Bir Kedi de İnsana Dönüştürülebilir mi? Cadı İnançlarına Akılcı Bir İtiraz
"The Discoverie of Witchcraft" adlı eserin bir sayfası (s.74), 1886 tıpkıbasımı (özgün 1584 baskısından). Archive.org.

Bir Kedi de İnsana Dönüştürülebilir mi? Cadı İnançlarına Akılcı Bir İtiraz

Reginald Scot — The Discoverie of Witchcraft'tan
Reginald Scot· 1584 (bu basım: 1886 tıpkıbasım)· Özgün: İngilizce· Archive.org· ~1 dk okuma
Gizli CemiyetlerTürkçe çeviriAçık erişim

İngiliz beyefendi ve parlamento üyesi Reginald Scot (y. 1538-1599), "The Discoverie of Witchcraft"i (1584) döneminin cadı avlarına karşı kaleme almış olağanüstü cesur bir akılcılık savunusudur. Scot, çağının çoğu yazarının aksine, sözde cadıların gerçekte büyülü güçlere sahip olmadığını, iddia edilen 'kanıtların' saçma ve tutarsız olduğunu göstermeye çalışır — bu tavrı yüzünden kitabı daha sonra Kral I. James'in emriyle yaktırılmıştır. Eser, Batı düşüncesinde batıl inanca karşı sistematik akılcı eleştirinin en erken ve en etkili örneklerinden biri sayılır.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Beşinci Kitap'ın Sonundan

Derim ki, cadılar huysuz kadınlardır, çoğu zaman birbirlerini ya da komşularını yüzlerinden tırmalarlar; bu yüzden belki de kedilere dönüştürülürler. Ama ben bu cadı avcılarından yirmisini şu tek soruyla susturdum: bir kadını kediye çevirebilen bir cadı, aynı şekilde bir kediyi de kadına çevirebilir mi?

İkinci Bölüm
Bu örnekler ve gerekçeler bizi şu kuşkuya düşürebilir: gördüğümüz her eşek, kurt ya da kedi aslında bir erkek, bir kadın ya da bir çocuktu. Hiç kimsenin insan tanımında bu ayrımı kullanmamasına şaşarım. Ama bu yaratma ve yeniden yaratmalara karşı tartışmanın ne faydası var — mademki Bodin bütün delillerimizi tek bir sözle silip süpürüyor: Tanrı'dan başka hiç kimsenin hiçbir şey yaratamayacağını itiraf ederek.

İşte onun ayrımı budur: Non essentialis forma (id est ratio) sed figura solùm permutatur — özsel biçim (yani akıl) değişmez, yalnızca şekil ya da görünüş değişir. Ve böylece, insanları ya da hayvanları hayatla var etmenin, onları akıldan yoksun bırakarak yapmanın oldukça kolay olduğunu kanıtlar. Yine de bence, Bodin'in bedenini bir koyun şekline çevirmekten çok, aklını bir eşeğin aklına çevirmek daha kolay bir iştir.

Bodin'in aklını bir eşeğin aklına çevirmek, bedenini koyuna çevirmekten daha kolaydır.

Bu sayfa şimdilik bir önizlemedir. Eserin tam çevirisi yayımlandığında haberdar olmak isterseniz, bültene katılabilirsiniz ↓

Özgün metin (İngilizce)

From the end of Book V.

I saie, that witches are curst queanes, and manie times scratch one another, or their neighbours by the faces; and therefore perchance are turned into cats. But I have put twentie of these witchmongers to silence with this one question; to wit, Whether a witch that can turne a woman into a cat, &c: can also turne a cat into a woman?

The second Chapter.
These Examples and reasons might put us in doubt, that everie asse, woolfe, or cat that we see, were a man, a woman, or a child. I marvell that no man useth this distinction in the definition of a man. But to what end should one dispute against these creations and recreations; when Bodin washeth away all our arguments with one word, confessing that none can create any thing but God.

Lo, this is his distinction, Non essentialis forma (id est ratio) sed figura solùm permutatur: The essentiall forme (to wit, reason) is not changed, but the shape or figure. And thereby he prooveth it easie enough to create men or beasts with life, so as they remaine without reason. Howbeit, I thinke it is an easier matter, to turne Bodins reason into the reason of an asse, than his bodie into the shape of a sheepe.

Bu metin neden önemli

Bu bölüm, Scot'un yöntemini en net haliyle gösterir: dönemin önde gelen cadı avı teorisyeni Jean Bodin'in, cadıların insanları hayvanlara dönüştürebildiği iddiasını, Bodin'in kendi mantığını kullanarak çürütür. Bodin'in 'yalnızca biçim değişir, akıl değişmez' savunmasını alaya alarak, 'Bodin'in bedenini bir koyun şekline çevirmekten çok, aklını bir eşeğin aklına çevirmenin daha kolay olduğunu' söyler — kurbanlarını akılsız hayvanlara indirgeyen bir teoriyi, teorisyenin kendi aklına karşı çevirir. Scot'un 'bir kadını kediye çevirebilen bir cadı, aynı şekilde bir kediyi de kadına çevirebilir mi?' sorusu, 16. yüzyılda bile batıl inanca karşı ne denli keskin bir mantıksal araç geliştirilebildiğini gösterir.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Bu eser Gizli Cemiyetler Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye
Kaynak eser
The Discoverie of Witchcraft (İngilizce, 1584 ilk basım)
Neşir
1584 (bu basım: 1886 tıpkıbasım)
Konum
s. 74
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Archive.org
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →
Bu Çeviriye AtıfUysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Bir Kedi de İnsana Dönüştürülebilir mi? Cadı İnançlarına Akılcı Bir İtiraz. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/reginald-scot-discoverie-witchcraft-cadi-donusum-elestirisi
← Kütüphaneye dön