Abraham Cohen de Herrera'nın "Göğün Kapısı" (Puerta del Cielo / Porta Coelorum) adlı eseri, Yeni Eflatunculuk ile Isaac Luria Kabalası'nı tek bir kozmoloji içinde birleştiren nadir bir sentezdir. Herrera burada Sonsuz Olan'dan (En-Soph) taşan ilâhî ışığın, sırasıyla Atsilut, Beria, Yetsira ve Asiya âlemleri boyunca inişini anlatır. Aşağıdaki pasaj, Buddeus'un "İbrani Felsefesi Tarihine Giriş" adlı eserinde Herrera'nın öğretisini birinci elden aktardığı bölümden alınmıştır. Herrera, meleklerin esîrî bedenlerle kuşandığını, bu bilgiyi de üstadı Rabbi Israel Sarug'dan aldığını söyler. Metin, Kabala'nın dört âlemini ve Kadim İnsan (Adam Kadmon) tasavvurunu berrak bir dille ortaya koyar.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Meleklerin esîrî bedenlerle kuşandığını ispat etmek için, Rabbi Irira üstadı Rabbi Israel Sarug'a başvurur. Ondan, Yetsira'ya ait tabiatların Beria'ya ait ruhlardan ve Asiya'ya ait bedenlerden meydana geldiği öğretisini aldığını söyler. Bu da bizim tahminimizi doğrular: her türlü maddeden büsbütün arınmış olan ruhlar, Beria âlemine mensuptur. Asiya âlemiyle ise bu maddî ve görünür dünyanın kastedildiği anlaşılmaktadır.

Bunun yanı sıra, bu yazarlar arasında hakkında çokça münakaşa edilen başka temel Kabala meseleleri de vardır. Bilgeliğin otuz iki yolu böyledir; bunlar Yaratılış Kitabı'nda (Sefer Yetsira) ele alınır. Anlayışın elli kapısı da böyledir; Musa'nın bilginin en yüce zirvesine bu kapılardan geçerek eriştiği söylenir. Aynı şekilde Adam Kadmon, Zeir Anpin ve Arih Anpin'e dair meseleler de bu türdendir; ki bunları pek çok müphem tabirle tartışırlar.

Ne var ki bütün bunlar, ilâhî ve tabiî hakikatleri şu ya da bu kavramsal çerçeve altında sunmayı gaye edinmiş görünür. Nitekim Adam Kadmon ile, insan sûretinde takdim etmekten çekinmedikleri Tanrı'nın bizzat kendisinden başka bir şey kastetmedikleri anlaşılır. İlâhî Zât'ın münferit sıfatlarını belli bir insan şemâsı altında temsil etmek onlar için pek mutat bir şeydir; Makroprosopos ve Mikroprosopos hakkında aralarında tartışılan hususlar da işte buna dâhildir.

Özgün metin (İngilizce)

Furthermore, to prove that angels are clothed in ethereal bodies, Rabbi Irira appeals to his master, Rabbi Israel Sarug, from whom he says he received the teaching that "Yetziratic" natures consist of "Beriatic" spirits and "Assiatic" bodies. This confirms our conjecture: that spirits entirely devoid of all matter belong to the world of Beriah. Moreover, that by the world of Assiah this material and visible world is understood. Indeed, there are also other main points of Kabbalistic doctrine about which there is much discussion among these writers. Such are the thirty-two paths of wisdom which are discussed in the Book of Formation; the fifty gates of understanding through which Moses is said to have reached the highest peak of knowledge; and also those things concerning Adam Kadmon, Zeir Anpin, Arich Anpin, etc., which they discuss with many verbal obscurities. However, all of these seem to aim at presenting divine and natural matters under one or another conceptual framework. Thus, by Adam Kadmon they seem to understand nothing other than God himself, whom they do not hesitate to present under the form of a human. Moreover, it is very customary for them to represent individual attributes of the Divinity under the scheme of a certain man; and to this indeed belong those things which are disputed among them concerning the Macroprosopus and Microprosopus.

