Beinecke Kütüphanesi'nin Mellon Simya Koleksiyonu'ndaki bu mecmua, on altıncı yüzyıl ortasında bir araya getirilmiş dört ayrı simya metnini barındırır — aralarında Robert Freelove'nin 1522'de İngilizceye çevirdiği Jean de Meun'ün Liber Lapidis mineralis'i de vardır. Bu sayfa, mecmuanın en başındaki, yazarı belirsiz kalmış risaleden iki kesit sunar: yedi harfin (P, A gibi) simya maddelerini simgelediği alegorik bir şifre sistemi, ve 'ilaç' ile 'İksir' arasındaki farkı açıklayan bir bölüm.
...çünkü karşıt doğa ondan tiksinir, bu yüzden bütün yabancı şeylerden sakının; çünkü taşlar hiçbir kemik doğurmaz, ne de taneler hiçbir tane doğurur. Kimileri sanır ki seninle konuşuyorum, oysa ben seni sözlerime dikkat etmeye öğütlüyorum, çünkü onlarda lütufla meyve bulabilirsin. Ve kimileri bu su hakkında daha fazla yazacağımı sanır — bu su, hangi suya adanmışsa: Güneş'in ve Ay'ın suyu, bizim toprağımızda gizli olan ve toprağın karnının içbükeyliğinde saklı olan su. Yine şunu da anlamalısın ki, doğurulan her şeyin eylem ve edilgi kazanması için erkek ve dişiye sahip olması gerekir; bunu Güneş'le iyice bilebilirsin...
Yedi harften biri olan P harfi, bizim kökümüzü ve doğru yöneticimizi akılla, canlı köksel nemimizi, yükselen kızıl boyamızı ve her şeyi arındırıp temizleyen ve kendi türüne getiren en kızıl gülümüzü belirtir. Yedi harften biri olan A harfi ise, ilk insan olan babamız Âdem'i belirtir; ondan ilk kadın çıktı — öyleyse anlamalısın ki hem erkek hem dişi vardır, ve bizim pirincimiz de, başlangıcımız da, eski altınımız da böyledir, ve bütün işimizin başlangıcıdır; çünkü o, insan gibi asıl maddedir (prima materia)...
Eril ve dişil, bu ikisinden türeyendir. Şimdi ey oğul, bu sözlerle bizim pirincimizi anla: bütün insanlar, Tanrı'nın hoşnutluğuna eresinler diye, bu işi yapmayı arzular. Öyleyse ey oğul, şu öğüde iyi dikkat et: bu, bizim değerli "pirinç kâhini" denen şeydir, aynı zamanda "ejderha kanı" da denir, ve aynı zamanda Güneş ile Ay da denir, ve daha nice başka adları vardır. Bunun için, ey oğul, iyi anla ki bizim asıl maddemiz (prima materia) ne sıradan altındır, ne sıradan gümüştür, ne sıradan aşındırıcılardır, ne de bugünlerde dünyada yeni bulunan türden garip maddelerdir; bu yüzden onlara aykırı hiçbir şey alma...
...bu anlayışa göre, ey oğul, bedensel maya büyük yoğunluk ve büyük miktarda ilaç getirir, ama yine de senin ilacın kadar büyük bir güce sahip değildir, çünkü senin şimdiki ilacın küçüktür; çünkü bedensel maya olan, büyük miktarda ilaç dışında hiçbir erdem toplamaz, oysa küçük mayalanmayla mayalanan, hem nitelikte hem nicelikte erdem toplar. Şimdi ey oğul, şunu anlamalısın: ilacın küçük niteliklerle mayalandığı sürece, ona "ilaç" denir. Ama bedensel maddeyle mayalandığında, ona "İksir" denir; ve bu yüzden...
Bizim asıl maddemiz ne sıradan altındır, ne sıradan gümüştür — o, insan gibi asıl maddedir (prima materia).
Bu sayfa şimdilik bir önizlemedir. Eserin tam çevirisi yayımlandığında haberdar olmak isterseniz, bültene katılabilirsiniz ↓
Özgün metin (İngilizce)
...for contrarye kinde soroweth thereof, and therefore of all strange thinges beware, for stones will bringe forthe no bones, neither graynes will bringe forthe no graines. Also some think that I speake with thee, yet I counsaile thee to take kepe to my wordes, for in that thou mayst finde frute by grace. And yet some think I shall write more of this water, of which this water is named: water of the sonne and the mone, that which is hid in our earthe, and within the concavite of his bowels of the earthe. Also thou shalt understonde that all thinges that is engendred must have male and female for to gete action and passion, thou mayst know it well the sonne...
None of the .7. letters which is .P. ye betokeneth our roote, and our rightfull ruler with reason, and our lyvinge radicall moysture, and our rysing redd tincture, and our reddest rose, ye which that purifieth and clenseth all thinges, and bringeth in his kinde. None of the .7. letter which is A. ye which signifieth our father Adam, ye which was the first man, and out of hym came the first woman, therefore thou mayst understonde ye there is both male and female, and so is our brasse and our beginninge and our golde of oldre, and beginning of all our worke; for he is prima materia right as ma[n]...
masculyne and femynyne ye which is gendrus. Nowe sonne by thes wordes brasse understonde all our worke that all people whether they will I suppose be to that pleasure of god, therefore sonne take yn good hede to this preapte, the wch is called our precious brasyn sanders, and also sangwis dragonis, and also sole and lune, and mo of syche and many a other names. And therefore sonne loke thou understonde well that our prima materia is neither comon golde nor comon sylver, ne comon corosybes ne suche strange matters ye newefynd nowe a days in ye worlde, and therefore loke thou take no contrarye...
...understondinge, sonne, the ferment corporall bringith greate ponderosite and greate quantite of medycine, and yet he is not of so great a might as thy medycine is, as is thy present smalle, for he ye is ferment corporall he gathereth no vertue but in greate quantite of medycine, and he ye is fermented with smalle fermentacion he gathereth vertue bothe in qualite and quantite. Nowe sonne thou shalt understonde as longe as thy medycine is fermented with smalle qualities all that while it is called medycine. And when he is fermented with corporall matter he is called Elixir, and therefore there is...
Bu metin neden önemli
Bu risale, on altıncı yüzyıl İngiliz simyasının kendine özgü bir geleneğini örnekler: Latince teknik terimler yerine, asıl maddeyi (prima materia) doğrudan İncil'deki Âdem figürüyle özdeşleştiren, harfleri şifre olarak kullanan yerli bir alegori dili. Robert Freelove gibi bir Londra kumaş tüccarının (mercer) klasik simya metinlerini İngilizceye çevirmesi, okuryazar tüccar sınıfının bu 'gizli bilim'e duyduğu ilgiyi de gösterir.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Gizli Cemiyetler Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Alchemical Miscellany (Mellon MS 33)
- Neşir
- El yazması, y. 1550
- Konum
- fol. 10r, 20r-22r (ardışık olmayan kesitler)
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Yale University Library, Beinecke Rare Book & Manuscript Library
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Âdem ve Asıl Madde: Yedi Harfin Alegorisi. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/mellon33-adem-asil-madde-harf-alegorisi