Glanvill, Sadükilere Karşı Zafer: Cadılar ve Hayaletler Meselesi
Joseph Glanvill, Saducismus Triumphatus, or Full and Plain Evidence concerning Witches and Apparitions, Londra, 1700, Internet Archive taraması.

Glanvill, Sadükilere Karşı Zafer: Cadılar ve Hayaletler Meselesi

Saducismus Triumphatus, Giriş, 1700 baskısı
Joseph Glanvill· 1681 / 1700 baskı· Özgün: İngilizce· Archive.org· ~3 dk okuma

Joseph Glanvill (1636-1680), İngiliz din adamı ve Royal Society üyesi bir yazardır. Cadılar ve hayaletler üzerine yazdıklarını ölümünden sonra Henry More'un düzenlemesiyle Saducismus Triumphatus adıyla yayımlandı. Aktarılan bölüm 1700 baskısındaki giriştir.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Hayaletlerin, Ruhların ve Cadıların Varlığının Kanıtına Giriş.

BÖLÜM I.

Cadılara ve Hayaletlere Dair Mevcut Argümanın Dine Hizmet Bakımından Büyük Yararı ve Zamanlamasının Uygunluğu.

Cadıların var olup olmadığı meselesi, boş bir spekülasyon ya da önemsiz bir konu değil; son derece büyük ve ağır bir öneme sahip bir araştırmadır. Zira bunun karara bağlanmasına, bazı yasalarımızın yetkisi ve adil bir şekilde uygulanması bağlıdır; dahası, dinimiz temel doktrinleri itibarıyla bununla yakından ilgilidir. Dünyadan tamamen habersiz olmayan hiç kimse yoktur ki günümüzde ateizmin ve inançsızlığın ne denli ilerlediğini ve artık o aşağılık davalarını savunurken ve tartışırken kendilerini ne kadar açıkça göstermeye cüret ettiklerini bilmesin. Özellikle ruhun bedenden ayrılığı, ruhani varlıkların mevcudiyeti ve ahiret hayatı, bu türden insanlar tarafından aşırı derecede hor görülmekte ve bunlara karşı çıkılmaktadır; şayet bu esasları kaybedersek, bütün din boşa çıkar. Bunlar Kutsal Vahiylerde açıkça ve eksiksizce bildirilmiştir, fakat bu zevzekler o ilahi metinleri bir kenara bırakmışlardır. Bunlar en iyi felsefe ve en yüksek akılla kanıtlanmıştır; fakat inançsızların birçoğu bu tür kanıtları kavrayamayacak kadar sığdır ve daha kurnaz olanları ise bu temelleri şüphecilikle çürütmeye hazırdır.

Fakat onları fazlasıyla rahatsız eden bir argüman başlığı vardır ki o da cadılar ve hayaletler konusudur. Şayet bunlar mevcutsa, bu durum ruhların ve diğer bir hayatın duyularla algılanabilir bir kanıtıdır; her türlü spekülasyondan veya soyut akıl yürütmeden daha doğrudan bir güce sahip bir argümandır ve her türlü inançsızla yüzleşebilecek niteliktedir. Bu sebeple onlar, cadıların ve hayaletlerin yalnızca melankolik rüyalardan veya kurnazca aldatmacalardan ibaret olduğuna hem kendilerini hem de başkalarını inandırmak için var güçleriyle çalışırlar; zihinsel melekelerini yozlaştırmayı hedefledikleri gençlerle işe başlamaları da genellikle tam bu noktada olur. Ruhlara ve cadılığa dair tüm anlatıları teşhir edip onlarla alay ederler ve gençleri bunların varlığına karşı bazı küçük argümanlarla veya daha doğrusu laf oyunlarıyla donatırlar. Gençler ise insanların genelinden daha bilge olduklarını hayal etmelerine yardım edecek bu tür görüşleri benimsemeye pek heveslidir. Bu görüşü bir kez yuttuklarında ve ne cadıların ne de hayaletlerin var olduğuna emin olduklarında, artık ruhları, gelecek bir hayatı ve dinin diğer tüm ilkelerini inkâr etmeye hazır hale gelirler. Dolayısıyla, bu meseleyi tam anlamıyla tartışıp açıklığa kavuşturmanın dine kayda değer ve son derece yerinde bir hizmet olacağını düşünüyorum; bunu da ilerleyen sayfalarda yapmaya gayret edeceğim ve bunu yaparken ne kendimi ne de başkalarını boş hitabetlerle, asılsız masallarla veya safsataya dayalı akıl yürütmelerle aldatmamayı; aksine konuyu, ne aşırı hevesli, ne hayalperest ne de safdil olmayan bir kimseye yakışacak bir serbestlik ve sadelikle ele almayı umuyorum.

