Gezegenlerin Etkileri Üzerine
Tetrabiblos'un IV. Bölümü, "Gezegen Kürelerinin Etkileri": J.M. Ashmand çevirisi (Londra, 1822 basım). Archive.org taraması.

Gezegenlerin Etkileri Üzerine

Batlamyus (Klaudios Ptolemaios) — Tetrabiblos'tan (I. Kitap, IV. Bölüm)
Batlamyus (Klaudios Ptolemaios)· M.S. yaklaşık 150 (yazım) / 1822 (J.M. Ashmand çevirisi)· Özgün: Antik Yunanca (İngilizce çeviriden)· Source Library· ~1 dk okuma
AstrolojiTürkçe çeviriAçık erişim

Batlamyus'un (M.S. yaklaşık 100-170) Tetrabiblos'u (Dört Kitap), Batı astroloji geleneğinin kurucu metnidir; gezegenlerin, burçların ve evlerin doğasını sistematik bir çerçevede ele alır. Bu bölüm, J.M. Ashmand'ın 1822 İngilizce çevirisinden -- eserin kamu malı statüsündeki en eski tam çevirilerinden biri -- I. Kitap'ın IV. Bölümü'nden alınmıştır: yedi klasik gezegenin (Güneş, Ay, Satürn, Mars, Jüpiter, Venüs, Merkür) sıcaklık-soğukluk ve nemlilik-kuruluk bakımından temel doğalarının tanımlandığı, astrolojik gezegen sembolizminin en eski sistematik açıklamalarından biri.

Türkçe çeviri (önizleme) · Çeviren Şira Nur Uysal

Tetrabiblos, I. Kitap, IV. Bölüm: Gezegen Kürelerinin Etkileri

Güneş'in ısı ve ölçülü bir kuruluk ürettiği görülür. Büyüklüğü ve mevsimlerde yol açtığı belirgin değişimler, gücünü öbür göksel cisimlerinkinden daha açık biçimde algılanır kılar; çünkü yeryüzünün herhangi bir bölgesinin tepe noktasına yaklaştıkça, o bölgede daha büyük bir sıcaklık yaratır ve sakinlerini orantılı biçimde kendi doğasına uygun kılar.

Ay ise başlıca nemi meydana getirir; yeryüzüne yakınlığı, onu nemli buharları harekete geçirmeye son derece yatkın kılar ve böylece canlı bedenler üzerinde gevşetme ve çürütme yoluyla duyulur biçimde etki eder. Ama Güneş'ten aldığı aydınlanma sayesinde, ısı üretiminde de ölçülü bir payı vardır.

Satürn soğukluk ve kuruluk üretir, çünkü hem Güneş'in ısısından hem yeryüzünün buharlarından en uzakta olandır. Ama soğukluk üretiminde kuruluktan daha etkilidir. O ve öbür gezegenler, Güneş ile Ay'a göre bulundukları konumlardan da güç alırlar; ve hepsinin, Çevre'nin (Ambient) yapısını çeşitli yollarla değiştirdiği görülür.

Mars başlıca kuruluğa yol açar, kendi ateşli doğası nedeniyle -- ki bu, rengiyle de belli olur -- güçlü biçimde ısıtıcıdır da, çünkü Güneş'e yakındır; Güneş'in küresi hemen onun altında yer alır.

Jüpiter, Satürn'ün aşırı soğukluğu ile Mars'ın yakıcı sıcaklığı arasında bir kürede döner, bu yüzden ölçülü bir etkiye sahiptir: hem sıcaklığı hem nemi birden destekler. Ama altındaki Mars ve Güneş kürelerinin etkisiyle sıcaklığı baskın gelir, bu yüzden bereketli rüzgârlar üretir.

Venüs de aynı ölçülü niteliği taşır, ama tam tersi bir biçimde: Güneş'e yakınlığından ürettiği sıcaklık, ışığının büyüklüğüyle ve yeryüzünün nemli buharlarını kendine mal etmesiyle -- tıpkı Ay'ın yaptığı gibi -- ürettiği nem kadar büyük değildir.

Merkür bazen kuruluk üretir, bazen nem, ve her ikisini de eşit güçle yapar. Kuruluk üretme ve nem emme yetisi, Güneş'e olan konumundan gelir -- ondan boylamca hiçbir zaman uzak değildir; öte yandan nem üretir, çünkü yeryüzüne en yakın küre olan Ay'ın küresinin hemen üstündedir; ve Güneş'in yakınındaki hareketinin hızıyla uyarılarak, bir nitelikten öbürüne hızla değişen etkiler yaratır.

