Sir Thomas Browne'un (1605-1682) "Religio Medici" ("Bir Hekimin İnancı") adlı eseri, bir hekimin kendi dini ve felsefi görüşlerini kişisel bir itiraf biçiminde kaleme aldığı, 17. yüzyıl İngiliz düzyazısının en çok okunan ve en özgün eserlerinden biridir. 1642'de izinsiz olarak, ardından 1643'te yazarın onayıyla basılan kitap, bilim ile inancı, akıl ile mucizeyi uzlaştırma çabasıyla döneminin en dikkat çekici metinlerinden biri olmuştur.
Religio Medici'den
Ne var ki yaratılmış olsun ya da olmasın, her Öz kendi nihai nedenine sahiptir, ve hem varlığının hem de işleyişinin belirli, olumlu bir amacı vardır.
Bu, Doğa'nın eserlerinde peşinde koştuğum nedendir; Tanrı'nın inayeti buna bağlıdır: dünya ve içindeki yaratıklar gibi bu denli güzel bir yapıyı var etmek, O'nun sanatından başka bir şey değildi, ve bunların çeşitli, birbirinden ayrı işleyişleri, önceden belirlenmiş amaçlarıyla birlikte, O'nun hikmet hazinesinden gelir.
Güneş ve Ay tutulmasının nedenlerinde, doğasında ve etkisinde son derece mükemmel bir tefekkür konusu vardır; ama daha ileri gidip, İlahi Takdir'in onların hareketlerini o muazzam çember içinde, birbirini birleştirip gölgeleyecek biçimde neden böyle düzenlediğini derinlemesine düşünmek, tatlı bir akıl yürütme ve Felsefe'nin daha ilahî bir noktasıdır; bu yüzden bana öyle geliyor ki, Galen'in De Usu Partium adlı kitabında, Suarez'in Metafizik'inde olduğu kadar ilahiyat vardır. Aristoteles bu nedeni araştırmakta, ötekini araştırdığı kadar meraklı davransaydı, ardında eksik bir Felsefe parçası değil, eksiksiz bir İlahiyat risalesi bırakırdı.
Galen'in kitabında da Suarez'in Metafizik'inde olduğu kadar ilahiyat vardır.
Özgün metin (İngilizce)
From Religio Medici.
But every Essence, created or uncreated, hath its finall cause, and some positive end both of its Existence and operation.
This is the cause I grope after in the works of Nature, on this hangs the providence of God; to raise so beautious a structure, as the world and the creatures thereof, was but his Art, and their sundry divided operations with their predestinated ends, are from the treasury of his wisdome.
In the causes, nature, and affection of the Eclipse of the Sun and Moone, there is most excellent speculation; but to propound farther, and to contemplate the reason why his providence hath so disposed and ordered their motions in that vaste circle, as to conjoyne and obscure each other, is a sweet piece of reason, and a diviner point of Philosophy; therefore there appeares to me as much divinity in Galen his Book De usu partium, as in Suarez Metaphisicks: had Aristotle beene as curious in the enquiry of this cause, as he was of the other, he had not left behinde him an imperfect piece of Philosophy, but an absolute tract of Divinity.
Bu metin neden önemli
Bu bölüm, Browne'un düşüncesinin özünü yakalar: doğadaki her şeyin bir 'nihai neden'e (final cause) sahip olduğu, ve bu nedenleri araştırmanın bizzat Tanrı'nın hikmetini tefekkür etmek anlamına geldiği fikri. Güneş ve Ay tutulmalarının mekanik nedenlerini bilmekle yetinmeyip, İlahi Takdir'in gök cisimlerini neden böyle bir düzende hareket ettirdiğini sormak, ona göre 'Felsefe'nin daha ilahî bir noktası'dır. Bu yüzden ünlü cümlesinde, Galen'in anatomi üzerine yazdığı "De Usu Partium" (Organların Kullanımı Üzerine) adlı eserinde, skolastik teolog Suarez'in Metafizik'inde bulunan kadar ilahiyat bulunduğunu söyler — bilimsel merakı bizzat bir ibadet biçimi olarak gören, dönemi için son derece cüretkâr bir tutumdur.
Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol
Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.
Bu eser Mistik Teoloji Koleksiyonu'nun parçasıdır →
- Kaynak eser
- Religio Medici (İngilizce, ilk basım, 1642)
- Neşir
- 1642 (ilk basım)
- Konum
- s. 29
- Çeviren
- Şira Nur Uysal
- Dijital nüsha
- Archive.org (Early English Books taraması)
Uysal, Ş. N. (Çev.). (2026). Galen'in Kitabında da Suarez'in Metafiziğinde Olduğu Kadar İlahiyat Var. Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/browne-religio-medici-galende-suarezde-ilahiyat