Formların Mertebeleri — Kadim Kütüphane

Rönesans hekimliğinin en derin metinlerinden birinde Fernel, bedeni yalnızca parçaların toplamı olarak değil, onu yöneten gizli bir form tarafından düzenlenen bir bütün olarak görür. Aşağıdaki pasaj, Birinci Kitap'taki bir diyalogdan gelir ve doğadaki formların bir mertebeler silsilesi hâlinde dizildiğini anlatır. Cansız unsurdan bitkiye, hayvandan ölümsüz akla eriştirilmiş insana uzanan bu yükseliş, her varlığın taşıdığı gizli sebebin bir haritasıdır.

Türkçe çeviri · Çeviren Şira Nur Uysal

Formların pek çok mertebesi vardır ve bunlar gördükleri işlerin türlerine göre dizilmiştir. Zira form belli bir tabiat ve hareketin ilkesi olduğundan, tek ve yalın bir hareketin sebebi olan şey, en haklı ölçüyle en yalın, en eksik ve en aşağı sayılacaktır. Buna karşılık, çok yönlü ve çeşitli hareketin ustası olan şey, elbette daha kâmil ve daha yüksek bir mertebeden olacaktır.

Böylece unsurun formu, yalnızca yer değiştirmeyle yukarı yahut aşağı taşındığı için, hepsinin en eksiği ve en aşağısı sayılır. Beslenme, büyüme ve üreme için de hareket eden bitkinin formu ise kuşkusuz daha kâmil ve daha soylu tutulur. Yine bundan daha tam olanı, bütün bunlara ek olarak duyum ve iradî hareket bahşeden canlının formudur. Nihayet, hepsinin en yücesi ve en kâmili, ölümsüz tanrıların ilâhî bir armağanı olan aklı bütün öbürlerinin üstünde almış bulunan insan türüdür.

Nihayet hepsinin en yücesi, ölümsüz tanrıların ilâhî bir armağanı olan aklı bütün öbürlerinin üstünde almış bulunan insan türüdür.

Özgün metin (İngilizce)

There are many orders of forms, arranged by types of duties. For since a form is a certain nature and a principle of motion, whatever is the cause of a single and simple motion will be judged, by the best right, to be the simplest, most imperfect, and lowest. But that which is the architect of manifold and varied motion will certainly be more perfect and of a higher order. Thus, the form of an element, because it is carried only upward or downward by a change of place, is considered the most imperfect and lowly of all. The form of a plant, which also moves for nutrition, growth, and procreation, is certainly held to be more perfect and noble. Again, more complete than this is the form of a living creature, which provides sensation and voluntary movement in addition to these. Finally, the supreme and most perfect of all is the human species, which has received the mind, a divine gift from the immortal gods, above all these others.

Bu metin neden önemli

Jean Fernel (1497 dolayları - 1558), Kral II. Henri'nin hekimi ve döneminin en etkili tıp düşünürlerinden biriydi. De Abditis Rerum Causis (Şeylerin Gizli Sebepleri Üzerine), 1548'de yayımlandı ve hastalıkların yalnızca görünür niteliklerle değil, doğanın gizli sebepleriyle, göksel etkilerle ve bedeni yöneten formla açıklanması gerektiğini savunan bir diyalog biçimindedir. Bu pasajda konuşan Eudoxus, Aristotelesçi form öğretisini ezoterik tıbbın diline taşır: her varlık, dignitas'ına yani mertebesine göre bir form alır ve insan aklı bu silsilenin en tepesinde ilâhî olanla temas eder.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Künye

Kaynak eser: De Abditis Rerum Causis Libri Duo, Jean Fernel, 1548
Neşir: Source Library dijital nüshası (Latince asıl, İngilizce çeviri), CC BY-SA 4.0
Konum: Birinci Kitap, "Orders of forms" (Formların Mertebeleri) bölümü, kitap içi sayfa 41
Çeviren: Şira Nur Uysal
Dijital nüsha: Source Library

Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin). Kullanım & lisans →

← Kütüphaneye dön