Aydınlanma çağının maddeciliğine karşı yazılmış bu eserde Saint-Martin, görünür dünyanın yüce ve görünmez bir İlkenin ikincil bir yansıması olduğunu savunur. Aşağıdaki pasajda düşünür, insanın Doğa üzerindeki gururlu iddiasını sınar ve onu kendisinden çok daha büyük bir Güce, Doğayı yöneten Üstün İlkelere tabi kılar. İnsanın bu Yasalara karşı giriştiği her çaba, yalnızca o Yasaların sarsılmaz kudretini gösterir.
Böylece artık kesinlikle biliyoruz ki cismani Doğada, insandan daha büyük olan ve onu kendi Yasalarına tabi kılan bir Üstün Güç vardır. İnsanın bu Gücü tanımak ve açıklamak için harcadığı çabalar ne kadar seyrek olarak doyurucu bir aydınlık ya da başarı vermiş olsa da, artık onun varlığından kuşku duyamayız.
Doğanın, kökenini aldığı ve gündelik geçimini ve tepkisini kendisinden türettiği İlkeler karşısındaki zayıflığını ve güçsüzlüğünü nasıl gösterdiğimizi bir hatırlayalım. O zaman görürüz ki insan bu Doğaya tabiyse, onu yöneten ve ayakta tutan Üstün İlkelere daha da fazla tabi olacaktır. İnsan bu İlkelerin kudretini, tıpkı Doğanın kudretini kavradığı kadar az kavramış olsa da, iç duyuşu ona destek gelmese bile, kendi aklı onların varlığını yadsımasına engel olurdu.
Öyleyse insanın bu Üstün İlkelerin Yasalarına karşı yapabileceği, tasavvur edebileceği, söyleyebileceği ya da kurabileceği her şeyden ne doğacaktır? En küçük bir biçimde bile değişmek şöyle dursun, bu Yasalar kendilerinden uzaklaşan insanı kendi kuşkularına ve muhayyilesinin belirsizliklerine terk ederek güçlerini ve kudretlerini yalnızca daha da açıkça ortaya koyarlar.
İnsan bu Doğaya tabiyse, onu yöneten ve ayakta tutan Üstün İlkelere daha da fazla tabi olacaktır.
Özgün metin (İngilizce)
Bu metin neden önemli
Des erreurs et de la vérité (Yanlışlar ve Hakikat Üzerine), Saint-Martin'in 1781'de imzasız yayımladığı ilk ve en ünlü eseridir; kapağında yalnızca "Bilinmeyen Filozof" imzası bulunur. Kitap, çağının maddeci felsefesine karşı bir savunma olarak insanın çifte doğasını, hem duyusal hem de akılsal melekelere sahip oluşunu temele alır. Bu pasaj, kitabın ikinci kısmında yer alan ve insanın kibrini, kendinden üstün Yasalara tabi kılınarak sınayan bölümlerdendir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
- Kaynak eser
- Des erreurs et de la vérité (Of Errors and Truth)
- Neşir
- Birinci baskı, 1781 (Édimbourg künyesi); Source Library sayısal nüshası, Amsterdam 2026
- Konum
- Sayfa 268 (İngilizce çeviri), "Truths Independent of Man" başlığı altında
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Source Library