Bu metin neden önemli

Abraham Cohen de Herrera (yaklaşık 1570-1635), İspanyol-Portekiz kökenli bir Yahudi filozof ve Kabalist olup, Amsterdam'da yaşamıştır. Lurianik Kabala'yı Avrupa'ya yayan Israel Sarug'un öğrencisiydi. Başyapıtı "Göğün Kapısı" (Puerta del Cielo, Latince Porta Coelorum), Kabala'yı Yeni Eflatuncu ve Rönesans felsefesiyle uzlaştırmaya çalışan ilk kapsamlı denemedir. Burada aktarılan metin, Alman ilahiyatçı Johannes Franciscus Buddeus'un 1720 tarihli "İbrani Felsefesi Tarihine Giriş" adlı eserinden alınmıştır; Buddeus, Herrera'nın dört âlem öğretisini doğrudan onun eserine atıfla özetler. Kabala'nın dört âlemi olan Atsilut (Taşma), Beria (Yaratma), Yetsira (Biçimlenme) ve Asiya (Eylem), Sonsuz Olan'dan maddî dünyaya inen ilâhî varlık silsilesini oluşturur.

Eser hakkında

On yedinci yüzyıl başında Amsterdam Yahudi cemaatinin düşünce dünyasında yer edinen Abraham Cohen de Herrera, İber Yarımadası kökenli entelektüel mirası Lurianik Kabala ile buluşturan yetkin bir müelliftir. Üstadı Israel Sarug vasıtasıyla Isaac Luria'nın mistik kozmolojisini benimseyen Herrera, bu ezoterik gelenek ile dönemin felsefî cereyanları arasında sağlam bir köprü kurmuştur. Metnin aktarıcısı olan Alman ilahiyatçı ve felsefe tarihçisi Johannes Franciscus Buddeus ise on sekizinci yüzyıl başında yayımladığı çalışmalarıyla, Hristiyan ilim çevrelerinin İbrani felsefesini doğrudan doğruya kaynaklarından tetkik etmesine zemin hazırlamış akademik bir simadır.

Herrera'nın kaleme aldığı Göğün Kapısı (Porta Coelorum), Sonsuz Olan'dan (En-Soph) zuhur eden ilâhî nurun kademeli inişini açıklayan sistematik bir kozmoloji kurar. Eserin ana omurgasını, mevcudatın mertebelerini teşkil eden Atsilut, Beria, Yetsira ve Asiya âlemleri meydana getirir. Herrera, Yeni Eflatuncu sudûr teorisi ile Kabala'nın yaradılış anlayışını telif ederek ilâhî zât ile maddî alem arasındaki irtibatı açıklamayı hedefler. Eserde varlık hiyerarşisi, meleklerin mahiyeti ve ilâhî tecellilerin yapısı, hem İbrani kutsal metinlerine dayanan tefekkürle hem de mantıkî tahlillerle etraflıca irdelenir.

Bu sayfada sunulan pasaj, Buddeus'un Herrera üzerinden aktardığı melekler bahsini ve dört âlem nazariyesinin ontolojik karşılıklarını ihtiva etmektedir. Metinde, meleklerin Beria âlemine ait saf ruhlar ile Asiya âlemine ait cismaniyeti birleştiren esîrî tabiatları ele alınmakta; Yaratılış Kitabı'ndaki hikmet yolları, Adam Kadmon tasavvuru ve ilâhî sıfatların insan biçimli sembollerle ifadesi tahlil edilmektedir. Okur, bu kesite yaklaşırken erken modern dönem felsefe tarihçilerinin Yahudi mistisizmini müşahhas kavramsal çerçeveler altında nasıl rasyonelleştirmeye çalıştığını ve karmaşık sembolizmin gerisinde yatan ontolojik gayeyi göz önünde bulundurmalıdır.

Bu eser Kabala Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye

Kaynak eser: Introductio ad historiam philosophiae Ebraeorum (İbrani Felsefesi Tarihine Giriş), Johannes Franciscus Buddeus, 1720, ss. 473-475; Abraham Cohen de Herrera'nın Porta Coelorum (Göğün Kapısı) adlı eserinden aktarma
Neşir: Latince baskı, 1720 (Halle); SourceLibrary.org tarafından Amsterdam'da dijitalleştirilmiştir
Konum: Sayfa 473-475 (İbrani Felsefesi Tarihi bölümü, §. XLII-XLIII)
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →

Bu Çeviriye Atıf

Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Göğün Kapısı: Meleklerin Esîrî Bedenleri ve Kabala'nın Dört Âlemi. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/herrera-gogun-kapisi-dort-alem

Özgün Sayfalar60 sayfa