, to know how to increase them, diminish them, and partition them proportionally, and to reduce an imperfect form to its perfection, and to that value that it was perfect, and of its first form.

Bu metin neden önemli

Bu pasaj, Serlio'nun yedi kitaplık mimari külliyatının Birinci Kitabından, yani baştan sona geometriye ayrılmış giriş cildinden gelir. Serlio burada mimarı önce nokta, çizgi ve yüzeyle tanıştırır; ardından dairesel iki köşeli yüzeyi, yani vesica biçimini gösterir. Bu badem benzeri kesişim, kare çizmenin de sivri kemerin de kaynağıdır. Metnin özündeki inanç Rönesans düşüncesinin merkezindedir: yapı, keyfi bir süsleme değil, birkaç kusursuz ilk biçimin (daire, yarım daire, kare) orantılı dönüşümüdür. Mimar önce bu kutsal biçimleri bilmeli, sonra onları büyütüp küçülterek ve bölerek gerçek yapıya taşımalıdır. Kullanılan metin, eserin 1619 Venedik baskısına dayanan İngilizce çevirisidir; asıl İtalyanca metin 16. yüzyıl ortasına aittir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye
Kaynak eser
Tutte l'opere d'architettura et prospettiva (Yedi Kitap Bir Arada), Birinci Kitap: Geometri
Neşir
Venedik, Iacomo de'Franceschi baskısı, 1619 (metnin aslı 16. yy ortası)
Konum
Birinci Kitap (Libro Primo), Geometri, folyo 3-4; taranmış nüshada sayfa 56
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Source Library
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →
← Kütüphaneye dön