Fârâbî

Ebû Nasr el-Fârâbî, onuncu yüzyılda Bağdat'ta yetişmiş ve ömrünün sonunu Şam çevresinde geçirmiş bir filozoftur. Aristoteles mantığına ilişkin şerh ve incelemeleri nedeniyle İslam dünyasında Aristoteles'ten sonra ikinci öğretmen anlamında Muallim-i Sânî lakabıyla anılır. Mantık, metafizik, siyaset ve müzik kuramı üzerine eserler vermiş, Kitâbü'l-mûsîka'l-kebîr adlı müzik incelemesiyle de tanınmıştır.

Fârâbî, Platon'un siyaset felsefesi ile Yeni Platoncu varlık anlayışını birleştirir. Ona göre varlık, Bir'den kademe kademe taşan akıllar zinciriyle oluşur ve insan aklı Faal Akıl ile irtibat kurarak yetkinliğe erişir. Erdemli toplum da bu kozmik düzeni yansıtmalıdır. Bu görüşler, sonraki dönemde İbn Sînâ başta olmak üzere pek çok düşünürü etkilemiştir.

Kütüphanedeki Erdemli Şehir ile Sağlıklı Bedenin Benzeşmesi, erdemli şehir tasavvurunu kalbin yönettiği kâmil bir bedene benzeten geniş bir seçkidir. Yöneten uzuvdan başkanın on iki niteliğine, vahiy ve Faal Akıl'la birleşmeye uzanan bu pasajlar, varlığın Bir'den taşması fikrinin siyaset ve toplum diline nasıl aktarıldığını gösterir.