Rönesans mimarisinin en etkili ders kitaplarından birini yazan Bolognalı Sebastiano Serlio, yedi ciltlik büyük eserine bir tapınak ya da saray tarifiyle değil, bir noktanın tanımıyla başlar. Onun için mimari, taştan önce geometridir. İşte Birinci Kitabın kalbinden, dairenin, meydanın ve badem biçimli kesişimin nasıl bütün biçimlerin anasını doğurduğunu anlatan bir pasaj.
Düzlemsel eğrisel iki köşeli yüzey, iki eğri yani dairesel çizgiden meydana gelecektir. Bu şekil bu kitapta pek çok işe yarayacaktır ve kesin ölçü olan kare ondan çıkarılır. Yine bu şekilden, kapılarda arklarda ve pencerelerde birçok yapıda görülen ve sivri kemer denilen o çağdaş kemerlerin biçimi türetilir.
Kusursuz daireden insan merkezi, çevreyi ve çapı elde edecektir. Çapın üzerine düşen şakul çizgisinin bulunduğu yarım daireden ise dik açı doğar ve bu çizgi yarıçapı verir.
Kusursuz kare, eşit uzunlukta dört çizginin birbirine birleşmesinden oluşacak ve dört dik açı meydana getirecektir.
Mimar geçmiş bu biçimlerin bilgisinde bir kez donandığında, daha ileriye geçmesi gerekecektir. Yani bunları nasıl büyüteceğini, küçülteceğini ve orantılı olarak böleceğini bilmek; kusurlu bir biçimi kusursuzluğuna, ilk biçimindeki o değere geri döndürmek zorundadır.
Kusursuz daireden insan merkezi, çevreyi ve çapı elde edecektir.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Bu pasaj, Serlio'nun yedi kitaplık mimari külliyatının Birinci Kitabından, yani baştan sona geometriye ayrılmış giriş cildinden gelir. Serlio burada mimarı önce nokta, çizgi ve yüzeyle tanıştırır; ardından dairesel iki köşeli yüzeyi, yani vesica biçimini gösterir. Bu badem benzeri kesişim, kare çizmenin de sivri kemerin de kaynağıdır. Metnin özündeki inanç Rönesans düşüncesinin merkezindedir: yapı, keyfi bir süsleme değil, birkaç kusursuz ilk biçimin (daire, yarım daire, kare) orantılı dönüşümüdür. Mimar önce bu kutsal biçimleri bilmeli, sonra onları büyütüp küçülterek ve bölerek gerçek yapıya taşımalıdır. Kullanılan metin, eserin 1619 Venedik baskısına dayanan İngilizce çevirisidir; asıl İtalyanca metin 16. yüzyıl ortasına aittir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Tutte l'opere d'architettura et prospettiva (Yedi Kitap Bir Arada), Birinci Kitap: Geometri
- Neşir
- Venedik, Iacomo de'Franceschi baskısı, 1619 (metnin aslı 16. yy ortası)
- Konum
- Birinci Kitap (Libro Primo), Geometri, folyo 3-4; taranmış nüshada sayfa 56
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