BÖLÜM II.

Cadının ve Cadılığın Ne Olduğu Tanımlanarak Meselenin Doğru Şekilde Ortaya Konması.

Çoğu tartışmadaki emeğin büyük bir kısmının esas konudan uzak meselelere harcandığını ve bunlar yüzünden her iki tarafın zihninin öylesine karıştığını bilirim ki anlaşmazlık konusundan tamamen uzaklaşırlar ve sonunda onu büsbütün kaybederler. Cadılık meselesinde de bundan kaçınmak için önceden dikkat gösterilmezse durum hızla böyle olur ve genelde de böyle olmaktadır. Fakat bu konudaki gayretlerimin boşa harcanmaması, aksine amaca sıkı sıkıya yönelmesi için elimden gelenin en iyisini yapacağım: Bu doğrultuda, öncelikle sorunun terimlerini kısaca tanımlayacak, ardından hasımlarıma neleri kabul ettiğimi ve onlardan neleri talep ettiğimi belirteceğim. Bu ön hazırlıklar gereğince yapıldığında daha açık ve seçik biçimde ilerleyecek, her an nerede bulunduğumuzu ve öne sürülen ya da kanıtlanan şeyin tartışılan asıl meseleye ne ölçüde ulaştığını görebileceğiz.

Mesele, cadıların var olup olmadığıdır. Bay Webster, bu konudaki yazarları, bir cadının veya cadılığın kusursuz bir tanımını yapmadıkları ya da ne kastedildiğini açıklamadıkları gerekçesiyle kusurlu bulmaktadır, s. 20. Onun kusursuz tanımının ne olduğunu bilmiyorum; fakat Düşüncelerim adlı eserimde cadıyı veya cadılığı yeterince anlaşılır şekilde tanımladığımı sanıyorum; benim ve sanırım insanların çoğunun sahip olduğu kavrayış şudur: Cadı, kötü ruhlarla kurduğu bir ittifak sayesinde, sanatın ve olağan doğanın bilinen gücünün ötesinde tuhaf şeyler yapabilen veya yapıyor gibi görünen kimsedir. Tuhaf şeyler, mucizeler değil; zira bunlar, sırası geldiğinde göstereceğim üzere, içinde bulundukları koşullarla bilinen ve ayırt edilen ilahi gücün olağanüstü etkileridir.

Özgün metin (İngilizce)

Özgün İngilizce metin için Internet Archive nüshasına bakınız (Birinci Bölüm, giriş).

Bu metin neden önemli

Glanvill girişte cadıların var olup olmadığı sorusunun yalnızca bir merak konusu olmadığını söyler. Ona göre bu soru hem yasaların uygulanışını hem de dinin temel öğretilerini ilgilendirir. Ruhun bedenden ayrılığı ve ruhani varlıkların varlığı gibi esasların inkâr edilmesinin bütün dini boşa çıkaracağını söyler. Metin, on yedinci yüzyıl İngiltere'sinde cadılık tartışmasının din ve felsefe savunusuyla nasıl iç içe geçtiğini gösterir.

Bu eser Büyü ve Okült Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye
Kaynak eser
Joseph Glanvill, Saducismus Triumphatus, or Full and Plain Evidence concerning Witches and Apparitions, Londra, 1700
Neşir
1681 / 1700 baskı
Konum
Birinci Bölüm, giriş
Çeviren
Şira Nur Uysal
Dijital nüsha
Internet Archive
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →
Bu Çeviriye AtıfUysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Glanvill, Sadükilere Karşı Zafer: Cadılar ve Hayaletler Meselesi. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/glanvill-sadukilere-karsi-zafer-hayaletler-ve-cadilar
Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

← Kütüphaneye dön