Jüpiter, Satürn'ün aşırı soğukluğu ile Mars'ın yakıcı sıcaklığı arasında döner; bu yüzden bereketli rüzgârlar üretir.
Özgün metin (İngilizce)

TETRABIBLOS, BOOK I, CHAPTER IV: THE INFLUENCES OF THE PLANETARY ORBS.

The Sun is found to produce heat and moderate dryness. His magnitude, and the changes which he so evidently makes in the seasons, render his power more plainly perceptible than that of the other heavenly bodies; since his approach to the zenith of any part of the earth creates a greater degree of heat in that part and proportionately disposes its inhabitants after his own nature.

The Moon principally generates moisture; her proximity to the earth renders her highly capable of exciting damp vapours, and of thus operating sensibly upon animal bodies by relaxation and putrefaction. She has, however, also a moderate share in the production of heat, in consequence of the illumination she receives from the Sun.

Saturn produces cold and dryness, for he is most remote both from the Sun's heat and from the earth's vapours. But he is more effective in the production of cold than of dryness. And he and the rest of the planets derive their energy from the positions which they hold with regard to the Sun and Moon; and they are all seen to alter the constitution of the Ambient in various ways.

Mars chiefly causes dryness, and is also strongly heating, by means of his own fiery nature, which is indicated by his colour, and in consequence of his vicinity to the Sun; the sphere of which is immediately below him.

Jupiter revolves in an intermediate sphere between the extreme cold of Saturn and the burning heat of Mars, and has consequently a temperate influence: he therefore at once promotes both warmth and moisture. But, owing to the spheres of Mars and the Sun, which lie beneath him, his warmth is predominant: and hence he produces fertilizing breezes.

To Venus also the same temperate quality belongs, although it exists conversely; since the heat she produces by her vicinity to the Sun is not so great as the moisture which she generates by the magnitude of her light, and by appropriating to herself the moist vapours of the earth, in the same manner that the Moon does.

Mercury sometimes produces dryness, and at other times moisture, and each with equal vigour. His faculty of absorbing moisture and creating dryness proceeds from his situation with regard to the Sun, from which he is at no time far distant in longitude; and, on the other hand, he produces moisture, because he borders upon the Moon's sphere, which is nearest to the earth; and, being thus excited by the velocity of his motion with the Sun, he consequently operates rapid changes tending to produce alternately either quality.

Bu metin neden önemli

Bu pasaj, sonraki iki bin yıl boyunca Batı astrolojisinin (ve tıbbi astrolojinin) temelini oluşturan gezegen-nitelik eşleştirmelerinin -- Satürn'ün soğuk-kuru, Mars'ın sıcak-kuru, Jüpiter'in ölçülü-sıcak-nemli oluşunun -- ilk sistematik felsefi gerekçelendirmesidir. Batlamyus, bu nitelikleri gezegenlerin Güneş'e ve Dünya'ya olan uzaklıklarından, ışık miktarlarından ve renklerinden çıkarsayarak, astrolojiyi gözlemsel bir fizik biçiminde sunar. Bu çerçeve, Ortaçağ ve Rönesans tıbbi astrolojisinin (dört mizaç kuramıyla iç içe geçmiş biçimde) doğrudan kaynağıdır.

Bülten

Yeni metinlerden ilk sen haberdar ol

Tam çeviriler, PDF'ler ve yeni eklenen kaynaklar hazırlandıkça e-postana düşsün.

Bu eser Astroloji Koleksiyonu'nun parçasıdır →

Künye
Kaynak eser
Ptolemy's Tetrabiblos, or Quadripartite (J.M. Ashmand çevirisi, Londra, 1822)
Neşir
1822 İngilizce çevirisi (kamu malı); özgün eser M.S. 2. yüzyıl, Yunanca
Konum
I. Kitap, IV. Bölüm, "The Influences of the Planetary Orbs", s.13-14
Çeviren
Şira Nur Uysal (Ashmand'ın İngilizce çevirisinden aktarım)
Dijital nüsha
Archive.org
Bu Türkçe çeviri © Şira Nur Uysal, CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmıştır (serbestçe kullanın, kaynak gösterin, değiştirirseniz aynı lisansla paylaşın). Kullanım & lisans →
Bu Çeviriye AtıfBatlamyus (Ptolemaios). (2026). Gezegenlerin Etkileri Üzerine (Ş. N. Uysal, Çev.; J.M. Ashmand'ın 1822 İngilizce çevirisinden). Kadim Kütüphane. https://kadimkutuphane.com/ptolemy-tetrabiblos-gezegenlerin-gucu [Özgün eser M.S. yaklaşık 150; kullanılan neşir 1822]
← Kütüphaneye dön