Sessizlikten Sonra: Okura Yeniden Seslenmek

Okura

Okur, birkaç yıl geçti aranızda son kez halka açık göründüğümden beri; yine de kendimi tümüyle unutulmuş ve hafızalarınızdan silinmiş sayamıyorum — en azından bazılarınızın hafızasından, ki onlar tarafından sanırım sık sık okunmuşumdur, gerçi görülmemiş olsam da: Biraz sessizlikten sonra sizi bir kez daha rahatsız etmeme izin verin; ve konuyu iyice değerlendirdikten sonra, size verdiğim zahmet ve emekten kolayca vazgeçebileceğinizden şüphem yok — çünkü bundan alacağınız zevk ve faydayla bu emeğin bastırıldığını göreceksiniz.

Eğer şu Aksiyom doğruysa — ki hiç kuşkusuz doğrudur — herhangi bir eylemin başarılmasında üç şeyin başlıca hareket ettirici neden olarak bir araya geldiğini, yani Zevk, Fayda ve Dürüstlüğü, bu eserin girişiminde hepsinin bir araya geldiğini göreceksiniz: belki de ilk bakışta kimileri tarafından (özellikle Romantik Hekimler Zümresi'nden olanlarca) gereksiz bulunacak, başkalarınca ise düşüncelerine göre yeterince kapsamlı olmadığı, oysa uygulamaları için fazlasıyla eksiksiz ve tam olduğu gerekçesiyle eleştirilecek bir eser: her ikisi de kolayca yanıtlanabilir, ve eğer meseleyi ölçülü biçimde değerlendirirlerse, kitabın kendisi ona yöneltilebilecek tüm itirazları yeterince karşılamaktadır; zira içinde, tıbbi bitkilerin eksiksiz gövdesi kısaca toplanmıştır — hem Latince, Yunanca hem İngilizce isimleriyle; tabiatlarının ve özelliklerinin bilindiği ve ayırt edildiği sıcaklık-nem derecesiyle birlikte, gerek İngiltere'de doğal olarak yetişen gerek eczacılarımızın ve aktarlarımızın dükkânlarında bulunabilen, tıpta yararlı olan tüm bu otların, bitkilerin, tohumların, meyvelerin ve köklerin: öyle ki size Doğu ya da Batı Hint Adaları'nda yetişen meyve ya da ilaçların erdemlerini anlattığımda, sizi oraya gidip onları getirmeniz için yönlendirmiyorum; daha girişken bir tüccar bu emeği sizin için zaten üstlenmiş ve onları kapınıza kadar getirmiştir. Ve bu, hiçbir İngiliz hekim tarafından şimdiye dek bu denli eksiksiz bir yöntemle gerçekleştirilmemiştir.

Aynı şekilde, birçok bitkiye astrologların onlara atfettiği yıldızsal etkiyi de kaydettim: bu bilime meraklı olanlar, kalanını da kolayca öğrenebilirler — ki bunu bilerek eksik bıraktım; zira her bitkiye sıcaklık-nem derecesini de belirttim, böylece tabiatı, erdemi ya da tehlikesi kolayca anlaşılabilir: gerçekten de, bir otun neden şu hastalığı iyileştirdiğine dair bir açıklama aradığını iddia edip de bunu (ikincil neden olduğunu kabul ediyorum) yıldızlarda bulduğunu söyleyen kişi, işin çok gerisinde kalmış olur; oysa çalışmasına biraz Hıristiyanlık katsaydı, tefekkürünü daha yükseğe taşır ve gerçek nedeni, asıl nedeni, yıldızların da ötesinden — yıldızlara erdemlerini bahşeden O'ndan geldiğini bulurdu; ve dünyanın ve yıldızların yaratılışına dair, o putperest şairin söylediği gibi aynı gerekçeyle sonuca varırdı:

"Sic onus inclusum numero distinxit eodem / Cura Dei." — Yaratıcıya öyle en iyisi göründü.

Yine de yıldızlara hak ettikleri değeri verelim — onların göksel erdemlerini ve etkilerini içtenlikle ve zekice inceleyen ve düşünen herkese de; ama onları kötüye kullanmayalım ve sahte mühürcülerin, muskacıların ya da muska tacirlerinin yaptığı gibi her şeyin Yaratıcısını gölgede bırakmayalım. Aynı şekilde, kırların ve otlağın bitkilerini sağlığımız ve korunmamız için böylesine şifalı özelliklerle donatarak bize bahşettiği nimetler için Yüce Tanrı'ya şükredelim; ama eski Druidlerin ve diğer putperestlerin yaptığı gibi onlara kurbanlar sunmayalım ve üzerlerine büyüler okumayalım — ki bugün bazı sahte simyacılar, Medeialı cadılar ve büyücüler de böyle yapmaktadır; onlar yaratıkların yasal kullanımıyla yetinmeyip, bir tür şeytani niyetle, bazı kötü amaçlara ulaşmak için otların ve bitkilerin daha büyülü ve gizli erdemlerinin peşine düşerler; ve tam da bu yüzden Kral Hizkiya, Süleyman'ın bitkiler kitaplarının kutsal olmayan ellere geçmesinden korkarak onların yakılmasını buyurmuştur.

Tanrı, bitkilerin, otların ve çiçeklerin üzerine, sanki bir hiyeroglif gibi, erdemlerinin ta kendisinin imzasını basmıştır; nitekim bilgin Crollius ve başkaları bunu iyi gözlemlemiştir: örneğin kesildiğinde beyni andıran muskat cevizi, ya da tabanında kanın zatülcenpteki çökeltisini andıran Papaver Erraticum, yani kırmızı gelincik çiçeği; ve bu çiçeğin zatülcenp ve aşırı yeme hastalıklarında ne denli mükemmel olduğu yeterince sınanmıştır. Ayçiçeği (Heliotrope) ve kadife çiçeğinde ise tebaalar hükümdarlarına karşı görevlerini öğrenebilir; nitekim Kutsal Majesteleri Birinci Kral Charles, Wight Adası'nda bir bahçede yürürken kaleme aldığı "Kral'a Yaraşır Tefekkürler"inde şöyle söz eder:

"Kadife çiçeği güneşi gözler / tebaalarımın yaptığından daha çok, vs."

Okur, sizi kapı dışında daha fazla oyalamayacağım, yalnızca yol boyunca bir uyarıda bulunup sözü bağlayacağım. Kitap, içinde aradığınız herhangi bir bitkiyi daha kolay bulabilmeniz için alfabenin harflerinin sırasına göre düzenlenmiştir; ayrıca kitapta yer alan her bitkinin bir alfabetik tablosu da eklenmiştir: şimdi, bir bitkinin birden çok adı olabileceğinden, tabloda birini arayıp yönlendirildiğiniz sayfaya baktığınızda, orada ele alınan bitkinin başlığında aynı adı bulamayabilirsiniz; o zaman yönlendirildiğiniz sayfada bulduğunuz bitkinin tanımının altındaki adlara bir göz atmanız yeterlidir; orada, burada betimlenen bitkinin aradığınız aynı adla anıldığını göreceksiniz. Şimdilik başka bir şey söylemeyeceğim, yalnızca bu kitaba ve ondaki öğrencilere mutlu bir başarı, zevk ve faydada arzularının gerçekleşmesini diliyor, kendimi şöyle imzalıyorum:

Okur,
Sizin adanmış dostunuz,

Robert Turner.

St. Martin's le Grand'daki Christopher Alley, Londra.
23 Mart 1664.